Trąbka słuchowa: niedrożność, zatkane ucho i leczenie

01Budowa

Czym jest trąbka słuchowa i jak działa

W odpowiedzi opublikowanej w mp.pl porównano trąbkę słuchową do malutkiej, 3–4-centymetrowej trąbki. Węższym końcem łączy się z jamą bębenkową, a szerszym otwiera do nosogardła w pobliżu nozdrzy tylnych.

Trąbka wyrównuje ciśnienie w uchu środkowym i pozwala odpływać wydzielinom (śluzowi, ropie, krwi) do nosogardła. Otwiera się naturalnie podczas żucia, przełykania i ziewania, a także przy celowym wyrównywaniu ciśnienia.

02Przyczyny

Dlaczego trąbka się zatyka

Według źródeł mp.pl do niedrożności trąbki prowadzą najczęściej:

• infekcje górnych dróg oddechowych, gdy stan zapalny z nosogardła obejmuje trąbkę,
• alergiczny nieżyt nosa,
• wydzielina z nosa i zatok wciągana do trąbki przy kichaniu i intensywnym oczyszczaniu nosa,
• zmiany w nosogardle, skrzywienie przegrody nosa i polipy nosa,
• u dzieci przerost migdałka gardłowego i migdałków trąbkowych przy nawracających infekcjach.

O tym, jak przegroda nosa wpływa na drożność, piszemy w poradniku o skrzywionej przegrodzie nosowej.

03Objawy

Objawy niedrożności trąbki słuchowej

Gdy trąbka jest zamknięta, w uchu środkowym powstaje podciśnienie, które wciąga błonę bębenkową. Według mp.pl gromadzą się wtedy płyn i śluz, a to daje:

• uczucie zatkania ucha i zmiany ciśnienia,
• pogorszenie słuchu,
• wrażenie przelewania się płynu przy ruchach głową,
• często szum w uchu, zwykle o niskiej częstotliwości.

Taki stan to wysiękowe zapalenie ucha środkowego. W ok. 30% przypadków w płynie z ucha wyhodowuje się bakterie. Więcej o szumach w poradniku szumy w uszach.

04Samolot

Zatkane ucho w samolocie (barotrauma)

Przy szybkiej zmianie ciśnienia, np. podczas wznoszenia lub lądowania samolotu, sprawna trąbka i drożny nos są szczególnie ważne. W odpowiedzi opublikowanej w mp.pl wyjaśniono, że przeziębienie lub alergia mogą wtedy prowadzić do urazu ciśnieniowego (barotraumy): zatkania uszu, niedosłuchu i silnego bólu uszu, twarzy i głowy.

Ta sama odpowiedź radzi:

• unikać lotów podczas przeziębienia lub nasilenia alergii nosa,
• jeśli lot jest konieczny, zastosować godzinę przed lądowaniem środek obkurczający błonę śluzową nosa, doustny lub donosowy,
• podczas lądowania kilkakrotnie przełykać ślinę, żuć gumę, ssać cukierka lub próbować wydmuchać powietrze przez nos przy zaciśniętych nozdrzach i zamkniętych ustach,
• nie pić alkoholu w czasie lotu, bo sprzyja obrzękowi śluzówki.

Gdy bóle przy lądowaniu pojawiły się niedawno bez wyraźnego przeziębienia, wskazane jest badanie laryngologiczne.

06Badania

Jakie badania wykonuje laryngolog

• badanie laryngologiczne z oceną nosa, gardła i uszu,
• endoskopię nosa i nosogardła,
• audiogram, czyli badanie słuchu,
• tympanometrię (tympanogram) z oceną odruchów strzemiączkowych.

Te badania wymieniają odpowiedzi opublikowane w mp.pl.

W naszej poradni laryngologicznej w Bilbao diagnozujemy zatkane ucho i zaburzenia trąbki słuchowej (wizyty po hiszpańsku).

07Leczenie

Jak leczy się niedrożność trąbki

Według odpowiedzi w mp.pl celem jest udrożnienie trąbki, usunięcie płynu z ucha środkowego i powrót słuchu. W ostrej infekcji stosuje się, zależnie od przyczyny, leki przeciwzapalne, rozrzedzające śluz, przeciwalergiczne i udrażniające nos, czasem antybiotyki. Po ustąpieniu stanu zapalnego trąbki się przedmuchuje.

Jeśli w ciągu maksymalnie 3 miesięcy słuch się nie poprawi (czasem dochodzi do samowyleczenia), nacina się błonę bębenkową, odsysa płyn i zakłada drenik wentylacyjny na kilka miesięcy. Przy dużym niedosłuchu, silnych szumach czy zawrotach głowy do zabiegu kwalifikuje się wcześniej, na podstawie badań słuchu.

08Różnice

Co wiadomo o skuteczności leczenia

Odpowiedzi w mp.pl opisują praktykę kliniczną. Przegląd systematyczny Normana i wsp. (2014), wykonany na zlecenie brytyjskiego programu oceny technologii medycznych, wskazuje, że dowody są skąpe.

Jedyne badanie z losowym przydziałem o niskim ryzyku błędu (91 osób, w większości dorosłych) nie wykazało działania sterydów donosowych; wyniki były nawet nieco lepsze w grupie placebo. Inne badania sugerowały poprawę po urządzeniach do wyrównywania ciśnienia, lekach obkurczających czy połączeniu leku przeciwhistaminowego z efedryną, ale miały poważne wady i krótką obserwację.

Badania zabiegów, takich jak plastyka laserowa trąbki czy rozszerzanie balonem, nie miały odpowiednich grup kontrolnych. W podsumowaniu uznano, że nie da się na tej podstawie rekomendować żadnej konkretnej metody, a samo rozpoznanie wymaga ujednolicenia kryteriów.

09Dzieci

Trąbka słuchowa u dzieci

U dzieci według mp.pl często obserwuje się przerost migdałków trąbkowych przy nawracających infekcjach górnych dróg oddechowych, zwykle razem z przerostem migdałka gardłowego, tzw. trzeciego.

Dlatego zaburzenia trąbki u dziecka łączą się często z zapaleniami ucha. Więcej w poradniku o zapaleniu ucha u dziecka oraz o tym, jak przerost migdałka wpływa na oddychanie przez usta.

10Podsumowanie

W skrócie

• Trąbka słuchowa wyrównuje ciśnienie w uchu środkowym i odprowadza wydzielinę.
• Najczęściej zatyka się przy przeziębieniu i alergii nosa.
• Objawy to zatkane ucho, gorszy słuch, przelewanie i szum.
• Utrzymujące się objawy po infekcji wymagają badania laryngologicznego i słuchu.
• Jednostronne zatykanie bez uchwytnej przyczyny u dorosłego wymaga dokładnej diagnostyki.
• Dowody na skuteczność leków i zabiegów są według przeglądu systematycznego skąpe.