Ból pachwiny: przyczyny i kiedy iść do lekarza

01Pachwina

Co znajduje się w pachwinie

Pachwina to obszar między dolną częścią brzucha a górną częścią uda. Według mp.pl przechodzą przez nią z brzucha na udo różne struktury:

• mięśnie: skośny zewnętrzny i wewnętrzny brzucha, poprzeczny brzucha oraz biodrowo-lędźwiowy,
• węzły chłonne,
• nerwy,
• naczynia krwionośne, m.in. tętnica i żyła udowa.

W kanale pachwinowym u mężczyzn biegnie powrózek nasienny, a u kobiet więzadło obłe macicy. Ponieważ struktur jest wiele, ból może mieć różne przyczyny, a czasem jego źródło leży poza samą pachwiną.

02Charakter

Jak może boleć: ból promieniujący na nogę

Mp.pl opisuje, że ból w pachwinie może być ciągnący, kłujący, rozpierający, tępy, pulsujący lub ostry. Może ograniczać się do pachwiny albo być rozlany i promieniować, np. do uda, brzucha, krocza lub pośladka. Zwykle występuje po jednej stronie.

Ból promieniujący na nogę mp.pl wiąże m.in. z:

• zapaleniem lub uszkodzeniem spojenia łonowego, które może dawać ból promieniujący na wewnętrzną stronę uda, krocze i dolną część brzucha,
• zmianami w kręgosłupie lędźwiowym, czyli przepukliną krążka międzykręgowego,
• uciskiem na nerwy w tej okolicy, np. przez bliznę po operacji.

03Mięśnie

Najczęstsza przyczyna: uraz mięśnia

Według mp.pl najczęstszą przyczyną bólu w pachwinie jest uraz mięśniowy. Dotyczy przywodzicieli, czyli mięśni przyciągających nogę do środka i stabilizujących miednicę, albo mięśnia biodrowo-lędźwiowego, który zgina biodro. Oba pracują mocno przy chodzeniu, bieganiu, nagłych zmianach kierunku i szybkich ruchach nóg.

Taki uraz może dawać kłucie w pachwinie oraz ból przy dotyku i rozciąganiu. Czasem pacjent pamięta moment, gdy podczas sportu poczuł rozciąganie, kłucie, a potem ból; potocznie mówi się o „naciągnięciu pachwiny”. Ból pachwiny jest częsty zwłaszcza u sportowców i osób, które dużo trenują.

04Inne przyczyny

Inne przyczyny bólu w pachwinie

Mp.pl wymienia także:

• przepuklinę pachwinową: przez osłabioną ścianę brzucha uwypukla się np. fragment jelita lub tłuszcz; bywa widoczna jako miękki guzek, który chowa się w pozycji leżącej, i może dawać ciągnięcie, kłucie i ból; występuje głównie u mężczyzn,
• zapalenie węzłów chłonnych przy zakażeniach narządów miednicy, układu moczowego lub nóg; węzły są powiększone i tkliwe,
• choroby stawu biodrowego: chorobę zwyrodnieniową, zapalenie kaletki, uszkodzenie obrąbka,
• złamanie zmęczeniowe szyjki kości udowej z powodu długotrwałych przeciążeń,
• kamicę nerkową i zapalenie wyrostka robaczkowego.

U mężczyzn przyczyną może być zapalenie najądrza, skręt jądra lub żylaki powrózka nasiennego, a u kobiet zmiany jajnika, np. torbiele, ciąża pozamaciczna lub endometrioza. O chorobie zwyrodnieniowej biodra piszemy w poradniku o zwyrodnieniu stawu biodrowego.

06Rozpoznanie

Jak lekarz szuka przyczyny

Według mp.pl diagnostyka zależy od charakteru bólu, czasu jego pojawienia się i objawów towarzyszących. Przy najczęstszym bólu, z przeciążenia mięśnia, do rozpoznania zwykle wystarczają wywiad i badanie przedmiotowe, czyli testy wykonywane przez lekarza.

Przy innych podejrzewanych przyczynach mogą być potrzebne badania dodatkowe, dobrane do tego, czego lekarz szuka.

07Leczenie

Leczenie bólu pachwiny

Leczenie zależy od przyczyny. Według mp.pl przy urazie mięśnia jest zwykle zachowawcze: odpoczynek, zimne okłady, leki przeciwbólowe i fizjoterapia. Mp.pl przestrzega, że dalsze ćwiczenia mogą pogorszyć uraz.

Przy chorobach stawu biodrowego może być potrzebne leczenie ortopedyczne, także operacyjne. Ciąża pozamaciczna, skręt jądra i uwięźnięcie przepukliny wymagają natychmiastowej interwencji chirurgicznej.

W naszej poradni fizjoterapii w Bilbao prowadzimy rehabilitację przy przeciążeniach mięśni pachwiny (wizyty po hiszpańsku).

08Badania

Co mówią badania o ćwiczeniach

Przegląd Cochrane (Almeida i wsp., 2013) szukał badań nad leczeniem zachowawczym bólu pachwiny związanego z wysiłkiem. Znalazł tylko dwa, z udziałem 122 osób, które od co najmniej dwóch miesięcy miały ból związany z przywodzicielami. Prawie wszyscy byli sportowcami w wieku 18–50 lat.

• W pierwszym badaniu program ćwiczeń, czyli wzmacnianie przywodzicieli i mięśni brzucha oraz trening koordynacji, okazał się skuteczniejszy niż fizjoterapia bierna (rozciąganie, elektroterapia i masaż poprzeczny): po 16 tygodniach skuteczne leczenie miało 74% wobec 29% osób, a na dawny poziom sportu wróciło 79% wobec 13%.
• W drugim badaniu (54 osoby) leczenie łączone, czyli ciepło, terapia manualna i rozciąganie, dało podobne wyniki jak ten sam program ćwiczeń, ale do pełnego sportu wracano średnio 4,5 tygodnia szybciej.
• W żadnej z grup nie odnotowano powikłań ani działań niepożądanych.

09Różnice

Gdzie źródła się różnią

• Ruch czy odpoczynek: mp.pl przy urazie mięśnia zaleca odpoczynek, chłodzenie, leki przeciwbólowe i fizjoterapię, i ostrzega, że dalsze ćwiczenia mogą pogorszyć uraz. W przeglądzie Cochrane najlepsze, choć niskiej jakości, dowody dotyczą programu ćwiczeń wzmacniających biodro i brzuch, który poprawił krótkoterminowe wyniki i powrót do sportu w porównaniu z fizjoterapią bierną.
• Czas trwania: według mp.pl ból mięśniowy zwykle mija w ciągu kilku tygodni. Przegląd dotyczył osób, które miały ból od co najmniej dwóch miesięcy, a wyniki oceniano po 16 tygodniach.
• Kogo dotyczą dane: mp.pl opisuje ból pachwiny ogólnie, u kobiet i mężczyzn. W przeglądzie prawie wszyscy uczestnicy byli mężczyznami uprawiającymi sport; autorzy uznają dowody za niewystarczające, by zalecić konkretną metodę.

10Podsumowanie

W skrócie

• Najczęstszą przyczyną bólu pachwiny jest uraz mięśnia, zwykle u osób trenujących.
• Ból może promieniować do uda, brzucha, krocza lub pośladka.
• Inne przyczyny to m.in. przepuklina, węzły chłonne, staw biodrowy, kręgosłup, kamica nerkowa i wyrostek.
• Nagły, ostry ból z gorączką, wymiotami lub niemożnością chodzenia wymaga pilnej pomocy.
• Przy urazie mięśnia leczenie jest zachowawcze, z fizjoterapią.
• U sportowców z przewlekłym bólem przywodzicieli ćwiczenia wzmacniające wypadły lepiej niż fizjoterapia bierna.