Czym są szumy w uszach
Szumy uszne to wrażenie dźwiękowe w jednym lub obu uszach przy braku dźwięku w otoczeniu. Pacjenci opisują je jako pisk, gwizd, pukanie, trzeszczenie, szelest lub buczenie. Słyszy je tylko osoba, która ich doświadcza, dlatego tak ważny jest dokładny opis podczas wizyty.
Według Medycyny Praktycznej taki dźwięk jest generowany przez nieprawidłową aktywność w obrębie drogi słuchowej. Szumy uszne nie są samodzielną chorobą, lecz objawem, który ma wiele różnych przyczyn i mechanizmów powstawania.
Jak często występują
Szumy uszne są bardzo częste. Według amerykańskich wytycznych klinicznych z 2014 roku dotyczą 10–15% dorosłych.
Wiele epizodów jest krótkich i przemijających. Wytyczne koncentrują się na szumach uciążliwych i przewlekłych, czyli trwających co najmniej 6 miesięcy, bo to one często pogarszają jakość życia.
Wytyczne zalecają też, by lekarz najpierw odróżnił szumy uciążliwe od nieuciążliwych. To ważne rozróżnienie, bo zalecenia dotyczące leczenia odnoszą się przede wszystkim do szumów, które przeszkadzają w codziennym życiu.
Przyczyny szumów w uszach
Szumy mogą mieć związek z niemal każdą zmianą w obrębie drogi słuchowej: przewodu słuchowego zewnętrznego, ucha środkowego, ucha wewnętrznego i ośrodkowego układu nerwowego. Według mp.pl w zdecydowanej większości przypadków towarzyszy im niedosłuch, nie zawsze zauważany przez chorego.
- Czop woskowinowy lub ciało obce w przewodzie słuchowym – według eksperta mp.pl często wykrywane już podczas badania laryngologicznego i możliwe do usunięcia. Więcej w poradniku woskowina w uchu.
- Narażenie na hałas i urazy głowy.
- Infekcje górnych dróg oddechowych.
- Niektóre leki.
- Choroby całego organizmu: niedokrwistość, zaburzenia hormonalne, nadciśnienie tętnicze, hiperlipidemia.
- Zmiany naczyniowe i stres.
Ponieważ szumom tak często towarzyszy niedosłuch, badanie słuchu jest jednym z podstawowych badań u osoby z szumami.
Co oznaczają szumy w uszach
Według mp.pl szumy przemijające i krótkotrwałe z reguły nie wymagają konsultacji lekarskiej. Jeśli jednak trwają dłużej, należy skontaktować się z lekarzem w celu wykonania niezbędnych badań.
Niektóre cechy szumów wymagają dokładniejszej diagnostyki. Wytyczne z 2014 roku wymieniają szum tylko w jednym uchu, szum pulsujący, czyli zgodny z rytmem serca, szum z ogniskowymi objawami neurologicznymi oraz szum z asymetrycznym niedosłuchem. W tych sytuacjach lekarz może zlecić badania obrazowe.
Szumy same w sobie nie są więc oznaką poważnej choroby, ale sygnałem, że warto sprawdzić ucho i słuch, zwłaszcza gdy nie mijają albo mają jedną z wymienionych cech.
Jak lekarz bada szumy uszne
Podstawą są dokładny wywiad i badanie laryngologiczne. Lekarz pyta, od kiedy trwa szum, w którym uchu go słychać, czy pulsuje, czy towarzyszą mu niedosłuch, zawroty głowy lub inne objawy.
Według wytycznych badanie słuchu (audiologiczne) należy wykonać szybko, jeśli szum dotyczy jednego ucha, trwa co najmniej 6 miesięcy lub towarzyszą mu trudności ze słyszeniem. Wytyczne odradzają natomiast rutynowe badania obrazowe głowy, jeśli nie ma wymienionych wcześniej niepokojących cech.
Badanie słuchu pozwala wykryć niedosłuch, który według mp.pl towarzyszy szumom w zdecydowanej większości przypadków, choć chory nie zawsze go zauważa.
Terapia poznawczo-behawioralna
Wytyczne zalecają edukację pacjenta na temat szumów i sposobów radzenia sobie z nimi oraz rekomendują terapię poznawczo-behawioralną przy szumach uciążliwych i przewlekłych. Taka terapia nie usuwa dźwięku, ale może zmniejszyć jego wpływ na codzienne życie.
Przegląd Cochrane z 2020 roku objął 28 badań i 2733 uczestników. Terapia poznawczo-behawioralna może zmniejszać wpływ szumów na codzienne życie, choć pewność tych danych oceniono jako niską. Terapia trwała od 3 do 22 tygodni i była prowadzona głównie w szpitalach lub przez internet. W porównaniu z brakiem leczenia lub oczekiwaniem na terapię wynik w kwestionariuszu uciążliwości szumów (THI, skala 0–100) był po jej zakończeniu niższy średnio o około 11 punktów, a za klinicznie istotną uznaje się różnicę 7 punktów. Brakuje danych o efektach po 6 i 12 miesiącach.
Aparat słuchowy i terapia dźwiękiem
Ponieważ szumom często towarzyszy niedosłuch, wytyczne zalecają ocenę, czy pomocny będzie aparat słuchowy, u osób z udokumentowanym niedosłuchem i uciążliwymi szumami.
Terapia dźwiękiem, czyli wykorzystanie dźwięków tła, generatorów szumu lub muzyki, jest według wytycznych jedną z opcji, którą lekarz może zaproponować.
Czego wytyczne nie zalecają
- Rutynowego stosowania leków przeciwdepresyjnych, przeciwpadaczkowych, przeciwlękowych ani leków podawanych do ucha środkowego w celu leczenia samych szumów.
- Suplementów diety, takich jak miłorząb japoński (ginkgo biloba), melatonina czy cynk.
- Przezczaszkowej stymulacji magnetycznej (rTMS).
W sprawie akupunktury wytyczne nie wydały zalecenia ani za, ani przeciw.
Kiedy iść do laryngologa
- Szum trwa dłużej niż kilka dni albo wraca.
- Słyszysz go tylko w jednym uchu lub pulsuje w rytm serca.
- Towarzyszą mu niedosłuch, uczucie zatkanego ucha lub zawroty głowy.
- Pojawił się po hałasie, urazie głowy lub infekcji.
- Utrudnia sen, pracę lub koncentrację.
W naszej poradni laryngologicznej w Bilbao badamy uszy, sprawdzamy słuch i szukamy przyczyny szumów (wizyty po hiszpańsku).
Najważniejsze
- Szumy uszne to objaw, a nie choroba; dotyczą 10–15% dorosłych.
- Najczęściej towarzyszy im niedosłuch; przyczyną bywa też czop woskowinowy.
- Krótkie, przemijające szumy zwykle nie wymagają wizyty u lekarza.
- Szum jednostronny, pulsujący lub z niedosłuchem wymaga diagnostyki.
- Wytyczne zalecają terapię poznawczo-behawioralną i odradzają suplementy.
Najczęstsze pytania o szumy w uszach
Te odpowiedzi mają charakter ogólny i nie zastępują wizyty ani indywidualnej oceny lekarskiej.
Czy szumy w uszach są groźne?
Zwykle nie. Krótkie, przemijające szumy z reguły nie wymagają wizyty u lekarza, ale szum jednostronny, pulsujący lub z niedosłuchem wymaga diagnostyki.
Co najczęściej powoduje szumy w uszach?
Często towarzyszą niedosłuchowi. Przyczyną mogą być też czop woskowinowy, hałas, infekcje, leki czy nadciśnienie.
Czy szumy w uszach mogą minąć same?
Krótkie i przemijające szumy zwykle mijają bez leczenia. Dłużej trwające warto zbadać, zwłaszcza gdy dotyczą jednego ucha albo towarzyszy im gorsze słyszenie.
Czy suplementy pomagają na szumy uszne?
Wytyczne odradzają miłorząb japoński, melatoninę, cynk i inne suplementy.
Czy stres może powodować szumy w uszach?
Stres jest jedną z wymienianych przyczyn, ale przy dłużej trwających szumach trzeba wykluczyć inne.
Jak leczy się przewlekłe szumy uszne?
Pomagają edukacja, terapia poznawczo-behawioralna, aparat słuchowy przy niedosłuchu i ewentualnie terapia dźwiękiem.
Źródła
- Medycyna Praktyczna dla pacjentów (mp.pl) · Szumy uszne
- Tunkel DE, et al. Clinical practice guideline: tinnitus. Otolaryngol Head Neck Surg. 2014
- Fuller T, et al. Cognitive behavioural therapy for tinnitus. Cochrane Database Syst Rev. 2020
Ten poradnik ma charakter informacyjny i nie zastępuje oceny lekarskiej. Diagnoza i leczenie zależą od Twojej wizyty i historii choroby. W nagłym wypadku zadzwoń pod 112.