Zapalenie nerwu przedsionkowego: objawy i leczenie

01Co to jest

Czym jest zapalenie nerwu przedsionkowego

Mp.pl opisuje zapalenie nerwu przedsionkowego jako chorobę, która powoduje dysfunkcję nerwu przedsionkowego. Nazywa się je także nagłym jednostronnym wypadnięciem czynności przedsionka, a w literaturze funkcjonują jeszcze inne nazwy.

Przegląd Cochrane z 2011 roku podaje, że to druga po łagodnych napadowych położeniowych zawrotach głowy najczęstsza przyczyna obwodowych zawrotów głowy. Odpowiada za około 7% pacjentów zgłaszających się do poradni zajmujących się zawrotami.

02Przyczyny

Przyczyny zapalenia nerwu przedsionkowego

Według mp.pl przyczyny choroby nie są znane. Najbardziej prawdopodobne jest tło wirusowe, ale wymienia się też przyczyny autoimmunologiczne lub naczyniowe. Różne czynniki mogą się również na siebie nakładać.

Przegląd Cochrane z 2011 roku także podkreśla, że dokładna przyczyna choroby nie jest znana, a wpływ leków przeciwzapalnych na jej przebieg pozostaje niepewny.

03Kogo dotyczy

Kogo dotyczy i jak długo trwa

Mp.pl podaje, że choroba występuje najczęściej między 35. a 55. rokiem życia. Objawy utrzymują się zwykle 2–3 tygodnie i mają tendencję do samoistnego ustępowania.

04Objawy

Objawy zapalenia nerwu przedsionkowego

Według mp.pl o zapaleniu nerwu przedsionkowego mogą świadczyć:

• napadowe, silne zawroty głowy,
• nudności i wymioty,
• zaburzenia równowagi,
• oczopląs, czyli mimowolne ruchy gałek ocznych.

Dolegliwości narastają w ciągu kilku godzin. Nudności i wymioty utrzymują się około 3 dni, a zawroty głowy około 10 dni. Słuch pozostaje prawidłowy. Inne przyczyny zawrotów opisuje poradnik o zawrotach głowy.

05Co robić

Co robić, gdy pojawią się objawy

Mp.pl zaleca, by przy objawach wskazujących na zapalenie nerwu przedsionkowego zgłosić się do lekarza rodzinnego. Kieruje on pacjenta do otolaryngologa, który ustala przyczynę dolegliwości.

W naszej poradni laryngologicznej w Bilbao diagnozujemy przyczyny zawrotów głowy i zaburzeń równowagi (wizyty po hiszpańsku).

06Rozpoznanie

Jak lekarz rozpoznaje chorobę

Według mp.pl rozpoznanie opiera się na:

• wywiadzie,
• badaniu otolaryngologicznym, w którym nie stwierdza się objawów uszkodzenia słuchu,
• testach przedsionkowych, których wynik wskazuje na osłabienie lub porażenie jednego z przedsionków.

07Leczenie

Leczenie zapalenia nerwu przedsionkowego

Mp.pl wyjaśnia, że ze względu na niejasną przyczynę nie ma leczenia przyczynowego. Dolegliwości można łagodzić lekami przeciwhistaminowymi, przeciwwymiotnymi i uspokajającymi, o których decyduje lekarz.

Przegląd Cochrane z 2015 roku (39 badań, 2441 osób z jednostronnym obwodowym uszkodzeniem przedsionka) ocenił rehabilitację przedsionkową, czyli programy ćwiczeń. Wykazał umiarkowane do silnych dowody, że jest bezpieczna i skuteczna: zmniejszała częstość zawrotów i poprawiała funkcjonowanie w średnim okresie. Nie zgłoszono działań niepożądanych.

Według tego przeglądu jednostronne uszkodzenie przedsionka może wynikać z choroby, urazu albo operacji i objawia się zawrotami głowy, zaburzeniami widzenia lub stabilizacji wzroku oraz zaburzeniami równowagi. Postępowanie obejmuje leki, manewry fizyczne i programy ćwiczeń. W czterech badaniach (565 osób) ćwiczenia wyraźnie zmniejszały częstość zawrotów w porównaniu z brakiem interwencji. Dowody nie pozwalają jednak wskazać, która forma rehabilitacji jest najlepsza.

08Kompensacja

Czy można całkowicie wyzdrowieć

Według mp.pl choroba w wielu przypadkach ustępuje samoistnie albo łagodnieje dzięki tzw. kompensacji ośrodkowej. Ośrodkowy układ nerwowy dostosowuje się do nieprawidłowych sygnałów z przedsionka: włącza się hamujące działanie móżdżku, a mózg uczy się korygować te sygnały za pomocą wzroku i czucia głębokiego.

U osób z prawidłową kompensacją może okresowo dochodzić do dekompensacji, czyli powrotu objawów. Nie jest to nawrót choroby, lecz skutek zmęczenia fizycznego lub psychicznego. Dekompensację mogą też wywołać alkohol i leki obniżające sprawność ośrodkowego układu nerwowego.

Mp.pl podkreśla znaczenie okresowych kontroli. Osoby, u których funkcja przedsionka wróciła do normy, powinny być obserwowane przez 2 lata, by wykluczyć choroby ośrodkowego układu nerwowego. U pozostałych ważna jest ocena kompensacji.

09Różnice

Gdzie źródła się różnią

• Leki przeciwzapalne z grupy kortykosteroidów. Mp.pl nie wymienia ich wśród metod leczenia. Przegląd Cochrane z 2011 roku (4 małe badania, 149 osób) wykazał lepszy powrót funkcji przedsionka po miesiącu, ale bez różnicy po 12 miesiącach ani w ustępowaniu zawrotów. Nie stwierdzono też różnicy w zawrotach po 24 godzinach ani w ocenie niepełnosprawności związanej z zawrotami po 1, 3, 6 i 12 miesiącach. Zdaniem przeglądu brak wystarczających dowodów, by je stosować.
• Rehabilitacja przedsionkowa. Mp.pl opisuje samoistną kompensację ośrodkową, natomiast przegląd Cochrane z 2015 roku pokazuje, że ćwiczenia przedsionkowe wspierają powrót do równowagi. Przegląd dotyczył różnych przyczyn jednostronnego uszkodzenia przedsionka, nie tylko zapalenia nerwu.
• Ćwiczenia a manewry. Przegląd z 2015 roku wskazuje, że przy łagodnych napadowych położeniowych zawrotach głowy manewry repozycyjne działały w krótkim okresie lepiej niż same ćwiczenia, a połączenie obu metod sprzyjało długotrwałej poprawie. To inna choroba niż zapalenie nerwu przedsionkowego, dlatego tak ważne jest ustalenie przyczyny zawrotów.
• Jakość badań. Badania nad kortykosteroidami były małe i niskiej jakości metodologicznej. Przegląd zaleca, by przyszłe badania oceniały także jakość życia i objawy, a nie tylko pomiary funkcji przedsionka.

10W skrócie

Najważniejsze o zapaleniu nerwu przedsionkowego

• To nagłe wypadnięcie czynności przedsionka jednego ucha o nieznanej przyczynie, najpewniej wirusowej.
• Najczęściej występuje między 35. a 55. rokiem życia.
• Daje silne zawroty głowy, nudności, wymioty, zaburzenia równowagi i oczopląs, bez pogorszenia słuchu.
• Objawy zwykle ustępują samoistnie w ciągu 2–3 tygodni.
• Leki łagodzą dolegliwości, a ćwiczenia przedsionkowe wspierają powrót równowagi.
• Dla kortykosteroidów brakuje wystarczających dowodów skuteczności.
• Ważne są kontrole lekarskie przez 2 lata po chorobie.