Bijholteontsteking: klachten, duur en wat helpt

01Wat is het

Wat is een bijholteontsteking?

Bij elke verkoudheid is de binnenkant van je neus, keel en bijholtes ontstoken. Je hebt een bijholteontsteking als je een neusverkoudheid hebt en pijn of druk voelt in je gezicht. Vaak ruik je ook minder goed. Bij een bijholteontsteking zit er veel snot in je bijholtes.

Je bijholtes zitten links en rechts van je neus en boven je ogen. Het zijn kleine ruimtes met lucht in het bot van je bovenkaak en voorhoofd: de kaakholtes en de voorhoofdsholtes. Vlak onder je kaakholtes zitten de tandwortels van je bovengebit; erboven zit je oogkas. Vanuit elke bijholte loopt een gangetje naar de binnenkant van je neus.

02Klachten

Wat merk je bij een bijholteontsteking?

Meestal ben je eerst gewoon verkouden. Je neus is verstopt of er komt snot uit dat waterig, geel of groen is, soms met een beetje bloed. Als je ligt, kan het snot in je keel lopen; daarom moet je vooral ’s nachts soms hoesten.

Bij een bijholteontsteking krijg je daar een of meer van deze klachten bij:

• je voelt druk of pijn in je bovenkaak, je gezicht of je voorhoofd,
• je bovenste tanden en kiezen kunnen pijn doen,
• kauwen of bukken maakt de druk of pijn erger,
• je ruikt minder,
• je wang is dik,
• je hebt koorts: 38 graden of hoger.

03Oorzaak

Hoe ontstaat een bijholteontsteking?

Een bijholteontsteking begint vaak met een verkoudheid. Die komt meestal door een virus, soms door een bacterie.

Door de verkoudheid gaat het slijmvlies aan de binnenkant van je neus en keel ontsteken. Het wordt dikker en maakt veel slijm en snot. Dat gebeurt ook in de bijholtes. Het snot kan er niet goed meer uit en blijft vastzitten. Zitten de bijholtes te vol, dan geeft dat druk of pijn in je gezicht.

Zit je neus juist lang of steeds weer verstopt, zonder dat je verkouden bent? Lees dan onze gids over een verstopte neus.

04Stomen

Stomen bij een bijholteontsteking

Door te stomen met warm water word je niet sneller beter, maar je klachten kunnen wel minder worden. Stoom bijvoorbeeld 3 keer per dag 15 minuten, met je gezicht boven een kom heet water. Let daarbij op:

• gebruik geen water dat net heeft gekookt; laat het even afkoelen, anders kun je je verbranden,
• zet de kom niet op een plek waar je hem makkelijk omstoot, zoals het randje van de tafel,
• stoom nooit bij een keukenkraan met kokend water; de kans dat je je verbrandt is erg groot,
• gebruik gewoon heet water, zonder iets erin: menthol en andere middelen kunnen een branderig gevoel geven,
• baby’s mogen niet stomen, omdat de kans dat ze zich verbranden te groot is.

05Zout water

Zout water in je neus en goed snuiten

Neusdruppels met zout water kunnen de klachten minder maken, al word je er niet sneller beter door. Je kunt zout water zelf maken: los 1 theelepel zout op in een glas lauw water en doe een paar keer per dag een paar druppels in ieder neusgat, bijvoorbeeld met een pipetje. Je kunt ook een spray of druppels met zout water kopen bij de drogist of apotheek, zonder recept.

Het is niet bekend of snuiten of ophalen van je neus beter is. Snuit je neus in elk geval nooit te hard: dan blaas je het snot naar de bijholtes.

Rook je? Stop dan met roken. Roken maakt de binnenkant van je neus, keel en bijholtes gevoeliger voor ontstekingen, en als je rookt duurt het langer voordat je beter bent.

06Medicijnen

Neusspray en pijnstillers

Medicijnen zijn niet nodig: een bijholteontsteking gaat meestal vanzelf over. Heb je veel klachten, dan kun je deze middelen gebruiken om ze wat minder te maken:

• Neusdruppels of neusspray die het slijmvlies dunner maken. Daardoor kun je makkelijker door je neus ademen. Je mag ze 3 keer per dag gebruiken, maar niet langer dan 1 week. Je koopt ze zonder recept bij de apotheek of drogist. Voor kinderen gelden andere regels.
• Een pijnstiller. Heb je veel pijn, begin dan altijd met paracetamol. Dat werkt meestal goed en heeft de minste bijwerkingen.

07Antibiotica

Zijn antibiotica nodig?

Medicijnen tegen ontstekingen door een bacterie (antibiotica) zijn bijna nooit nodig bij een bijholteontsteking. Volgens Thuisarts helpen ze niet tegen de klachten en word je er niet sneller beter door. Ze kunnen wel bijwerkingen geven, zoals misselijkheid of diarree.

Soms zijn antibiotica wel nodig, bijvoorbeeld als je een slechte afweer hebt door een ziekte of door medicijnen, of als je bepaalde ernstige klachten krijgt (zie verderop).

08Verloop

Hoe lang duurt een bijholteontsteking?

Een bijholteontsteking gaat meestal vanzelf over binnen 1 tot 3 weken. Ongeveer 1 van de 10 mensen heeft na 3 weken nog klachten.

Blijven je klachten lang duren, of heb je heel vaak een bijholteontsteking? Dan kan de huisarts je doorsturen naar een keel-neus-oorarts. In onze praktijk voor KNO in Bilbao onderzoeken we bijholteklachten die lang duren of steeds terugkomen (de consulten zijn in het Spaans).

Bel je huisarts op werkdagen als je langer dan 5 dagen koorts hebt, of als de klachten na 2 weken nog niet minder zijn. Dan zijn soms wel antibiotica nodig.

09Verschillen

Waar de bronnen verschillen

Een Cochrane-review (Lemiengre e.a., 2018) bundelde 15 studies met 3.057 volwassenen met een acute bijholteontsteking, waarin antibiotica werden vergeleken met een placebo of geen behandeling. De bronnen leggen andere accenten:

• Helpen antibiotica? Thuisarts: ze helpen niet tegen de klachten en je wordt er niet sneller beter door. De review: antibiotica kunnen de genezing iets versnellen, maar alleen bij 5 tot 11 extra mensen op de 100. Zonder antibiotica was 46% na 1 week en 64% na 14 dagen genezen.
• Bijwerkingen. Beide bronnen noemen bijwerkingen. In de review kregen 13 extra mensen op de 100 bijwerkingen door antibiotica.
• Conclusie. Gezien de bijwerkingen, het risico op resistentie en de heel kleine kans op ernstige complicaties zien de auteurs geen plaats voor antibiotica bij een bijholteontsteking zonder complicaties.
• Voor wie? De review kon geen conclusies trekken over kinderen, mensen met een verminderde afweer en mensen met een ernstige bijholteontsteking. Thuisarts noemt een slechte afweer juist als situatie waarin antibiotica soms wel nodig zijn.

10Samengevat

Het belangrijkste over een bijholteontsteking

• Bij een bijholteontsteking ben je verkouden en voel je druk of pijn in je gezicht, erger bij kauwen of bukken.
• Het begint meestal met een verkoudheid door een virus.
• Stomen en zout water in je neus kunnen de klachten minder maken; snuit nooit te hard.
• Neusdruppels die het slijmvlies dunner maken niet langer dan 1 week; bij pijn eerst paracetamol.
• Antibiotica zijn bijna nooit nodig; meestal is het binnen 1 tot 3 weken over.
• Bel meteen bij erge hoofdpijn, sufheid, problemen met zien, een pijnlijk of dik oog of een bult op je voorhoofd.