Zgaga: przyczyny, objawy i co pomaga

01Co to jest

Czym jest zgaga

Mp.pl opisuje zgagę jako uczucie palenia i pieczenia w klatce piersiowej i przełyku, w dołku podsercowym, za mostkiem, niekiedy dochodzące aż do gardła.

Zgaga jest głównym, typowym objawem choroby refluksowej przełyku. Może jednak występować także sporadycznie, po spożyciu określonych pokarmów, np. alkoholu, kawy, czekolady albo smażonych i tłustych potraw. Taka okazjonalna zgaga nie musi oznaczać choroby.

02Przyczyny

Zgaga: przyczyny

Według mp.pl zgagę wywołuje cofanie się treści pokarmowej i kwasu solnego z żołądka do przełyku. Kwas działa drażniąco na nabłonek przełyku, który nie jest przystosowany do kontaktu z tak silną treścią.

Między przełykiem a żołądkiem leży mięsień nazywany dolnym zwieraczem przełyku. Rozkurcza się przy połykaniu, a potem szybko się kurczy i zapobiega cofaniu się pokarmu. Gdy kurczy się nieprawidłowo lub jest niewydolny, kwaśny sok żołądkowy może wracać do przełyku.

Mp.pl wymienia czynniki, które sprzyjają chorobie refluksowej:

• nieprawidłowa czynność dolnego zwieracza przełyku,
• zaburzenia opróżniania żołądka i motoryki przełyku,
• przepuklina rozworu przełykowego,
• nadwrażliwość przełyku,
• otyłość,
• ciąża,
• niektóre choroby, np. cukrzyca czy twardzina, oraz niektóre leki, o których warto porozmawiać z lekarzem.

03Objawy

Zgaga: objawy

Mp.pl podaje, że typowe objawy refluksu to zgaga, puste odbijania i uczucie cofania się treści żołądkowej do przełyku. Dolegliwości bywają też opisywane jako pieczenie za mostkiem, nadkwasota, kwaśne odbijania czy ból w górnej części brzucha.

Objawy nasilają się w pozycji leżącej na wznak, zwłaszcza po obfitym lub tłustym posiłku, przy pochylaniu się i podczas parcia.

Choroba refluksowa może też dawać objawy nietypowe: chrypkę, zwłaszcza poranną, suchy kaszel, świszczący oddech, ból w klatce piersiowej przypominający sercowy oraz uczucie „kluski” w gardle.

04Serce

Zgaga czy ból sercowy

Mp.pl zwraca uwagę, że zgagę można pomylić z objawami niedokrwienia serca, a nawet zawału. Pomaga zwrócić uwagę na to, kiedy pojawia się ból:

• objawy choroby wieńcowej występują po wysiłku lub po wyjściu na zimne powietrze i ustępują po odpoczynku,
• zgaga jest zwykle związana z posiłkiem albo ze schylaniem się.

Niekiedy do pewnego rozpoznania potrzebne są badania w kierunku chorób serca.

05Czy to choroba

Czy zgaga to objaw choroby

Według mp.pl tak: zgaga jest typowym objawem choroby refluksowej, czyli cofania się treści żołądkowej do przełyku. U części osób mimo zgagi nie dochodzi do zmian w błonie śluzowej, czyli zapalenia przełyku.

Objawy refluksu występują raz lub dwa razy w tygodniu u około 20% osób. To choroba przewlekła, z okresami zaostrzeń i remisji. Nieleczona, o ciężkim przebiegu, może prowadzić do powikłań, np. zwężenia przełyku lub krwawienia.

06Co pomaga

Domowe sposoby na zgagę

Mp.pl wymienia sposoby, które mogą być pomocne:

• normalizacja masy ciała, czyli schudnięcie przy nadwadze lub otyłości,
• zaprzestanie palenia tytoniu,
• unikanie pokarmów, które nasilają objawy,
• unikanie jedzenia o późnej porze: kładzenie się z pełnym żołądkiem może pogarszać zgagę,
• unikanie ciasnych ubrań i pasków,
• podniesienie wezgłowia łóżka.

Chwilową ulgę może przynieść wypicie płynu, np. mleka. Więcej o jadłospisie przy refluksie znajdziesz w poradniku o diecie na refluks.

07Jedzenie

Jakie pokarmy wywołują zgagę

Mp.pl podkreśla, że nie ma uniwersalnej listy pokarmów wywołujących zgagę, która sprawdzałaby się u wszystkich. Każdy powinien sam zaobserwować związek objawów z jedzeniem i unikać tego, co mu szkodzi. Często są to kawa, czekolada, alkohol i tłuste potrawy.

Przy chorobie refluksowej mp.pl zaleca mniejsze, ale częstsze posiłki, ostatni najpóźniej 3 godziny przed snem.

W naszej poradni dietetycznej w Bilbao pomagamy ułożyć jadłospis przy zgadze i refluksie (wizyty po hiszpańsku).

08Leczenie

Leczenie zgagi i kiedy do lekarza

Według mp.pl leczenie zgagi obejmuje zmianę stylu życia i leki. Stosuje się głównie leki zmniejszające wydzielanie kwasu żołądkowego. Leki zobojętniające kwas solny mają mniejsze znaczenie: mogą przynieść chwilową ulgę, ale nie zaleca się ich długotrwałego przyjmowania bez konsultacji z lekarzem.

Do lekarza warto pójść, gdy domowe sposoby nie pomagają, a dolegliwości są uporczywe lub się nasilają. Lekarz zbiera wywiad, a przy objawach alarmowych kieruje na gastroskopię, czyli badanie endoskopowe przełyku, żołądka i dwunastnicy.

09Różnice

Gdzie źródła się różnią

• Unikanie pokarmów. Mp.pl zaleca unikanie produktów, które nasilają zgagę. Przegląd z 2006 roku (Kaltenbach i wsp., 100 prac) wykazał, że tytoń, alkohol, czekolada i tłuste posiłki obniżają ciśnienie dolnego zwieracza przełyku, ale nie znalazł opublikowanych dowodów na skuteczność zmian w diecie.
• Palenie i alkohol. Mp.pl zaleca rzucenie palenia i ograniczenie alkoholu. Według przeglądu rezygnacja z nich nie wiązała się z poprawą objawów ani pomiarów pH w przełyku.
• Masa ciała i wezgłowie. Tu źródła są zgodne: przegląd uznał zmniejszenie masy ciała i uniesienie wezgłowia łóżka za skuteczne. Poprawę pH dawało też leżenie na lewym boku.

10W skrócie

Najważniejsze o zgadze

• Zgaga to pieczenie za mostkiem wywołane cofaniem się kwasu z żołądka do przełyku.
• To typowy objaw choroby refluksowej, ale może też pojawić się sporadycznie.
• Zwykle wiąże się z posiłkiem lub schylaniem się, a ból sercowy z wysiłkiem.
• Pomagają zmniejszenie masy ciała, uniesienie wezgłowia i unikanie późnych posiłków.
• Leki dobiera lekarz; środki zobojętniające dają tylko chwilową ulgę.
• Objawy alarmowe wymagają szybkiej diagnostyki.