Verstopte neus: oorzaken en wat je zelf kunt doen

01Wat is het

Wanneer duurt een verstopte neus lang?

Iedereen heeft wel eens een loopneus, en af en toe niezen is normaal. Je hebt lang neusklachten als je lange tijd achter elkaar of steeds weer last hebt van:

• een loopneus,
• een verstopte neus,
• niezen,
• jeuk in je neus.

Ook je ogen en je gehemelte kunnen jeuken. Neusklachten kunnen jaren duren en steeds terugkomen.

02Oorzaak

Waardoor zit je neus steeds verstopt?

Een verstopte neus die lang duurt of vaak terugkomt, komt meestal doordat je overgevoelig bent voor bepaalde prikkels. Door die prikkels wordt de binnenkant van je neus (het slijmvlies) dik en gaat het meer slijm maken. Je neus gaat dan dicht zitten of er komt steeds snot uit. Ook moet je door de prikkels niezen.

Je kunt gevoelig zijn voor allergische prikkels, voor niet-allergische prikkels of voor allebei. Meer dan de helft van de mensen met lange tijd neusklachten is overgevoelig voor niet-allergische prikkels.

03Prikkels

Allergische en niet-allergische prikkels

Allergische prikkels zijn:

• stuifmeel van bomen (van februari tot juni) en van gras (van april tot november), vooral bij droog en zonnig weer; een allergie voor stuifmeel heet hooikoorts,
• huisstofmijt, het hele jaar in huis, vooral in het najaar en de winter en na bed opmaken of stofzuigen,
• huidschilfers van huisdieren, vooral als je een dier hebt geaaid,
• schimmels, vooral op warme en natte plekken zoals de badkamer en keuken.

Niet-allergische prikkels zijn onder meer bewegen (zoals hardlopen of fietsen), verandering van temperatuur (binnenkomen uit de kou, stoom van een warme douche, mist), rook van een vuur, wierook, kaarsen of sigaretten, uitlaatgassen, alcohol, parfum of luchtverfrisser, baklucht en verflucht. Voor deze dingen kun je geen allergie hebben.

04Andere oorzaken

Andere oorzaken van een verstopte neus

• Lang een neusspray of neusdruppels gebruiken die het slijmvlies dunner maken. Die maken het slijmvlies in je neus dunner. Gebruik je ze langer dan 1 week achter elkaar, dan kan dat schade geven in je neus. Je neus kan dan juist extra dicht gaan zitten.
• Een bijwerking van medicijnen, zoals sommige pijnstillers en druppels tegen een hoge oogdruk.
• Cocaïne gebruiken. Dat kan het slijmvlies en het tussenschot in je neus beschadigen.
• Veranderende hormonen bij zwangere vrouwen.
• Ouder worden. Op oudere leeftijd krijgen mensen vaker een loopneus, zonder jeuk.
• Een probleem van het slijmvlies, bijvoorbeeld een poliep, of een scheef tussenschot in je neus.

Soms kom je niet te weten waar je klachten door komen.

05Zelf doen

Wat kun je zelf doen bij een verstopte neus?

• Stop met roken als je rookt; dat is heel belangrijk. Vraag anderen om niet in je omgeving te roken en ga niet naar plekken waar gerookt wordt.
• Let op wanneer je klachten hebt. Zo ontdek je vaak waar je overgevoelig voor bent. Probeer daar dan zo weinig mogelijk in de buurt te zijn: draag bijvoorbeeld geen parfum, brand geen kaarsen in huis of aai geen dieren als je daar last van krijgt.
• Is het iets op je werk, zoals verflucht? Bespreek het met de bedrijfsarts; soms is een aanpassing van je werk mogelijk.
• Gebruik je medicijnen die als bijwerking neusklachten kunnen geven? Vraag je huisarts of je kunt stoppen of een ander medicijn kunt gebruiken. Stop alleen na advies van je huisarts.

06Neusspray

Stoppen met een neusspray die het slijmvlies dunner maakt

Gebruik je al lang een neusspray of neusdruppels die het slijmvlies dunner maken? Stop daar dan mee. De eerste 5 tot 10 dagen voelt het alsof je neus verstopt is. Probeer toch te stoppen; daarna wordt het beter.

Heb je zo’n spray lang niet gebruikt en begin je weer, dan kunnen je klachten snel weer erger worden. Lukt het niet om te stoppen, bespreek het dan met je huisarts.

07Medicijnen

Neussprays van de huisarts

Helpen de adviezen niet genoeg, bespreek je klachten dan met je huisarts. Samen kijk je welk medicijn het beste is. Bij neusklachten zonder allergie kun je deze neussprays krijgen:

• Een neusspray met een antihistaminicum. Die maakt het slijmvlies minder overgevoelig en helpt tegen jeuk. Snuit eerst je neus. Hoeveel je gebruikt, spreek je af met je huisarts. Het middel werkt vaak na 15 minuten. Gebruik het niet langer dan 8 weken achter elkaar.
• Een neusspray met een ontstekingsremmer (corticosteroïd). Die maakt het slijmvlies ook minder overgevoelig, maar helpt pas na een paar dagen. Je kunt hem bijvoorbeeld gebruiken als de eerste spray niet genoeg helpt, als je slijmvlies dikker is, of als je veel klachten hebt bij het stoppen met een spray die het slijmvlies dunner maakt. Soms wordt je slijmvlies er kwetsbaar door en krijg je sneller een bloedneus; stop dan een paar dagen.

Ben je zwanger of geef je borstvoeding, dan adviseert de huisarts welke spray je het beste kunt gebruiken. Zijn je klachten tijdens de zwangerschap begonnen, dan gaan ze na de bevalling meestal vanzelf weg.

08Verloop

Hoe gaat het verder en wanneer bel je?

Neusklachten kunnen jaren blijven of steeds terugkomen. De adviezen en medicijnen kunnen de klachten minder maken. Helpt de neusspray goed, probeer dan of je minder kunt gebruiken of kunt stoppen; komen de klachten terug, begin dan opnieuw.

Heb je veel last, ga dan naar je huisarts. Die bekijkt met je waar je klachten door kunnen komen en kan met bloedonderzoek nagaan of je ergens allergisch voor bent. Staat het tussenschot in je neus scheef, dan zit je neus vaak aan 1 kant dicht. Je huisarts kan je dan doorsturen naar een keel-neus-oorarts, met wie je bespreekt of een operatie kan helpen.

In onze praktijk voor KNO in Bilbao onderzoeken we een neus die lang verstopt blijft (de consulten zijn in het Spaans).

09Verschillen

Waar de bronnen verschillen

Een Cochrane-review (Segboer e.a., 2019) onderzocht neussprays met een ontstekingsremmer bij neusklachten zonder allergie. Dertien studies met 2.045 deelnemers vergeleken de spray met een neppe spray (placebo). De bronnen leggen andere accenten:

• Helpt de spray? Thuisarts noemt de spray met een ontstekingsremmer als mogelijkheid als de adviezen en een spray met een antihistaminicum niet genoeg helpen. Volgens de review is het onduidelijk of de spray de klachten tot drie maanden vermindert; het bewijs was meestal van lage of zeer lage kwaliteit.
• Bloedneus. Beide bronnen noemen een bloedneus. In de review kregen ongeveer 65 van de 1.000 mensen met de spray een bloedneus, tegen 31 van de 1.000 met een placebo.
• Vergeleken met andere middelen. Er waren te weinig studies die de spray vergeleken met andere behandelingen, zoals neusspoelen met zout water of een spray met een antihistaminicum, om conclusies te trekken.
• Wat de review niet behandelt. Prikkels vermijden, stoppen met roken en stoppen met een spray die het slijmvlies dunner maakt staan bij Thuisarts voorop.

10Samengevat

Het belangrijkste over een verstopte neus

• Een verstopte neus die lang duurt of steeds terugkomt, komt meestal door overgevoeligheid voor prikkels.
• Die prikkels kunnen allergisch zijn, zoals stuifmeel of huisstofmijt, of niet-allergisch, zoals rook, parfum of temperatuurverandering.
• Stop met roken en probeer prikkels te vermijden.
• Gebruik een neusspray die het slijmvlies dunner maakt niet langer dan 1 week achter elkaar.
• Helpen adviezen niet, dan kan de huisarts een neusspray met een antihistaminicum of een ontstekingsremmer voorschrijven.
• Bel de huisarts als je neus aan 1 kant dicht zit of als er bloederig slijm uit 1 kant komt.