Lactose-intolerantie: symptomen, test en tips

01Wat is het

Wat is lactose-intolerantie?

Als je niet tegen melk kunt, krijg je klachten als je veel melk drinkt, of veel producten eet waar melk in zit. Dat heet lactose-intolerantie. Lactose is het stofje in melk waar je dan niet tegen kunt.

De klachten komen doordat er in je darm te weinig van het eiwit lactase is. Dat eiwit is nodig om melk te verteren. Drink je veel melk, dan kun je al die melk niet goed verteren. De niet-verteerde melk geeft de klachten.

02Geen allergie

Lactose-intolerantie of koemelkallergie?

Niet tegen melk kunnen is niet hetzelfde als een allergie voor melk (koemelkallergie). Een koemelkallergie heb je al als baby en gaat meestal vanzelf weer over. Lactose-intolerantie begint meestal pas bij kinderen boven de 5 jaar of op volwassen leeftijd.

Heb je ook klachten van brood, pasta of andere producten met gluten? Lees dan onze gids over coeliakie.

03Symptomen

Symptomen van lactose-intolerantie

Als je veel melk drinkt, krijg je last van:

• buikpijn, vaak met kramp,
• diarree,
• veel winden laten.

Als je een beetje melk drinkt, heb je meestal geen klachten. Ook andere melkproducten geven meestal minder klachten, zoals kaas, karnemelk en yoghurt.

04Oorzaak

Waardoor heb je te weinig lactase?

Te weinig lactase kan door verschillende dingen komen:

• Je komt niet uit Noord- of West-Europa. In bijna alle andere landen in de wereld drinken mensen na hun babytijd niet veel melk meer. Zij hebben daarom niet veel lactase nodig. Het is dan normaal dat je weinig lactase hebt.
• De binnenkant van je darm is beschadigd. Dat kan komen door een ontsteking van de darm, zoals een buikgriep, of na een operatie of een behandeling met bestraling. Je kunt dan een tijdje niet tegen melk. Als je darm weer beter is, kun je vaak wel weer tegen melk.

05Test

Lactose-intolerantie testen: zo doe je het zelf

Denk je dat je klachten door melk komen? Dan kun je het zo uitzoeken:

• Houd een voedingsdagboek bij. Schrijf 1 of 2 weken op wat je eet en drinkt en wanneer je klachten hebt. Je kunt dan zien of je klachten erger worden als je meer melk drinkt.
• Neem een tijdje minder melk. Als dat helpt, weet je dat je waarschijnlijk niet tegen melk kunt.

Onderzoek door een arts is meestal niet nodig.

06Hoeveel

Hoeveel melk kun je drinken?

Drink niet te veel melk op een dag. Je merkt vanzelf hoeveel je kunt drinken. Thuisarts geeft als richtlijn:

• kinderen: niet meer dan 2 keer een glas (van 240 ml), verspreid over de dag,
• volwassenen: het best maar 1 glas melk per dag.

Verdeel de melkproducten die je neemt over de dag. Vaak is het al genoeg om iets minder melk te drinken en het meer te verdelen.

07Producten

Welke melkproducten geven minder klachten?

• Zure melkproducten, zoals karnemelk, yoghurt of kwark, geven vaak minder klachten.
• Kaas. Daar zit ook melk in, maar omdat het bewerkt is, geeft het meestal geen klachten. In Nederlandse harde, gele kazen zit meestal helemaal geen lactose.
• Lactosevrije melk en andere speciale melkproducten zonder lactose kun je in de supermarkt kopen.
• Pillen met lactase neem je vlak voordat je melk drinkt, zodat je het beter kunt verteren. Je kunt ze meestal bij de drogist kopen.
• Druppels met lactase doe je in je melk voordat je het drinkt. Ook die zijn meestal bij de drogist te koop.

Probeer uit wat voor jou het beste werkt. Dat verschilt per persoon.

08Verloop

Hoe gaat het verder?

Als je niet tegen melk kunt, blijft dat je hele leven. Kun je niet tegen melk doordat je een buikgriep hebt gehad, of door een operatie of bestraling? Als je darm weer genezen is, kun je meestal weer tegen melk.

Moet je veel in je dieet veranderen om geen klachten te hebben, dan kun je naar een diëtist gaan. Die kan je adviezen geven, zodat je genoeg voedingsstoffen binnenkrijgt. In onze praktijk voor voeding en diëtetiek in Bilbao helpen we je om je eten aan te passen bij lactose-intolerantie (de consulten zijn in het Spaans).

09Verschillen

Waar de bronnen verschillen

Een systematische review (Shaukat e.a., 2010) bundelde 36 gerandomiseerde studies over hoeveel lactose mensen verdragen en wat helpt tegen de klachten. De bronnen vullen elkaar aan:

• Een beetje melk kan meestal. Volgens de review verdragen de meeste volwassenen 12 tot 15 gram lactose, ongeveer 1 kopje melk, goed (bewijs van matige kwaliteit). Dat past bij het advies van Thuisarts om als volwassene ongeveer 1 glas melk per dag te nemen.
• Lactosevrij of lactosearm. Thuisarts noemt lactosevrije melk als mogelijkheid. Volgens de review was er onvoldoende bewijs dat melk met 0 tot 2 gram lactose de klachten meer vermindert dan melk met meer dan 12 gram.
• Probiotica en wennen. Voor probiotica, voor het langzaam opbouwen van lactose om de darm te laten wennen en voor andere middelen was het bewijs onvoldoende.
• Kanttekening. De meeste studies keken naar mensen die lactose slecht opnemen, niet naar mensen met klachten van lactose-intolerantie.

10Samengevat

Het belangrijkste over lactose-intolerantie

• Bij lactose-intolerantie heb je te weinig lactase in je darm om veel melk te verteren.
• Je krijgt buikpijn, diarree en winden als je veel melk drinkt; een beetje melk geeft meestal geen klachten.
• Een voedingsdagboek en een tijdje minder melk laten zien of je klachten door melk komen.
• Volwassenen nemen het best maar 1 glas melk per dag, verdeeld met andere melkproducten over de dag.
• Karnemelk, yoghurt, kwark en harde kaas geven vaak minder klachten.
• Moet je veel veranderen in je eten, dan kan een diëtist helpen.