Meniscusscheur in je knie: klachten en behandeling

01Wat is het

Wat is een gescheurde meniscus?

Een meniscus is een schijfje van kraakbeen in je knie. In elke knie heb je 2 schijfjes kraakbeen tussen je bovenbeen en je onderbeen: de binnen-meniscus en de buiten-meniscus. Ze zijn belangrijk om je knie soepel te kunnen bewegen en ze vangen schokken op.

Bij een gescheurde meniscus zit er een scheur in dat stukje kraakbeen. De scheur kan groot zijn, maar is vaak klein.

02Klachten

Pijn aan de binnenkant van je knie en andere klachten

Bij een gescheurde meniscus kun je deze klachten hebben:

• pijn aan de zijkant van je knie, aan de binnenkant of aan de buitenkant; soms ook in je knieholte,
• meestal pijn als je op de pijnlijke plek drukt,
• soms een dikke knie, omdat er vocht in zit,
• pijn bij bepaalde bewegingen, zoals hurken of je knie draaien terwijl je voet op de grond blijft staan,
• soms zit je knie op slot: je kunt je been opeens niet meer strekken en dat doet pijn; een los stukje van de meniscus zit dan klem in je knie.

De pijn kan plotseling komen, bijvoorbeeld als je je knie verdraait. Je hebt dan meestal veel pijn, je knie beweegt moeilijk en is vaak dik. Bij een erg verdraaide knie kan er ook meer schade zijn, zoals gescheurde kniebanden. Maar je kunt ook niet zoveel pijn hebben, of soms veel en na een paar dagen weer minder. Vaak is de pijn dan vanzelf gekomen en is je knie niet dik.

03Oorzaken

Waardoor scheurt je meniscus?

Je meniscus kan scheuren door een verkeerde beweging of een ongeluk:

• je draait je knie terwijl je voet vast op de grond blijft staan, bijvoorbeeld bij sporten,
• je springt en komt verkeerd terecht,
• je krijgt een flinke klap tegen je knie, bijvoorbeeld een schop of bij een ongeluk.

Een meniscus kan ook scheuren doordat hij minder sterk is door slijtage. Er komt dan soms een scheurtje door een verkeerde beweging, of je krijgt vanzelf pijn. De meeste mensen bij wie dat gebeurt zijn ouder dan 35 jaar. Soms heb je er artrose van je knie bij.

04Onderzoek

Welke onderzoeken krijg je?

Heb je niet zoveel pijn en zit je knie niet op slot, dan kun je een paar weken afwachten of het vanzelf beter gaat.

De huisarts kijkt of je op je been kunt staan, voelt aan je knie en beweegt hem. Is je knie erg dik, dan is hij moeilijk te onderzoeken; de huisarts kan je dan vragen na 1 week terug te komen.

• denkt je huisarts aan een meniscusscheur zonder andere erge schade, en zit je knie niet op slot, dan is extra onderzoek niet nodig en kun je wachten tot je knie vanzelf geneest,
• denkt je huisarts dat er meer schade is, of zit je knie op slot, dan kan de huisarts je doorsturen naar een orthopeed,
• denkt de huisarts dat je iets gebroken hebt, dan volgt een röntgenfoto in het ziekenhuis.

05Veel pijn

Wat doe je als je veel pijn hebt?

• Rust. Geef je knie een paar dagen rust, maar beweeg hem af en toe: buig en strek je been elk uur een paar keer en loop kleine stukjes. Krukken kun je huren of lenen bij een thuiszorgwinkel. Leg je been hoog als je zit of ligt.
• Koelen. Koel je knie af en toe met ijsblokjes in een plastic zak of een ice-pack, gewikkeld in een theedoek zodat je huid niet bevriest. Koelen kan de pijn minder maken; het is niet zeker of de knie ook sneller geneest.
• Weer meer bewegen. Is de pijn wat minder, probeer dan je knie te buigen en te strekken en voorzichtig op je been te staan. Bewegen is veilig, ook als later blijkt dat er erge schade is.
• Een kniebrace. Die kan de pijn iets minder maken en een stevig gevoel geven, maar je knie geneest er niet sneller van. Gebruik hem niet langer dan 4 weken.

06Minder pijn

Wat doe je als je niet zoveel pijn hebt?

Bewegen helpt als je een scheur in je meniscus hebt: je krijgt minder pijn en kunt beter bewegen. Is er verder geen erge schade aan je knie, dan gaan de klachten vanzelf over, en sneller als je goed blijft bewegen. Ga steeds meer bewegen, bijvoorbeeld fietsen en wandelen. Je merkt dat het elke week een beetje beter gaat.

Je kunt ook oefeningen doen om de spieren in je been sterk te houden. Als de spieren om je knie sterker zijn, doet je knie minder pijn. Bij sporten kun je hierop letten:

• begin rustig en ga steeds iets meer doen; te veel ineens geeft weer meer pijn,
• doe een goede warming-up en ga niet sporten als je moe bent,
• doe niet meteen mee aan wedstrijden en maak eventueel met je trainer een opbouwschema,
• loop of ren je veel bij je sport, doe dan tijdelijk iets anders, zoals fietsen.

Gaat je knie af en toe op slot? Soms lukt het hem los te krijgen door even te gaan liggen, je been te laten hangen of je been voorzichtig te buigen en te strekken.

07Fysiotherapie

Fysiotherapie, pijnstillers en afvallen

Heb je na 4 of 5 weken nog steeds erg veel last, en kun je nog niet goed bewegen of sporten? Dan kun je proberen of fysiotherapie of oefentherapie helpt. De therapeut geeft je oefeningen tegen de klachten.

In onze praktijk voor fysiotherapie in Bilbao begeleiden we oefentherapie bij een gescheurde meniscus (de consulten zijn in het Spaans).

Heb je veel pijn, dan kun je een pijnstiller nemen; begin altijd met paracetamol. Je kunt ook een gel met een ontstekingsremmende pijnstiller (NSAID) op je knie smeren. Ben je te zwaar, probeer dan af te vallen: er komt dan minder gewicht op je knieën.

08Kijkoperatie

Wanneer een kijkoperatie?

Blijf je toch veel klachten houden, en helpen oefeningen of fysiotherapie niet genoeg? Dan kan je huisarts je doorsturen naar een orthopeed. Soms is dan een kijkoperatie nodig om je klachten minder te maken:

• een kijkoperatie helpt meestal niet als je slijtage hebt aan je meniscus,
• een kijkoperatie kan wel helpen als je meniscus is gescheurd door een flinke klap of een ongeluk, of als je knie vaak op slot zit; soms kan de arts de meniscus hechten of een deel weghalen.

Maak een afspraak bij de huisarts als je knie na 1 week nog dik is of veel pijn doet, als je knie op slot heeft gezeten, als je het gevoel hebt dat je door je knie zakt, of als het na een paar weken niet lukt meer te bewegen of te sporten.

09Verschillen

Waar de bronnen verschillen

Een internationale richtlijn in de BMJ (Siemieniuk e.a., 2017) gaat over kijkoperaties bij slijtage van de knie, met of zonder meniscusscheur. Een panel van artsen, onderzoekers en patiënten baseerde zich op een systematische review van gerandomiseerde studies. De bronnen leggen andere accenten:

• Slijtage. Thuisarts: een kijkoperatie helpt meestal niet bij slijtage van je meniscus. De richtlijn geeft een sterk advies tegen een kijkoperatie bij bijna alle mensen met slijtage van de knie. De aanleiding was een studie waarin een kijkoperatie bij een slijtagescheur van de binnen-meniscus niet beter werkte dan oefentherapie.
• Een knie die op slot schiet. Thuisarts: een kijkoperatie kan helpen als je knie vaak op slot zit. De richtlijn geldt bij slijtage ook voor mensen met klikken of af en toe op slot schieten, of met klachten die plotseling begonnen. Een knie die blijvend op slot zit, valt er niet onder.
• Na een ongeluk. De richtlijn gaat niet over mensen bij wie de klachten net zijn begonnen na een flinke knieblessure met een snel opgezwollen knie. Thuisarts zegt dat een kijkoperatie wel kan helpen als je meniscus is gescheurd door een flinke klap of een ongeluk.

10Samengevat

Het belangrijkste over een gescheurde meniscus

• De meniscus is een schijfje kraakbeen in je knie; een scheur geeft pijn aan de binnen- of buitenkant van je knie.
• Een meniscus scheurt door een verdraaiing of klap, of door slijtage, vooral na je 35e.
• Zonder andere erge schade gaan de klachten meestal vanzelf over; blijf je knie steeds meer bewegen.
• Bij veel pijn helpen een paar dagen rust, koelen en je been hoog leggen.
• Heb je na 4 of 5 weken nog veel last, dan kan fysiotherapie of oefentherapie helpen.
• Een kijkoperatie helpt meestal niet bij slijtage; bel meteen bij een knie op slot of als je niet op je been kunt staan.