Middenoorontsteking: klachten en behandeling

01Wat is het

Wat is een middenoorontsteking?

Het middenoor is de ruimte direct achter het trommelvlies. Er loopt een klein gangetje van het middenoor naar de neus en keel: de buis van Eustachius.

Verkouden en oorpijn? Een middenoorontsteking begint meestal met een gewone verkoudheid of keelpijn. Het verkoudheidsvirus kan via de buis van Eustachius in het middenoor komen, en vaak komen er ook bacteriën bij. Door de ontsteking kan de buis dicht gaan zitten. Virussen, bacteriën en vocht zitten dan gevangen in het middenoor en geven druk op het trommelvlies. Daardoor doet het oor veel pijn.

Een middenoorontsteking is iets anders dan een ontsteking van de uitwendige gehoorgang, die vóór het trommelvlies ligt. Lees daarover meer bij gehoorgangontsteking.

02Wie

Wie krijgt een middenoorontsteking?

Volgens Thuisarts.nl komt een middenoorontsteking vooral voor bij kinderen onder de 5 jaar. Na de puberteit komt het bijna niet meer voor. De informatie van Thuisarts.nl over middenoorontsteking gaat daarom over kinderen, en deze gids ook.

Heeft je kind heel vaak een middenoorontsteking, dan kunnen trommelvliesbuisjes soms helpen. Thuisarts.nl heeft daarvoor een keuzehulp die je samen met de huisarts kunt gebruiken.

03Klachten

Wat merk je bij je kind?

Als je kind een middenoorontsteking heeft, merk je vaak dat het:

• verkouden is,
• oorpijn heeft,
• koorts heeft,
• zich ziek voelt.

Peuters kunnen buikpijn of diarree hebben, of ze moeten overgeven. Ze zijn hangerig en hebben geen zin in eten. Baby's drinken niet goed of huilen snel. Ze zitten steeds aan het oor dat pijn doet en slapen 's nachts niet goed.

04Loopoor

Wat is een loopoor?

Soms scheurt het trommelvlies doordat er veel druk op staat. Er komt dan vocht uit het oor van je kind: een loopoor. Soms zit er ook wat bloed bij. Volgens Thuisarts.nl kan dat geen kwaad, en de pijn is snel weg als het trommelvlies scheurt.

Een loopoor gaat meestal binnen 1 week over, en ook het scheurtje in het trommelvlies gaat meestal vanzelf weer dicht. Je kind kan met een loopoor gewoon douchen, maar laat het liever niet zwemmen: door het scheurtje kan het onder water ineens duizelig worden. Je kind kan weer zwemmen als het trommelvlies dicht is. De huisarts kan dat na 2 weken controleren.

05Hoe lang

Hoe lang duurt een oorontsteking?

• De ergste klachten zijn meestal binnen 2 tot 3 dagen over. Daarna geneest alles vanzelf.
• Kinderen jonger dan 2 jaar kunnen ruim 1 week klachten houden.
• Een loopoor is meestal binnen 1 week weer droog.
• Een slijmoor: soms blijft er na de ontsteking vocht achter het trommelvlies zitten. Je kind hoort dan een tijd minder goed. Ook dat gaat meestal vanzelf over, maar het kan enkele weken tot maanden duren voor je kind weer helemaal goed hoort.

Let op: vliegen met een middenoorontsteking kan erg veel pijn doen.

06Pijn

Wat te doen bij een oorontsteking?

Een middenoorontsteking kan veel pijn doen. Je kunt je kind een pijnstiller geven. Volgens Thuisarts.nl begin je altijd met de pijnstiller die goed werkt en de minste bijwerkingen heeft.

• neusspray of neusdruppels met fysiologisch zout helpen niet bij een middenoorontsteking,
• er is ook geen bewijs dat andere neussprays of neusdruppels tegen een verstopte neus helpen; ze kunnen wel bijwerkingen hebben.

Antibiotica zijn bijna nooit nodig. Soms geeft de huisarts ze wel, bijvoorbeeld als je kind jonger is dan 6 maanden, erg ziek is of steeds zieker wordt, jonger is dan 2 jaar en aan beide oren een ontsteking heeft, na 3 dagen nog niet minder koorts en pijn heeft, langer dan 1 week een loopoor heeft of een ooroperatie heeft gehad.

07Onderzoek

Wat zegt onderzoek over antibiotica?

Een Cochrane-review (Venekamp e.a., 2023) bundelde 13 studies met 3401 kinderen uit landen met een hoog inkomen, waarin antibiotica werden vergeleken met een placebo:

• antibiotica verminderden de pijn na 24 uur niet,
• na 2 tot 3 dagen hadden iets minder kinderen pijn: 1 op de 20 behandelde kinderen had er voordeel van,
• 1 op de 14 behandelde kinderen kreeg een bijwerking zoals braken, diarree of uitslag,
• ernstige complicaties waren zeldzaam en kwamen niet vaker voor zonder antibiotica.

Volgens de auteurs gaat een middenoorontsteking in landen met een hoog inkomen meestal vanzelf over. Bij de meeste kinderen met milde klachten lijkt afwachten verantwoord, met goede pijnstilling.

08Huisarts

Wanneer bel je de huisarts?

Bel de huisarts als 1 of meer van deze dingen kloppen voor je kind:

• je kind is jonger dan 3 maanden en heeft koorts, of jonger dan 6 maanden en heeft oorpijn,
• je kind wordt zieker of wordt suf: het reageert niet goed of is moeilijk wakker te krijgen,
• je kind drinkt minder dan de helft van wat het normaal drinkt,
• de oorpijn wordt erger, of je kind heeft oorpijn met hoofdpijn of nekpijn,
• je kind heeft pijn als je drukt op het bot achter het oor, of het oor gaat van het hoofd afstaan,
• je kind is jonger dan 2 jaar en heeft aan beide oren oorpijn,
• de koorts of pijn is na 3 dagen nog niet minder.

Bij een loopoor ga je naar de huisarts als het oor na 1 week nog niet droog is. Heeft je kind trommelvliesbuisjes en een loopoor, bel dan de huisarts of de KNO-arts.

In onze KNO-praktijk in Bilbao onderzoeken we oorpijn en oorontstekingen die terugkomen (de consulten zijn in het Spaans).

09Verschillen

Waar de bronnen verschillen

De bronnen zijn het niet op alle punten eens:

• Hoe lang de pijn duurt: volgens Thuisarts.nl zijn de ergste klachten meestal binnen 2 tot 3 dagen over. In de Cochrane-review hadden kinderen met antibiotica na 10 tot 12 dagen minder vaak nog pijn, maar dat kwam uit maar 1 studie.
• Welke kinderen antibiotica krijgen: Thuisarts.nl noemt situaties waarin de huisarts toch antibiotica geeft, zoals bij kinderen jonger dan 6 maanden. De review ging vooral over kinderen uit landen met een hoog inkomen en concludeerde dat afwachten bij de meeste kinderen met milde klachten verantwoord lijkt.

10Samengevat

Het belangrijkste over middenoorontsteking

• Een middenoorontsteking begint meestal na een verkoudheid en komt vooral voor bij kinderen onder de 5 jaar.
• Kinderen hebben oorpijn, koorts en voelen zich ziek; baby's drinken slecht en zitten aan hun oor.
• Scheurt het trommelvlies, dan loopt er vocht uit het oor en is de pijn snel weg.
• De ergste klachten zijn meestal binnen 2 tot 3 dagen over.
• Een pijnstiller helpt; antibiotica zijn bijna nooit nodig.
• Bel de huisarts bij een heel jong kind, als je kind zieker wordt of na 3 dagen nog niet beter is.