Skrzywiona przegroda nosowa: objawy, leczenie i operacja

01Częstość

Jak często przegroda jest krzywa

W odpowiedzi opublikowanej w mp.pl podkreślono, że u niewielu osób przegroda jest ustawiona idealnie pośrodku i całkowicie prosta. Według artykułu o operacjach nosa skrzywienie dotyczy około 90% przedstawicieli rasy białej, ale nie u wszystkich istnieje wskazanie do leczenia operacyjnego.

Istnieją różne typy skrzywień i nie wszystkie jednakowo utrudniają oddychanie. Czasem obok skrzywienia występują inne nieprawidłowości nosa i zatok, które pogłębiają niedrożność.

02Przyczyny

Skąd się bierze skrzywiona przegroda

Według mp.pl skrzywienie może być wrodzone lub nabyte, najczęściej pourazowe. Do przyczyn należą:

• uraz nosa, także okołoporodowy przy przejściu przez kanał rodny,
• nierównomierny wzrost przegrody w obrębie sztywnej ramy kostnej,
• rzadziej tło genetyczne lub wada rozwojowa.

03Objawy

Objawy skrzywionej przegrody

Skrzywiona przegroda może według mp.pl powodować gorszą drożność nosa jedno- lub obustronną. Ze wskazań do operacji wymienianych w mp.pl wynika, z jakimi objawami się łączy:

• trwałe utrudnienie oddychania przez nos,
• nawracające krwawienia z nosa,
• zaburzenia węchu,
• nawracające zapalenia zatok i trąbek słuchowych,
• bóle głowy.

Gdy nos jest niedrożny, organizm przechodzi na oddychanie przez usta. Według odpowiedzi o barotraumie w mp.pl skrzywienie przegrody należy do przyczyn utrudniających wyrównywanie ciśnienia, np. w samolocie.

04Rozpoznanie

Jak laryngolog ocenia przegrodę

W odpowiedzi opublikowanej w mp.pl wyjaśniono, że laryngolog ogląda nos przed i po obkurczeniu błony śluzowej kroplami, najlepiej sztywnym endoskopem lub giętkim fiberoskopem, i ocenia obrazy nosa i zatok w tomografii komputerowej.

Ważne jest sprawdzenie małżowin nosowych. Paradoksalnie wygięte lub powietrzne małżowiny środkowe czy przerośnięte małżowiny dolne mogą być przyczyną niedrożności; wtedy zabieg może ograniczyć się do ich korekty.

05Leczenie

Leczenie zachowawcze przed operacją

Gdy na skrzywienie nakłada się obrzęk śluzówki, np. alergiczny, mp.pl wskazuje, że unikanie alergenów, właściwe leki i płukanie nosa specjalnymi zestawami zdecydowanie poprawiają stan nosa i zatok.

Jeśli mimo leczenia efekt nie jest zadowalający w ocenie pacjenta, należy rozważyć zabieg. Przy wątpliwościach co do operacji mp.pl radzi zapytać laryngologa, czy wyczerpano wszystkie nieinwazyjne metody leczenia.

06Skuteczność

Czy septoplastyka pomaga: badanie z losowym przydziałem

Septoplastyka to najczęstsza operacja laryngologiczna u dorosłych, ale do 2019 roku nie opublikowano badań porównujących ją z leczeniem bez operacji. Holenderskie badanie z losowym przydziałem (van Egmond i wsp., Lancet 2019) objęło 203 dorosłych z niedrożnością nosa i skrzywioną przegrodą.

Po 12 miesiącach osoby operowane miały lepszy wynik w kwestionariuszu jakości życia (72,2 wobec 63,9 punktu; różnica 8,3), a efekt utrzymywał się do 24 miesięcy. W grupie operowanej wystąpiły jeden ropień i dwie perforacje przegrody.

W podsumowaniu uznano septoplastykę za skuteczniejszą od leczenia zachowawczego u dorosłych z niedrożnością nosa i skrzywioną przegrodą, którzy mieli wskazanie do zabiegu.

07Zabieg

Jak wygląda operacja i rekonwalescencja

Według mp.pl septoplastykę wykonuje się zwykle w znieczuleniu ogólnym, czasem miejscowym. Zabieg polega na usunięciu skrzywionego fragmentu przegrody lub jego uruchomieniu i ustawieniu w linii pośrodkowej; usuwa się też kolce i listwy kostne. Trwa zwykle do godziny, a pobyt w szpitalu nie przekracza 3 dni.

Po zabiegu zakłada się tamponadę przednią na 48 godzin. W tym czasie mogą pojawić się bóle głowy, zatkanie uszu i ból nosa. Obrzęk utrzymuje się do 2 tygodni, a rekonwalescencja trwa około 3 tygodni. Mp.pl zaleca wtedy unikać wysiłku, gorących kąpieli, silnego słońca, basenu i lotów samolotem oraz dbać o higienę nosa i przyjmować przepisane leki.

W naszej poradni laryngologicznej w Bilbao oceniamy drożność nosa i kwalifikujemy do leczenia skrzywionej przegrody (wizyty po hiszpańsku).

08Trwałość

Czy przegroda może znów się skrzywić

W odpowiedzi opublikowanej w mp.pl wyjaśniono, że chrząstka przegrody nie ma tendencji do odrastania po korekcji. Jedną z przyczyn niepowodzenia jest jednak niewłaściwa lub zbyt krótka stabilizacja uruchomionych fragmentów, co może prowadzić do ponownej niedrożności.

Jeśli zabieg wykonano przed 21. rokiem życia, czyli przed zakończeniem wzrostu kości twarzoczaszki, istnieje pewne ryzyko ponownego skrzywienia, zależnie od techniki operacji.

09Różnice

Dzieci i astma: co mówią źródła

Źródła mp.pl różnią się w kwestii wieku operacji. W jednej odpowiedzi napisano, że operacja metodą Cottle'a jest skuteczna nawet u niemowląt. W pytaniach z pediatrii dla lekarzy wskazano, że u dzieci septoplastykę wykonuje się tylko przy istotnej niedrożności, nawracających infekcjach lub wadach wrodzonych, zwykle po 6. roku życia, gdy możliwa jest współpraca po zabiegu. Ponieważ nos rośnie do 16–20 lat, po okresie dojrzewania może być potrzebna reoperacja.

W odpowiedzi o astmie mp.pl pisze, że choroby nosa mogą nasilać objawy astmy, a według niektórych badań osoby ze skrzywioną przegrodą częściej chorują na astmę i operacja może korzystnie wpłynąć na jej przebieg. Odpowiedź opiera się na obserwacjach i nie przytacza badań z losowym przydziałem.

10Podsumowanie

W skrócie

• Przegroda rzadko jest idealnie prosta; niewielkie skrzywienia nie wymagają leczenia.
• Operację rozważa się przy trwałej niedrożności nosa, krwawieniach, zaburzeniach węchu i nawracających zapaleniach zatok.
• Najpierw warto wyczerpać leczenie zachowawcze, zwłaszcza przy alergii.
• W badaniu z losowym przydziałem septoplastyka poprawiła jakość życia bardziej niż leczenie bez operacji.
• Rekonwalescencja trwa ok. 3 tygodni; powikłania są rzadkie.
• U dzieci operuje się zwykle po 6. roku życia i tylko przy wyraźnych wskazaniach.