Choroba Ménière’a: objawy i leczenie

01Co to jest

Czym jest choroba Ménière’a

Mp.pl opisuje chorobę Ménière’a jako chorobę ucha wewnętrznego, zwaną też wodniakiem błędnika lub wodniakiem endolimfatycznym. Jej przyczyną jest nadmierne gromadzenie się płynu, czyli endolimfy, w błędniku błoniastym.

Układ endolimfatyczny się poszerza, a błędnik błoniasty cienieje i pęka. Endolimfa się wylewa i uszkadza nerw przedsionkowy i ślimakowy. Uszkodzone miejsca się goją, a cały cykl się powtarza.

02Przyczyny

Co sprzyja chorobie Ménière’a

Według mp.pl na występowanie choroby wpływają:

• czynniki genetyczne,
• przebyte infekcje bakteryjne i wirusowe, np. kiła czy borelioza,
• choroby metaboliczne, autoimmunologiczne i naczyniowe,
• urazy mechaniczne,
• przyjmowane leki,
• otoskleroza.

Mp.pl dzieli chorobę na zewnątrzpochodną, wywołaną np. infekcją lub urazem, i wewnątrzpochodną, uwarunkowaną genetycznie. Przyczynę udaje się ustalić tylko u około 25% pacjentów.

03Kogo dotyczy

Jak często występuje

Mp.pl podaje, że choroba Ménière’a występuje rzadko: u około 50 na 100 000 osób. Odpowiada za 3% przypadków zawrotów głowy. Może ujawnić się w każdym wieku, ale najczęściej dotyczy osób w wieku 30–50 lat, zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Inne przyczyny zawrotów opisuje poradnik o zawrotach głowy.

04Objawy

Objawy choroby Ménière’a

Według mp.pl chorobę cechują:

• ciężkie napady wirowych zawrotów głowy,
• szum uszny,
• postępujący niedosłuch odbiorczy, który pogłębia się tuż po napadzie,
• uczucie pełności w uchu, nadwrażliwość na dźwięki i zmienne odczuwanie dźwięków w chorym uchu.

Podczas napadu często pojawiają się nudności, wymioty i nadmierne pocenie się, a czasem ból głowy i oczopląs. Objawy zwykle następują w tej samej kolejności: szum, zawroty, pogorszenie słuchu. Więcej o szumach przeczytasz w poradniku o szumach w uszach.

05Przebieg

Jak przebiega choroba

Mp.pl opisuje chorobę jako wieloletnią, z okresami zaostrzeń i remisji. Napad trwa od kilku minut do kilku godzin. U jednych osób objawy pojawiają się kilka razy dziennie, u innych zaostrzenia zdarzają się 2–3 razy w roku.

Choroba zwykle dotyczy jednego ucha, ale po wielu latach u 45% chorych niedosłuch pojawia się też w drugim. Może prowadzić do głębokiego niedosłuchu w chorym uchu, choć całkowita utrata słuchu zdarza się rzadko, u około 7% osób. W zaawansowanej postaci utrzymuje się stałe poczucie braku równowagi.

06Co robić

Co robić przy objawach

Mp.pl zaleca, by przy objawach choroby Ménière’a niezwłocznie zgłosić się do lekarza rodzinnego, który skieruje na pilną konsultację do otolaryngologa. Gdy u osoby dotąd zdrowej nagle pojawiają się ciężkie zawroty głowy, trzeba wezwać pogotowie, a chory powinien się położyć i mieć zapewniony spokój.

W naszej poradni laryngologicznej w Bilbao diagnozujemy i leczymy chorobę Ménière’a i inne przyczyny zawrotów głowy (wizyty po hiszpańsku).

07Rozpoznanie

Jak lekarz rozpoznaje chorobę Ménière’a

Według mp.pl rozpoznanie opiera się na objawach i badaniach dodatkowych, a lekarz wyklucza inne możliwe przyczyny. Nie ma testu, który w 100% potwierdziłby chorobę. Pomocne są:

• badania słuchu, w tym audiometria tonalna, impedancyjna i słowna oraz badanie słuchowych potencjałów wywołanych z pnia mózgu,
• badania układu równowagi, np. badanie otoneurologiczne i wideonystagmografia,
• tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny.

Czasem potrzebna jest konsultacja neurologa lub okulisty. Zawroty bez pogorszenia słuchu mogą mieć inną przyczynę, np. zapalenie nerwu przedsionkowego.

08Leczenie

Leczenie choroby Ménière’a

Mp.pl opisuje leczenie farmakologiczne i operacyjne, o którym decyduje lekarz:

• Leki doustne: przeciw zawrotom głowy, moczopędne oraz poprawiające krążenie w uchu wewnętrznym. Leki moczopędne usuwają zawroty u około 60% chorych.
• Leki podawane do ucha, do jamy bębenkowej: glikokortykosteroidy we wczesnych stadiach, gdy słuch jest dobry (wyraźną poprawę odczuwa połowa pacjentów), lub antybiotyk u chorych ze znacznym niedosłuchem, by zmniejszyć napady zawrotów; po nim zaburzenia równowagi mogą utrzymywać się kilka tygodni.
• Leczenie operacyjne, najskuteczniejsze w zmniejszaniu zawrotów, rozważane u około 10% chorych, u których leki nie pomagają, np. przecięcie nerwu przedsionkowego lub zabiegi na worku endolimfatycznym.

Choroba jest nieuleczalna: operacja łagodzi objawy, ale nie zatrzymuje postępu. Zdarzają się jednak wieloletnie remisje.

09Różnice

Gdzie źródła się różnią

• Dieta i używki. Mp.pl przypisuje duże znaczenie postępowaniu niefarmakologicznemu: diecie bogatobiałkowej z ograniczeniem płynów i soli (do 1500–1800 mg dziennie), redukcji stresu i unikaniu alkoholu, tytoniu i kawy. Według mp.pl dieta i redukcja stresu przynoszą poprawę nawet 30% pacjentów.
• Brak badań. Przegląd Cochrane z 2018 roku nie znalazł żadnego badania z randomizacją, które spełniałoby kryteria. Stwierdził, że nie ma dowodów ani za, ani przeciw ograniczaniu soli, kofeiny i alkoholu w chorobie Ménière’a, choć zalecenie to bywa podawane jako leczenie pierwszego wyboru.
• Bezpieczeństwo. Przegląd podkreśla, że przyszłe badania powinny ocenić także możliwe szkody zmian w diecie.

10W skrócie

Najważniejsze o chorobie Ménière’a

• To choroba ucha wewnętrznego wywołana nadmiarem endolimfy w błędniku.
• Daje napady wirowych zawrotów, szum uszny, niedosłuch i uczucie pełności w uchu.
• Najczęściej dotyczy osób w wieku 30–50 lat i zwykle jednego ucha.
• Rozpoznanie opiera się na objawach i badaniach słuchu i równowagi.
• Leki i zabiegi łagodzą objawy, ale choroba jest nieuleczalna.
• Dietę z mniejszą ilością soli zaleca mp.pl, choć brakuje badań z randomizacją.