Nekpijn: oorzaken, oefeningen en wat je zelf kunt doen

01Wat is het

Wat is nekpijn?

Nekpijn komt veel voor. Volgens Thuisarts.nl heeft ongeveer 2 op de 3 mensen er in het leven wel eens last van. Meestal is er geen duidelijke oorzaak en is de pijn binnen een aantal weken weer weg. Bij 1 op de 7 mensen duren de klachten langer dan 6 maanden; dat heet chronische nekpijn.

Gewone nekpijn kan plotseling of meer geleidelijk ontstaan. De pijn is hevig of zeurend, en bij hevige pijn zijn bepaalde houdingen en bewegingen soms niet meer mogelijk. De pijn kan uitstralen naar je hoofd, schouder of arm, en soms is het lastig om je dagelijkse dingen normaal te doen.

02Stijve nek

Een stijve nek

Nekpijn kan samengaan met een stijf gevoel. Je kunt een spier verrekt hebben, en de nekspieren kunnen ook stijf worden als reactie op pijn.

Soms zijn de spieren aan 1 kant van je nek zo strak, hard en stijf dat het lijkt alsof je nek vastzit. Dat kan veel pijn geven en je hoofd kan er scheef van staan. Dat heet torticollis.

Krijg je plotseling een stijve nek waarbij je kin je borst niet kan raken, samen met koorts, veel hoofdpijn, sufheid, overgeven of paarsrode vlekjes, bel dan direct de huisarts.

03Oorzaken

Waardoor krijg je nekpijn?

Hoe nekpijn ontstaat is niet altijd duidelijk. Mogelijk komt het door:

• spanningen,
• overbelasting,
• een verkeerde beweging of houding,
• een val of stoot, bijvoorbeeld bij sporten.

Of tocht en kou een rol spelen, is niet zeker. Bij ouderen kunnen de gewrichtjes tussen de wervels slijten (artrose), wat chronische nekpijn kan geven. Door botontkalking kunnen nekwervels soms inzakken, vooral bij ouderen en bij vrouwen na de overgang. Heel soms is een nekhernia de oorzaak; dan heb je vooral een scherpe, schietende pijn in je arm.

04Verloop

Röntgenfoto en verloop

Volgens Thuisarts.nl levert een röntgenfoto bij nekpijn meestal geen bruikbare informatie op en kan hij juist verwarring geven. Afwijkingen op een foto hebben zelden iets met de nekpijn te maken: ook bij mensen die nooit nekpijn hebben, worden afwijkingen gevonden.

Gewone nekpijn gaat vaak vanzelf over, maar de klachten kunnen terugkomen. Probeer je activiteiten geleidelijk weer op te pakken, ook als de pijn nog niet helemaal weg is. Lukt dat niet goed, dan kan de huisarts samen met je een stappenplan maken. Een fysiotherapeut of manuele therapeut kan je daarbij vaak goed begeleiden.

05Oefeningen

Oefeningen voor je nek

Probeer je nek voorzichtig te oefenen, twee keer per dag:

• buig je hoofd tien keer naar voren en naar achteren,
• kijk links over je schouder naar achteren en dan rechts, ook tien keer,
• beweeg je linkeroor naar je linkerschouder en dan je rechteroor naar je rechterschouder, ook tien keer.

Lukt het niet om je nek ver te bewegen, gun het dan wat tijd en probeer na een of twee dagen weer welke bewegingen je voorzichtig kunt maken. Ontspanningsoefeningen kunnen helpen om de nekspieren te ontspannen.

In onze praktijk voor fysiotherapie in Bilbao begeleiden we je met oefeningen bij nekpijn (de consulten zijn in het Spaans).

06Zelf doen

Wat kun je verder zelf doen?

• Blijf bezig: zet je dagelijkse bezigheden voort, ook al heb je pijn. Als je je zorgen maakt over de pijn, heb je er meer last van en dat kan het herstel vertragen.
• Warmte: veel mensen vinden warmte prettig op de pijnlijke plek, zoals een warme douche, een infraroodlamp of een crème of gel die warmte geeft.
• Stress: krijg je vooral nekpijn als je onder spanning staat, dan helpt het misschien om beter met stress te leren omgaan.
• Werk: hebben je klachten met je werk te maken, bespreek dan met je leidinggevende of de bedrijfsarts of je werkplek anders kan, bijvoorbeeld de hoogte van je stoel, tafel of computer.

Speciale kussens en halskragen worden soms gebruikt, maar volgens Thuisarts.nl is niet aangetoond dat ze werken.

07Pijnstillers

Pijnstillers bij nekpijn

Pijnstillers verzachten de pijn en helpen je om te blijven bewegen. Neem ze het liefst op vaste tijden, een aantal dagen, en kijk daarna of je geleidelijk weer zonder kunt. Gebruik ze in ieder geval niet langer dan twaalf weken.

• Thuisarts.nl noemt 1 pijnstiller als eerste keuze; vraag je huisarts of apotheek welke,
• helpt die niet, dan zijn er ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID's); die geven regelmatig bijwerkingen en zijn niet voor iedereen geschikt,
• heb je maag-, darm-, hart-, vaat- of nierproblemen, ben je ouder dan 60 of gebruik je andere medicijnen, overleg dan eerst met je huisarts of apotheek,
• spierverslappers hebben geen zin bij nekpijn: je wordt er suf van en ze zijn verslavend.

08Onderzoek

Wat zegt onderzoek over oefentherapie?

Een Cochrane-review (Gross e.a., 2015) bundelde 27 studies met 2485 geanalyseerde deelnemers over oefeningen bij nekpijn:

• voor acute nekpijn werd geen bewijs gevonden,
• bij chronische nekpijn hielpen krachtoefeningen voor nek, schouders en bovenrug tegen de pijn, met bewijs van matige kwaliteit,
• alleen rekoefeningen gaven waarschijnlijk geen verbetering,
• algemene conditietraining en ademhalingsoefeningen veranderden pijn of functie waarschijnlijk niet.

Volgens de auteurs was er geen bewijs van hoge kwaliteit, zodat er nog onzekerheid is over hoe goed oefeningen werken.

09Verschillen

Waar de bronnen verschillen

De bronnen zijn het niet op alle punten eens:

• Oefenen bij acute nekpijn: Thuisarts.nl raadt aan je nek voorzichtig te oefenen en te blijven bewegen. De Cochrane-review vond voor acute nekpijn geen bewijs over oefeningen, voor of tegen.
• Welke oefeningen: Thuisarts.nl beschrijft bewegingsoefeningen (buigen, draaien en kantelen). De review vond vooral bewijs voor krachtoefeningen bij chronische nekpijn, en geen verbetering door alleen rekken.

10Samengevat

Het belangrijkste over nekpijn

• Nekpijn komt veel voor en gaat meestal binnen een aantal weken vanzelf over.
• Een stijve nek komt vaak door een verrekte spier of door spieren die reageren op pijn.
• Blijf bewegen en oefen je nek voorzichtig, twee keer per dag.
• Warmte en pijnstillers op vaste tijden kunnen helpen; een röntgenfoto is meestal niet nodig.
• Neem contact op als de pijn na 2 tot 4 weken niet minder is of uitstraalt naar je arm.
• Bel direct bij een plotseling stijve nek met koorts, veel hoofdpijn of sufheid.