Zapalenie kaletki: łokieć, bark, kolano i biodro

01Definicja

Czym jest kaletka i jej zapalenie

Mp.pl opisuje kaletki maziowe jako przestrzenie wypełnione niewielką ilością płynu, położone między kością a skórą, mięśniem lub ścięgnem. Ułatwiają przesuwanie się tkanek i chronią miejsca narażone na urazy.

Podrażniona kaletka zaczyna wytwarzać więcej płynu, poszerza się i puchnie. Płyn gromadzi się w kaletce, a nie w samym stawie. Według mp.pl do miejsc predysponowanych należą łokcie, okolica krętarza większego kości udowej i kolana. Bardzo częste jest też zapalenie kaletki podbarkowej.

02Przyczyny

Skąd się bierze

Mp.pl dzieli przyczyny na dwie grupy:

• jałowe: urazy, ucisk, przeciążenia, np. częste opieranie się na łokciach albo długie klęczenie przy układaniu podłóg czy płytek; do tej grupy należą też zapalenia w przebiegu RZS, łuszczycowego zapalenia stawów, cukrzycy i dny moczanowej,
• infekcyjne: bakterie ze skóry dostają się do kaletki, bardzo często po zadrapaniu lub skaleczeniu.

Według mp.pl zapalenie kaletki łokciowej bywa pierwszym objawem dny moczanowej, cukrzycy lub choroby reumatycznej. Więcej o dnie w poradniku dna moczanowa: dieta.

03Łokieć

Zapalenie kaletki łokciowej

Zapalenie kaletki wyrostka łokciowego to według mp.pl bardzo częsta przypadłość, równie częsta u kobiet i mężczyzn. Objawia się obrzękiem i zaczerwienieniem z tyłu łokcia. Czasem tworzy się wyraźna, miękka „kulka”, nawet wielkości sporej piłeczki.

Zwykle boli, ale nie zawsze: niekiedy niepokoi głównie samo zgrubienie. Rzadko ogranicza zginanie lub prostowanie łokcia. Objawy mogą pojawić się w ciągu kilku godzin albo narastać przez dni czy tygodnie; czasem towarzyszy im podwyższona temperatura.

Inne częste dolegliwości łokcia opisujemy w poradnikach o łokciu tenisisty i łokciu golfisty.

04Bark

Zapalenie kaletki podbarkowej

Według mp.pl zapalenie kaletki podbarkowej to najczęstsza przyczyna bólu barku, coraz częstsza z wiekiem. Sprzyjają mu powtarzane ruchy ramienia w pracy lub sporcie, zwłaszcza z dużymi zamachami (siatkówka, tenis), a także zmiany zwyrodnieniowe i urazowe barku.

Ból może promieniować w stronę szyi i łokcia, często nasila się w nocy i budzi ze snu. Utrudnia poruszanie barkiem, a przy silnym zapaleniu może całkowicie ograniczyć ruch. Rzadko pojawia się obrzęk czy drętwienie ręki.

Mp.pl podkreśla, że zapalenie kaletki podbarkowej rzadko występuje samo; najczęściej towarzyszą mu zmiany zwyrodnieniowe ścięgien stożka rotatorów, które je wywołują.

05Kolano i biodro

Kolano i okolica biodra

Długotrwałe klęczenie, np. przy układaniu podłóg czy płytek, może według mp.pl wywołać zapalenie kaletki przedrzepkowej, z wyraźnie widocznym obrzękiem na rzepce.

Okolica krętarza większego, czyli boczna część biodra, również należy do miejsc predysponowanych. Ból z boku biodra ma jednak kilka możliwych przyczyn; opisujemy je w poradniku o bólu biodra.

06Lekarz

Kiedy do lekarza

Mp.pl zaleca konsultację ortopedyczną przy zgrubieniu w okolicy łokcia, nawet bez bólu. Przy bardzo silnych objawach właściwy jest ostry dyżur, w łagodniejszych przypadkach planowa wizyta w poradni.

Przy barku: jeśli ból jest znaczny, nie mija mimo odpoczynku i ogranicza ruch, potrzebna jest konsultacja ortopedyczna. Silny ból z ograniczeniem ruchu, który pojawił się w ciągu ostatnich godzin lub 1–2 dni, mp.pl radzi skonsultować na ostrym dyżurze.

Zaczerwienienie skóry, bolesność i ocieplenie okolicy mogą oznaczać zakażenie bakteryjne. Wtedy według mp.pl wskazane jest nakłucie kaletki i ocena płynu, bo od tego zależy leczenie antybiotykiem.

07Rozpoznanie

Jak się je rozpoznaje

Zwykle wystarczą wywiad i badanie. Według mp.pl w części przypadków lekarz zleca RTG (np. po urazie), USG lub nakłucie kaletki z pobraniem płynu. Przy barku standardem jest RTG, by wykluczyć złamanie i ocenić zmiany zwyrodnieniowe, a potem USG; czasem także rezonans, by znaleźć przyczynę zapalenia.

Przy przewlekłym lub nawracającym zapaleniu kaletki łokciowej mp.pl uznaje diagnostykę w kierunku chorób ogólnych, takich jak cukrzyca, dna czy choroby reumatyczne, za obowiązkową.

08Leczenie

Leczenie

W większości przypadków zapalenie wynika z mikrourazów lub stłuczenia, a leczenie jest objawowe. Mp.pl zaleca:

• oszczędzanie stawu i unikanie ucisku,
• chłodzenie bolesnej okolicy,
• doustne leki przeciwzapalne, np. ibuprofen,
• przy barku czasowe odciążenie na temblaku.

Przy niewielkiej ilości płynu odpoczynek zwykle wystarcza, by się wchłonął; przy większej mp.pl wskazuje nakłucie i usunięcie płynu. Zakażenie leczy się doustnym antybiotykiem, a przy chorobach metabolicznych lub reumatycznych koryguje się leczenie choroby podstawowej. Przy barku z konfliktem podbarkowym potrzebna jest intensywna rehabilitacja.

Rokowanie po pierwszym epizodzie zapalenia kaletki łokciowej jest według mp.pl bardzo dobre. Aby zapobiegać, warto unikać uderzeń i długiego opierania się na łokciu oraz dbać o czystość otarć skóry. W naszej poradni fizjoterapii w Bilbao prowadzimy rehabilitację barku i łokcia (wizyty po hiszpańsku).

09Zastrzyki

Zastrzyki ze sterydów: co mówią badania

Mp.pl podaje, że przy łokciu lek przeciwzapalny rzadko podaje się do kaletki, częściej przy przewlekłych lub nawracających zapaleniach, a operacyjne wycięcie kaletki jest konieczne rzadko. Przy barku, gdy leki doustne nie pomagają, ortopeda może rozważyć zastrzyk do kaletki, często pod kontrolą USG.

Przeglądy badań są ostrożniejsze. Według Sayegh i Strauch (2014, 29 badań, 1278 osób) zastrzyk ze steroidu przy jałowym zapaleniu kaletki łokciowej wiązał się z większą liczbą powikłań, m.in. zanikiem skóry, bez poprawy wyników. Leczenie operacyjne rzadziej prowadziło do wyleczenia i częściej dawało powikłania niż leczenie zachowawcze; nakłucie nie zwiększało ryzyka zakażenia. Kaur i wsp. (2023) stwierdzili, że zastrzyk skraca czas objawów, ale z powodu powikłań, w tym zakażeń, zalecają go tylko w opornych przypadkach.

Przy bólu barku przegląd Cochrane (Buchbinder i wsp., 2003) wykazał w części badań niewielką przewagę zastrzyku podbarkowego nad placebo, ale nie nad lekami przeciwzapalnymi; efekt był mały i krótkotrwały.

10Podsumowanie

W skrócie

• Zapalenie kaletki często dotyczy łokcia, barku, kolana i boku biodra.
• Zwykle jest jałowe i wynika z ucisku, przeciążeń lub urazów; bywa objawem dny, cukrzycy czy RZS.
• Zaczerwienienie, ocieplenie i gorączka mogą oznaczać zakażenie, które wymaga antybiotyku.
• Leczenie: oszczędzanie, chłodzenie, leki przeciwzapalne; przy dużej ilości płynu nakłucie.
• Zastrzyki ze sterydów przy łokciu wiążą się z większą liczbą powikłań i są zalecane głównie w opornych przypadkach.
• Rokowanie po pierwszym epizodzie jest bardzo dobre.