Verzwikte enkel: wat te doen en hoe lang herstel duurt

Wat is een verzwikte of verstuikte enkel?

Bij een verzwikte enkel klapt je voet opeens om, naar binnen of naar buiten. Daardoor wordt je enkel dik en doet hij pijn. Je kunt je enkel verzwikken als je voet niet plat op de grond komt maar met de zijkant, meestal als de grond niet vlak is, bijvoorbeeld bij een kuil, trapje of stoeprand.

Om je enkel zitten banden die hem stevig houden: de enkelbanden. Bij een verzwikking rekken die banden uit. We noemen een verzwikte enkel ook wel een verstuikte enkel of verrekte enkelbanden.

Wat merk je bij een verzwikte enkel?

je voelt plotseling een scherpe pijn; de ergste pijn wordt na een paar minuten minder,
het doet pijn als je op je voet staat; dat wordt na een paar dagen minder,
de pijn zit meestal aan de buitenkant van je enkel,
je enkel kan snel dikker worden en wordt na een paar dagen meestal weer minder dik,
je krijgt vaak een blauwe plek, die na een paar dagen naar je hiel of tenen zakt en van paars naar groen en geel kleurt,
je enkel voelt niet stevig, alsof je erdoor kunt zakken.

De kans op een verzwikte enkel is groter als je problemen hebt met je evenwicht, op ongelijke grond wandelt of sport, een sport doet waarbij mensen tegen elkaar botsen, zoals volleybal, basketbal of voetbal, of als je je enkel al eerder hebt verzwikt.

Zijn je enkelbanden gescheurd?

Soms is er meer schade aan de enkelbanden. Ze zijn dan een klein beetje ingescheurd, of zelfs helemaal doorgescheurd. Er gaan dan ook kleine bloedvaatjes kapot, waardoor je een blauwe plek krijgt.

Volgens Thuisarts.nl heeft je enkel dan nog maar weinig steun van deze banden. Is je enkel heel dik en pijnlijk, dan is hij vaak minder stevig. Een brace of tape kan dan meer steun geven (zie verder).

Kun je niet meer dan 4 stappen zetten zonder hulp, bel dan je huisarts. Die kijkt of je enkel misschien gebroken is.

Wat doe je meteen na het verzwikken?

Sommige mensen hebben minder klachten als ze meteen na het verzwikken:

de enkel rust geven: de eerste dagen alleen op je voet lopen en staan als het niet te veel pijn doet,
de enkel koelen met ijsblokjes of een coldpack, gewikkeld in een doek zodat je huid niet bevriest,
een stevig verband om de enkel doen, zodat die steviger voelt,
de enkel hoog leggen, bijvoorbeeld op een andere stoel.

Draag de eerste dagen overdag een stevig verband, zoals een drukverband of een buisverband. Probeer zo snel mogelijk voorzichtig te lopen, eventueel de eerste dagen met krukken. Zet je voet steeds recht naar voren en rol hem goed af. Als je zit of ligt, beweeg je enkel regelmatig heen en weer. Wordt de pijn bij lopen veel erger, stop dan en probeer het de volgende dag opnieuw.

Enkel tapen of een brace?

Voelt je enkel na een paar dagen tot een week nog niet stevig, dan kun je met je huisarts bespreken of een brace of tape bij je past:

Brace: een stevige steun die je zelf aan- en uitdoet met klittenband of veters. Er zijn braces van elastiek en harde braces met stukken kunststof, die meer steun geven. Je kunt een brace al dragen als je enkel nog dik is.
Tape: een brede plakband die een fysiotherapeut of huisarts in stroken op je enkel, voet en onderbeen plakt, meestal ongeveer 1 week na het verzwikken. De tape rekt langzaam uit; na 5 tot 7 dagen heb je nieuwe tape nodig. Hou de tape droog, en soms geeft tape irritatie aan de huid.

Meestal gebruik je een brace of tape 3 tot 6 weken. Volgens Thuisarts.nl weten we niet of je enkel er sneller door geneest, of dat je er een nieuwe verzwikking mee voorkomt. Blijf daarom ook bewegen en oefenen.

Handen plakken tape om de enkel van een patiënt — Tape wordt in stroken op je enkel, voet en onderbeen geplakt. Illustratie gemaakt met AI.

Oefeningen om je enkel sterker te maken

Begin met oefeningen als je weer op je enkel kunt staan en lopen zonder veel pijn. Oefenen maakt de kans kleiner dat je je enkel opnieuw verzwikt. Doe ze 1 tot 2 keer per dag, ongeveer 3 minuten per oefening, en hou het minstens 6 tot 8 weken vol. Thuisarts.nl beschrijft onder meer:

Lopen op je tenen: loop 10 stappen hoog op je tenen, met je tenen recht, naar buiten en naar binnen gedraaid.
Kniebuiging op 1 been: buig de knie van je standbeen licht, met je hiel op de grond, 15 keer per been.
Op 1 been staan: haak je ene voet in de knieholte van je andere been en blijf zo een minuut staan.
Op een traptrede: ga op je tenen staan en zak met je hielen onder de trede, 3 minuten lang.

Het oefenen mag een beetje pijn doen, als je maar voorzichtig bent. In onze praktijk voor fysiotherapie in Bilbao begeleiden we je met oefeningen na een verzwikte enkel (de consulten zijn in het Spaans).

Therapeut in gesprek met een man in een behandelkamer — Oefeningen maken je enkel weer sterker. Illustratie gemaakt met AI.

Hoe lang duurt herstel van een verzwikte enkel?

Weinig pijn en weinig zwelling: meestal kun je na 2 weken weer gewoon lopen en fietsen.
Veel pijn en een erg dikke enkel: dan kan het langer duren.
Sporten: begin pas als je zonder veel pijn kunt staan en lopen en weinig pijn hebt na de oefeningen; meestal is dat na 4 tot 6 weken.
Weer sporten zoals je gewend was: dat kan een aantal weken of maanden duren.

Er zijn bijna nooit medicijnen nodig. Bij veel pijn kun je een pijnstiller nemen. Bel je huisarts voor een afspraak als de pijn of de zwelling na 4 dagen niet minder is, of als de klachten erger worden.

Wat zegt onderzoek over verband, brace en tape?

Een Cochrane-review (Kerkhoffs e.a., 2013) vergeleek in 9 studies met 892 volwassenen verschillende manieren om een enkelbandletsel te ondersteunen:

met een halfstijve brace gingen mensen gemiddeld ongeveer 4 dagen eerder weer aan het werk dan met een elastisch verband,
met een veterbrace bleef de enkel op korte termijn minder dik dan met een halfstijve brace, een elastisch verband of tape,
tape gaf meer complicaties dan een elastisch verband, vooral huidirritatie.

Volgens de auteurs is uit de studies niet duidelijk welke behandeling het beste werkt, omdat de studies heel verschillende behandelingen en controlemomenten gebruikten.

Waar de bronnen verschillen

De bronnen zijn het niet op alle punten eens:

Sneller herstel met een brace: volgens Thuisarts.nl weten we niet of je enkel sneller geneest met een brace of tape. In de Cochrane-review gingen mensen met een halfstijve brace wel eerder weer aan het werk dan met een elastisch verband.
Verband of brace: Thuisarts.nl raadt de eerste dagen een stevig verband aan. In de review ging een elastisch verband samen met trager herstel en vaker een instabiel gevoel dan een halfstijve brace, maar met minder complicaties dan tape.

Het belangrijkste over een verzwikte enkel

Bij een verzwikte of verstuikte enkel rekken de enkelbanden uit of scheuren ze in.
Kun je niet meer dan 4 stappen zetten, laat dan kijken of de enkel gebroken is.
Koel, leg hoog, draag een stevig verband en probeer snel weer voorzichtig te lopen.
Een brace of tape kan steun geven als de enkel niet stevig voelt.
Oefeningen maken je enkel sterker en verkleinen de kans op een nieuwe verzwikking.
Lopen en fietsen gaan meestal na 2 weken weer, sporten na 4 tot 6 weken.

Vragen over een verzwikte enkel

De antwoorden zijn algemeen en vervangen geen consult of persoonlijke medische beoordeling.

Wat is het verschil tussen een verzwikte en een verstuikte enkel?

Er is geen verschil. Een verzwikte enkel heet ook wel een verstuikte enkel of verrekte enkelbanden.

Hoe weet ik of mijn enkelbanden gescheurd zijn?

Bij meer schade zijn de banden ingescheurd of doorgescheurd en voelt de enkel vaak minder stevig, vooral als hij heel dik en pijnlijk is. Kun je niet meer dan 4 stappen zetten, bel dan je huisarts.

Moet ik mijn enkel laten tapen?

Tape kan steun geven als je enkel niet stevig voelt, maar volgens Thuisarts.nl weten we niet of hij sneller geneest. Bespreek met je huisarts of een brace of tape bij je past.

Hoe lang duurt het herstel van een verzwikte enkel?

Bij weinig pijn en zwelling kun je meestal na 2 weken weer gewoon lopen en fietsen, en na 4 tot 6 weken weer sporten. Bij veel pijn en zwelling duurt het langer.

Moet ik mijn enkel koelen?

Sommige mensen hebben minder klachten als ze de enkel meteen koelen met ijs of een coldpack in een doek, de enkel hoog leggen en een stevig verband dragen.

Wanneer moet ik naar de huisarts met mijn enkel?

Direct als je niet op je voet kunt staan of niet meer dan 4 stappen kunt zetten. Maak een afspraak als de pijn of zwelling na 4 dagen niet minder is.

Bronnen

Deze gids is bedoeld als informatie en vervangt geen medische beoordeling. Diagnose en behandeling hangen af van je consult en je medische voorgeschiedenis. Bel bij een noodgeval 112.