Kolano biegacza: objawy, ćwiczenia i leczenie

01Definicja

Czym jest kolano biegacza

Pasmo biodrowo-piszczelowe to struktura w kształcie taśmy, która biegnie po bocznej stronie uda. Według mp.pl jest częścią powięzi, a jednym z jej zadań jest utrzymywanie prawidłowego położenia mięśni.

W najniższej części, po bocznej stronie kolana, pasmo podczas biegania czy chodzenia swobodnie przesuwa się nad wyniosłością kostną: nadkłykciem bocznym kości udowej. Zespół pasma biodrowo-piszczelowego to stan, w którym to przesuwanie staje się bolesne i przeszkadza w codziennym funkcjonowaniu.

02Kto choruje

Kto choruje i jak często

Mp.pl podaje, że w ogólnej populacji to rzadka choroba, ale najczęściej występuje u biegaczy: nawet u co dziesiątej osoby, która regularnie biega. Częściej dotyczy mężczyzn.

Zespół dotyka też kolarzy i innych sportowców, zawodowców i amatorów, w dyscyplinach z przysiadami i powtarzanym zginaniem kolan. Przy innym bólu kolana u osób aktywnych, z przodu, pod rzepką, przydatny będzie poradnik o kolanie skoczka.

03Przyczyny

Przyczyny i czynniki ryzyka

Do zespołu może predysponować budowa kończyn dolnych, np. kolana koślawe. Według mp.pl największe znaczenie mają jednak ogólne przygotowanie ruchowe i nawyki treningowe. Czynniki ryzyka to:

• słaba elastyczność mięśni kończyn dolnych,
• dysbalans między grupami mięśni, gdy jedne są osłabione, a inne nadmiernie wzmocnione,
• słaba stabilizacja miednicy,
• przeciążenie treningiem i za mało regeneracji,
• zbyt częste podbiegi i zbiegi z górki,
• bieganie po bardzo nierównym lub nachylonym podłożu.

Mp.pl dodaje, że sprzyjać mogą też prawdopodobnie różne procesy zapalne w organizmie.

04Objawy

Kolano biegacza: objawy

Głównym objawem jest ból po bocznej stronie kolana. Według mp.pl:

• na początku ból może pojawiać się tylko w trakcie albo po treningu, czasem jest stały, przewlekły,
• często nie boli w spoczynku, ale ból pojawia się przy zginaniu kolan, np. na schodach,
• niektórzy czują ból poniżej kolana; może promieniować do łydki albo wyżej, do uda.

Inne objawy to obrzęk bocznej strony kolana, uczucie chrupania lub przeskakiwania w tej okolicy, mrowienie i pieczenie.

05Na start

Co robić przy podejrzeniu

Mp.pl zaleca przerwać aktywności, które nasilają dolegliwości. Doraźnie można schłodzić bolesną okolicę i zastosować leki przeciwzapalne.

Konieczna jest konsultacja w poradni ortopedycznej, która ustali rozpoznanie i zaplanuje leczenie.

06Rozpoznanie

Jak lekarz rozpoznaje kolano biegacza

Według mp.pl w większości przypadków szczegółowy wywiad i badanie kliniczne pozwalają ortopedzie rozpoznać zespół pasma biodrowo-piszczelowego. Ponieważ podobne objawy mogą dawać inne stany, np. uszkodzenie łąkotki bocznej albo złamanie zmęczeniowe, zawsze potrzebne jest potwierdzenie rozpoznania.

Lekarz może zlecić RTG, rezonans magnetyczny lub USG. Przydatne bywają też badania biomechaniczne, np. analiza wideo chodu lub biegu czy badanie na ścieżce podometrycznej. O uszkodzeniach łąkotki piszemy w poradniku o łąkotce.

07Leczenie

Kolano biegacza: leczenie

Według mp.pl skuteczne leczenie polega na usunięciu przyczyn, które doprowadziły do zespołu. Gdy dolegliwości się nasilają, stosuje się odpoczynek, chłodzenie, leki przeciwzapalne i delikatny masaż. Podstawą leczenia przyczynowego jest fizjoterapia, której celem jest:

• uelastycznienie samego pasma, zwłaszcza tam, gdzie ociera się o nadkłykieć boczny kości udowej,
• uelastycznienie wszystkich struktur kończyn dolnych, np. masażem i rolowaniem,
• praca nad równowagą mięśniową i stabilizacją.

Fizjoterapeuta analizuje technikę biegu i koryguje błędy; czasem potrzebne są wkładki do butów. Trzeba też poprawić błędy treningowe: liczbę jednostek, czas na regenerację i wybór tras. Rzadko, przy uporczywie nawracających objawach, rozważa się miejscowe podanie leku przeciwzapalnego, a gdy to nie pomaga, operację.

W naszej poradni fizjoterapii w Bilbao oceniamy technikę biegu i prowadzimy rehabilitację kolana biegacza (wizyty po hiszpańsku).

08Ćwiczenia

Kolano biegacza: ćwiczenia z mp.pl

Mp.pl zaleca powtarzać każde ćwiczenie kilka razy, w tempie i zakresie możliwym bez maksymalnego wysiłku, wybierać ćwiczenia najkorzystniejsze dla siebie, a w razie wątpliwości skonsultować się z fizjoterapeutą. Zestaw obejmuje pięć ćwiczeń:

• Przód uda: stojąc, kolano opierasz na krześle i chwytasz ręką po tej samej stronie kostkę; przyciągasz stopę do pośladka do lekkiego napięcia z przodu uda, bez pogłębiania wygięcia w odcinku lędźwiowym. Utrzymujesz 10 sekund i delikatnie pogłębiasz ruch przy wydechu.
• Klęk na jednym kolanie: klęcząc na lewym kolanie, bez pogłębiania wygięcia w odcinku lędźwiowym, przenosisz ciężar ciała na prawą nogę, utrzymujesz 10 sekund, pogłębiasz ruch z wydechem i zmieniasz stronę.
• Przysiad w klęku podpartym: z prawą stopą ułożoną przed lewym kolanem przysiadasz w kierunku pięt, utrzymujesz 10 sekund i zmieniasz stronę.
• Leżenie na boku: leżąc na prawym boku z ugiętymi nogami, maksymalnie zginasz lewe biodro, chwytasz lewą ręką lewą stopę i prostujesz lewe biodro bez pogłębiania wygięcia w odcinku lędźwiowym, a prawą stopą zahaczasz o lewe kolano. Utrzymujesz około 90 sekund i zmieniasz stronę.
• Skręt w leżeniu na plecach: chwytasz lewą ręką prawe kolano i wykonujesz skręt w lewo, utrzymujesz 10 sekund, pogłębiasz ruch przy wydechu i zmieniasz stronę.

09Różnice

Gdzie źródła się różnią

Przegląd systematyczny (van der Worp i wsp., 2012) zebrał badania o przyczynach, rozpoznaniu i leczeniu zespołu pasma biodrowo-piszczelowego u dorosłych biegaczy. Opisuje go jako najczęstszy uraz bocznej strony kolana u biegaczy, z częstością od 5% do 14%, co zgadza się z „nawet co dziesiątą osobą” w mp.pl. Różnice dotyczą pewności danych:

• Przyczyny: mp.pl wymienia dysbalans mięśni i słabą stabilizację miednicy. Według przeglądu badania przyczyn dają ograniczone lub sprzeczne wyniki i nie jest jasne, czy osłabienie odwodzicieli biodra odgrywa dużą rolę.
• Rozpoznanie: według mp.pl wywiad i badanie kliniczne zwykle wystarczają ortopedzie. Przegląd zwraca uwagę, że testów klinicznych używanych do oceny tego zespołu nie zweryfikowano u biegaczy.
• Leczenie: mp.pl stawia na fizjoterapię, uelastycznienie i korektę treningu. Przegląd uznaje wyniki badań leczenia za niespójne; za kluczowe uważa koordynację biodra i kolana oraz styl biegu, a biegaczom mogą pomóc mobilizacja, wzmacnianie biodra i porady dotyczące butów i nawierzchni.

Autorzy oceniają jakość badań jako słabą, a ich wyniki jako bardzo sprzeczne.

10Podsumowanie

W skrócie

• Kolano biegacza objawia się bólem po bocznej stronie kolana, zwykle w trakcie lub po treningu i przy zginaniu kolan.
• Mp.pl opisuje go jako zespół pasma biodrowo-piszczelowego; dotyczy nawet co dziesiątego biegacza.
• Najważniejsze czynniki ryzyka to przygotowanie ruchowe i błędy treningowe.
• Rozpoznanie stawia ortopeda; trzeba je potwierdzić badaniami, bo podobne objawy daje np. uszkodzenie łąkotki.
• Podstawą leczenia jest fizjoterapia i korekta treningu; rokowanie jest bardzo dobre.
• Przegląd badań uznaje dowody za słabe i zwraca uwagę na styl biegu i wzmacnianie biodra.