Depressie: klachten, oorzaken en behandeling

01Wat is het

Wat is een depressie?

Bij een depressie heb je een van deze klachten, of allebei:

• een somber gevoel,
• veel minder zin om dingen te doen en veel minder plezier.

Dit heb je bijna elke dag, het grootste deel van de dag en langer dan 2 weken. Je hebt daarbij ook een aantal van deze klachten:

• je hebt het gevoel dat je niks waard bent, of je voelt je schuldig over dingen,
• je voelt je heel moe en hebt minder energie,
• je kunt minder goed nadenken, je aandacht ergens bij houden of beslissingen nemen,
• je voelt je onrustig en wilt steeds bewegen, of je hebt juist geen energie om te bewegen,
• je eet minder of juist meer, en bent daardoor afgevallen of zwaarder geworden,
• je slaapt heel veel, of je slaapt slecht,
• je hebt gedachten aan de dood of zelfmoord.

De dingen die je elke dag doet, gaan vaak moeilijker. Bijvoorbeeld je werk of studie, voor je kind of ouders zorgen en contact met mensen.

02Oorzaken

Waardoor krijg je een depressie?

Een depressie kan door verschillende dingen komen:

• Je karakter. Misschien pieker je veel, wil je alles heel goed doen en vraag je niet zo snel om hulp. Zulke eigenschappen maken de kans op een depressie groter.
• Problemen die veel stress geven. Bijvoorbeeld zorgen over geld, problemen in je relatie of met je kind, of je werk kwijtraken.
• Erge dingen die gebeuren. Bijvoorbeeld geweld of een nare ervaring met seks meemaken.
• Andere klachten of ziektes. Zoals angst, pijn, diabetes, overgewicht of kanker.
• Sommige medicijnen. Bijvoorbeeld bepaalde medicijnen bij hoge bloeddruk of een hoog cholesterol. Ook voorbehoedmiddelen met hormonen kunnen somberheid als bijwerking hebben.
• Je DNA. Je hebt een grotere kans op een depressie als meer mensen in je familie een depressie hebben gehad.

Pieker je vooral veel? Lees dan ook onze gids over piekeren.

03Structuur

Dingen op vaste tijden doen

Het helpt om elke dag dingen op vaste tijden te doen: sta op tijd op, eet elke dag op dezelfde tijden en ga op tijd naar bed, het liefst op een vaste tijd. Dat is belangrijk voor je slaap en je stemming.

Dingen doen is moeilijker bij een depressie. Maak daarom een lijst met dingen die je gaat doen, bijvoorbeeld voor een week:

• zet erop hoe laat je gaat opstaan, eten en naar bed gaat,
• zet er ook andere dingen op, zoals naar buiten gaan, iets schoonmaken in huis of wanneer je gaat werken,
• kies ook dingen die je prettig vindt of vond, zoals een tijdschrift lezen, een film kijken, een stukje wandelen of eten met een vriend.

Zorg dat je dagen niet te vol en te zwaar worden, en doe evenveel ontspannende dingen als dingen die moeten.

04Bewegen

Naar buiten en bewegen

Ga elke dag naar buiten. Natuur en groen geven ontspanning, en ook bewegen geeft je een beter gevoel. Ga bijvoorbeeld regelmatig naar een tuin of park in de buurt, of maak een wandeling in het bos.

• Probeer een half uur per dag te bewegen. Lukt dat niet, begin dan rustig aan en ga langzaam steeds iets meer doen. Ga bijvoorbeeld wandelen of tuinieren, of loop of fiets naar de winkel.
• Je kunt ook gaan sporten. Vooral hardlopen helpt om je beter te voelen. Stevig wandelen, hard fietsen, zwemmen of dansen is ook goed.
• Zo gaat je hart wat sneller kloppen en adem je sneller. Dat helpt om je minder depressief en fitter te voelen, en je slaapt er beter door.

Drink geen alcohol en gebruik geen drugs. Dat helpt om beter te worden van een depressie.

05Contact

Praten en contact met anderen

Heb je mensen om je heen met wie je kunt praten, zoals een vriend of collega? Praat over je gevoel; vaak helpt dat. Spreek ook af om regelmatig iemand te bellen of even naar iemand toe te gaan.

Door de depressie ga je misschien slecht over jezelf denken. Praat over dat gevoel met andere mensen. Meestal veranderen zulke gevoelens na een tijdje, ook doordat je erover praat.

06Werk

Blijven werken of studeren

Blijven werken is vaak beter dan een tijdje stoppen. Bespreek met je bedrijfsarts hoe je kunt blijven werken. Soms moet er iets veranderen, bijvoorbeeld halve dagen werken of alleen de taken doen die voor jou makkelijk zijn. Met je werkgever spreek je af hoe je je werk gaat doen. Moet je toch tijdelijk stoppen, bespreek dan met de bedrijfsarts hoe je weer aan het werk kunt. Je herstelt sneller en beter als je blijft werken.

Ook blijven studeren is vaak beter dan een tijdje stoppen. Bespreek met je mentor of decaan hoe je kunt blijven studeren, bijvoorbeeld door wat minder te doen.

07Behandeling

Behandeling bij een depressie

Vraag hulp bij een depressie. Je kiest samen met je huisarts welke behandeling bij jou past:

• hulp van de praktijkondersteuner,
• bewegen of sporten speciaal voor mensen met een depressie, in een groep of alleen met een therapeut, zoals een wandelgroep of runningtherapie,
• behandeling van een psycholoog,
• behandeling met medicijnen tegen depressie (antidepressiva).

Heb je veel en erge klachten, of ook veel last van angst? Dan kun je het beste naar een psycholoog gaan; je huisarts kan je doorsturen. Bij een erge depressie kun je ook medicijnen tegen depressie krijgen. In onze praktijk voor psychologie in Bilbao kun je terecht voor behandeling bij een depressie (de consulten zijn in het Spaans).

Medicijnen en voorbehoedmiddelen. Sommige medicijnen hebben somberheid en depressie als bijwerking. Bespreek het met je huisarts als je hier last van hebt; misschien kun je stoppen of een ander medicijn krijgen. Ook voorbehoedmiddelen met hormonen, zoals een hormoonspiraal en de pil, kunnen somberheid soms erger maken. Vaak zijn ze niet de enige oorzaak; samen met de huisarts kijk je wat er nog meer speelt en kies je of je doorgaat of een middel zonder hormonen kiest.

Sint-janskruid. Dit kruidenmiddel helpt misschien bij een depressie, maar je kunt het beter niet gebruiken. Het is niet bekend wat er precies in zit en of het veilig is, en het gaat niet samen met bepaalde medicijnen, zoals de pil, bloedverdunners, hartmedicijnen, kalmeringsmiddelen, cholesterolverlagers en medicijnen tegen depressie.

08Verloop

Hoe lang duurt een depressie?

Een depressie kan maanden duren. Bij de helft van de mensen is de depressie binnen 6 maanden over; bij de andere helft duurt ze langer. Soms duurt een depressie langer dan 2 jaar.

Soms komt een depressie terug. Daarom kijk je aan het eind van je behandeling hoe je een volgende depressie snel kunt herkennen, en wat je zelf kunt doen om te zorgen dat ze niet terugkomt.

Bel je huisarts of behandelaar voor een afspraak als de depressie erger wordt, als je ook last krijgt van angst of angsten erger worden, als je de wereld als vreemd en eng ervaart of vreemde dingen hoort, ziet of denkt, als je vaak denkt dat je niet meer wilt leven, als je veel last hebt van bijwerkingen van medicijnen, of als je je na de depressie heel vrolijk, goed en sterk voelt en weinig slaapt.

09Verschillen

Waar de bronnen verschillen

Een Cochrane-review (Clegg e.a., 2026) bundelde 73 gerandomiseerde studies met minstens 4985 volwassenen met een depressie, waarin bewegen werd vergeleken met geen behandeling of met andere behandelingen. De bronnen vullen elkaar aan:

• Helpt bewegen? Thuisarts noemt bewegen een manier om je beter te voelen en een mogelijke behandeling. Volgens de review vermindert bewegen de klachten mogelijk matig vergeleken met geen behandeling; de zekerheid van dat bewijs is laag.
• Vergeleken met andere behandelingen. De review vond waarschijnlijk geen verschil tussen bewegen en psychologische behandeling (matige zekerheid), en mogelijk geen verschil met medicijnen (lage zekerheid).
• Lange termijn. Weinig studies volgden mensen na het einde van de behandeling, dus over de lange termijn is weinig bekend.
• Bijwerkingen. De review noemt onder meer blessures aan spieren en gewrichten als ongewenst effect van bewegen. Thuisarts adviseert rustig te beginnen en langzaam meer te doen.

10Samengevat

Het belangrijkste over een depressie

• Bij een depressie voel je je bijna elke dag somber of heb je veel minder plezier, langer dan 2 weken.
• Karakter, stress, erge gebeurtenissen, ziektes, sommige medicijnen en je DNA kunnen een rol spelen.
• Vaste tijden, elke dag naar buiten, een half uur bewegen en contact met anderen helpen.
• Je kiest met de huisarts een behandeling: praktijkondersteuner, beweegprogramma, psycholoog of medicijnen.
• Bij de helft van de mensen is een depressie binnen 6 maanden over.
• Heb je plannen om een einde aan je leven te maken, bel dan direct de huisarts, de spoedpost of 112.