Łąkotka w kolanie: uszkodzenie, objawy i leczenie

01Co to jest

Czym jest łąkotka i do czego służy

Łąkotki mają kształt półksiężyca i leżą w stawie kolanowym między kością udową a piszczelową. W każdym kolanie są dwie: łąkotka boczna, bliżej zewnętrznej strony kolana, i łąkotka przyśrodkowa, bliżej wewnętrznej.

Dr Karolina Stępień, ortopeda, wyjaśnia w mp.pl, że łąkotki amortyzują staw, odpowiadają za prawidłowy rozkład obciążeń i wspomagają prawidłowy ruch. Są niezbędne do utrzymania sprawności kolana.

Inny artykuł mp.pl dodaje, że łąkotki zbudowane są z tkanki chrzęstnej włóknistej, pogłębiają i dopasowują powierzchnie stawowe oraz umożliwiają ruchy obrotowe, gdy kolano jest zgięte.

02Przyczyny

Jak dochodzi do uszkodzenia łąkotki

Mp.pl opisuje dwa mechanizmy. Ostry, urazowy, to zwykle skutek skręcenia kolana, bardzo często podczas sportu, np. jazdy na nartach czy gry w piłkę nożną. Wtedy łąkotce mogą towarzyszyć uszkodzenia więzadeł, np. więzadła krzyżowego przedniego lub więzadeł pobocznych.

Mechanizm przewlekły, zwyrodnieniowy, rozwija się po długotrwałym przeciążaniu kolana, np. przy nadmiernej masie ciała lub ciężkiej pracy. Sprzyjać mu może też szpotawość lub koślawość kolan.

Według mp.pl uszkodzenia łąkotek, zarówno urazowe, jak i zwyrodnieniowe, mogą dotyczyć nawet co dziesiątej osoby, ponad dwa razy częściej mężczyzn niż kobiet. Izolowane uszkodzenia łąkotek występują przeważnie u osób młodych i sportowców i częściej dotyczą łąkotki przyśrodkowej.

03Objawy

Objawy pękniętej łąkotki

Głównym objawem jest ból, często po wewnętrznej lub zewnętrznej stronie kolana, ale także pod kolanem, pod rzepką lub głęboko w środku stawu.

Po urazie mp.pl wymienia:

• obrzęk kolana,
• ograniczenie zgięcia lub wyprostu,
• niemożność stanięcia na nodze,
• zablokowanie stawu, gdy rozerwana łąkotka uniemożliwia ruch w kolanie.

W uszkodzeniach zwyrodnieniowych objawy narastają stopniowo. Ból jest okresowy i nasila się po wysiłku oraz pod koniec dnia. Obrzęk i ograniczenie ruchu zdarzają się rzadziej niż po urazie, bez całkowitego zablokowania. Pacjenci czasem odczuwają chrupanie lub przeskakiwanie w kolanie.

04Kiedy do lekarza

Gdzie się zgłosić

Według mp.pl osoba, która po urazie kolana zauważa któryś z opisanych objawów, powinna zgłosić się na ostry dyżur ortopedyczny.

Jeśli kolano boli bez urazu, a dolegliwości nie narastają gwałtownie, wystarczy konsultacja w poradni ortopedycznej.

Mp.pl zaznacza też, że badanie kolana tuż po urazie bywa trudne z powodu bólu, odruchowego napięcia mięśni i krwiaka, dlatego w razie wątpliwości lekarz powtarza badanie kliniczne po kilku dniach.

05Diagnoza

Jakie badania potwierdzają uszkodzenie

Ortopeda opiera się na wywiadzie, który zwykle jest bardzo charakterystyczny, i na badaniu kolana. Uszkodzenie trzeba jednak potwierdzić w badaniach dodatkowych.

Według mp.pl najlepszym badaniem jest rezonans magnetyczny, bo jako jedyny pokazuje łąkotki w całości. Uzupełnia się go zdjęciem RTG, które samych łąkotek zwykle nie pokazuje, ale daje ortopedzie ważne informacje o stawie.

USG ma ograniczoną rolę, bo widać w nim tylko fragmenty łąkotek. Gdy rezonans jest przeciwwskazany, np. przy rozruszniku serca, wykonuje się tomografię komputerową z kontrastem podanym do stawu. Przy podejrzeniu nieprawidłowej osi kończyny przydatne bywa RTG całych kończyn dolnych.

06Uraz

Leczenie urazowego uszkodzenia łąkotki

Wybór leczenia zależy od wieku, aktywności i oczekiwań pacjenta, rodzaju uszkodzenia, innych urazów w kolanie i przyczyny uszkodzenia.

Według mp.pl, gdy uszkodzenie jest skutkiem urazu, zwłaszcza u osób młodych i aktywnych, w większości przypadków decyduje się na operację, bo łąkotki są słabo ukrwione i słabo się goją. Wskazaniem są też współistniejące uszkodzenia, np. więzadeł.

Naprawę wykonuje się metodą artroskopii, czyli przez małe nacięcia z kamerą wprowadzaną do stawu. W każdym przypadku dąży się do zszycia łąkotki; gdy jest to niemożliwe, usuwa się uszkodzony fragment. Całkowite usunięcie łąkotki jest według mp.pl konieczne bardzo rzadko.

07Zwyrodnienie

Uszkodzenie zwyrodnieniowe i co mówią badania

Przy zmianach zwyrodnieniowych mp.pl zaleca najpierw leczenie zachowawcze: doraźne leki przeciwzapalne, odciążanie kolana, rehabilitację i redukcję masy ciała przy nadwadze. Czasem lekarz decyduje o wstrzyknięciu czynników wzrostu z krwi pacjenta. Operację rozważa się dopiero, gdy te metody nie pomagają.

Badania naukowe przemawiają za ostrożnością. W fińskim badaniu (Sihvonen i wsp., 2013) u osób z objawowym zwyrodnieniowym uszkodzeniem łąkotki przyśrodkowej, bez choroby zwyrodnieniowej stawu, wyniki po artroskopowym częściowym usunięciu łąkotki nie były lepsze niż po zabiegu pozorowanym.

W badaniu METEOR (Katz i wsp., 2013) u pacjentów z uszkodzeniem łąkotki i chorobą zwyrodnieniową poprawa funkcji po 6 miesiącach nie różniła się istotnie między operacją a fizjoterapią, choć 30% osób z grupy fizjoterapii przeszło operację w tym czasie. Metaanaliza Thorlunda i wsp. (2015) wykazała niewielkie, krótkotrwałe zmniejszenie bólu po artroskopii, znikające po roku–dwóch, oraz ryzyko powikłań, m.in. zakrzepicy. Mp.pl w artykule o urazach kolana nazywa natomiast artroskopię optymalnym postępowaniem przy podejrzeniu uszkodzenia łąkotki; decyzję warto więc omówić z ortopedą.

08Rehabilitacja

Rehabilitacja i powrót do sportu

Po każdej operacji łąkotki rehabilitacja jest konieczna. Zależnie od przebiegu zabiegu może być też potrzebna orteza i chodzenie o kulach.

Dr Stępień wyjaśnia w mp.pl, że po usunięciu fragmentu łąkotki rehabilitację zaczyna się natychmiast. Jeśli był to jedyny zabieg, można stawać na nodze i ruszać kolanem w pełnym zakresie; kule bywają potrzebne kilka dni, najwyżej kilka tygodni. Powrót do sportu jest możliwy po odzyskaniu pełnej sprawności, zwykle w ciągu 1–2 miesięcy, ale decyzję podejmuje ortopeda prowadzący.

Regularna, umiarkowana aktywność jest wręcz wskazana, bo brak części łąkotki może przyspieszać zwyrodnienie stawu. Lepiej jednak unikać ekstremalnego wysiłku, takiego jak długie biegi po twardej nawierzchni czy powtarzane zeskoki z wysokości. Bezpieczniejsze są sporty częściowo odciążające kolano, np. pływanie i jazda na rowerze.

09Profilaktyka

Rokowanie i zapobieganie

Według mp.pl prawidłowe, szybko podjęte leczenie w większości przypadków pozwala wrócić do pełnej sprawności. Gorzej rokują sytuacje, w których dolegliwości trwają długo lub od urazu minęło dużo czasu i zmiany zwyrodnieniowe objęły też inne struktury.

Aby zmniejszyć ryzyko, trzeba unikać urazów i przeciążeń kolan, dbać, by praca i aktywność nie obciążały ich nadmiernie, oraz utrzymywać prawidłową masę ciała.

W naszej poradni fizjoterapii w Bilbao prowadzimy rehabilitację kolana, także po zabiegach na łąkotce (wizyty po hiszpańsku). O operacji decyduje ortopeda.

10Podsumowanie

W skrócie

• Łąkotki amortyzują i stabilizują kolano; w każdym kolanie są łąkotka przyśrodkowa i boczna.
• Uszkodzenie może być urazowe (skręcenie kolana) lub zwyrodnieniowe (długotrwałe przeciążenie).
• Typowy jest ból kolana, a po urazie obrzęk, ograniczenie ruchu, a nawet zablokowanie stawu.
• Najlepszym badaniem jest rezonans magnetyczny.
• Przy urazach u młodych i aktywnych zwykle rozważa się artroskopię, przy zwyrodnieniu najpierw leczenie zachowawcze.
• Po zabiegu konieczna jest rehabilitacja; powrót do sportu zwykle po 1–2 miesiącach.