Otoskleroza: objawy, przyczyny i leczenie

01Co to jest

Czym jest otoskleroza

Mp.pl opisuje otosklerozę jako chorobę błędnika kostnego, czyli kostnej części ucha wewnętrznego, która powoduje upośledzenie słuchu.

W otosklerozie błędnik kostny się przebudowuje. Ogranicza to ruchomość strzemiączka, jednej z trzech kosteczek słuchowych, które przenoszą drgania dźwięku do ucha wewnętrznego. Skutkiem jest postępujący niedosłuch przewodzeniowy, czyli taki, w którym dźwięk gorzej dociera do ucha wewnętrznego.

02Przyczyny

Przyczyny otosklerozy

Według mp.pl przyczyny otosklerozy nie są do końca jasne. Postuluje się wpływ:

• czynników genetycznych; choroba może występować rodzinnie,
• czynników środowiskowych,
• infekcji wirusowych.

Pogorszenie słuchu częściej pojawia się w okresie zmian hormonalnych u kobiet, np. w czasie ciąży i karmienia piersią.

03Kogo dotyczy

Jak często występuje i kogo dotyczy

Mp.pl podaje, że otoskleroza dotyczy 0,5–1% ludności rasy białej na świecie. Część przypadków prawdopodobnie pozostaje nierozpoznana, a polskich danych na ten temat brak.

Choroba częściej dotyczy kobiet. Rozpoznaje się ją głównie u osób między 15. a 45. rokiem życia. Niedosłuch nierzadko obejmuje oba uszy.

04Objawy

Objawy otosklerozy

Według mp.pl głównym objawem otosklerozy jest narastający niedosłuch jednego lub obu uszu. Mogą mu towarzyszyć:

• szumy uszne,
• zawroty głowy.

Charakterystyczne jest to, że osoba z otosklerozą lepiej rozumie mowę w hałasie.

05Kiedy do lekarza

Kiedy z niedosłuchem do lekarza

Mp.pl zaleca, by przy objawach wskazujących na otosklerozę zgłosić się do lekarza rodzinnego (POZ), który skieruje do otolaryngologa, czyli laryngologa.

W naszej poradni laryngologicznej w Bilbao diagnozujemy niedosłuch, w tym otosklerozę (wizyty po hiszpańsku).

06Rozpoznanie

Jak lekarz rozpoznaje otosklerozę

Według mp.pl lekarz stawia diagnozę na podstawie:

• wywiadu,
• badania laryngologicznego, w którym błona bębenkowa wygląda prawidłowo,
• badań audiometrycznych, w których stwierdza się niedosłuch i brak odruchu z mięśnia strzemiączkowego.

Mp.pl opisuje też, jak wygląda badanie słuchu. Zaczyna się od oceny słyszenia mowy i szeptu oraz prób stroikowych, które pomagają ustalić, czy niedosłuch jest przewodzeniowy (uszkodzenie ucha środkowego), czy odbiorczy (uszkodzenie ucha wewnętrznego). Najczęściej wykonuje się audiometrię tonalną: w wyciszonej kabinie, w słuchawkach, ocenia się przewodnictwo powietrzne i kostne. Prawidłowe progi słyszenia mieszczą się w zakresie 0–20 dB, a prawidłowa krzywa kostna przy nieprawidłowej powietrznej oznacza niedosłuch przewodzeniowy. Przy jednostronnym niedosłuchu przewodzeniowym w próbie Webera ton jest słyszany w uchu chorym.

Niedosłuch najczęściej jest przewodzeniowy lub mieszany. Mniej ruchome strzemiączko gorzej przewodzi dźwięki do ucha wewnętrznego, a zmiany w samym uchu wewnętrznym mogą pogarszać pracę jego części odbiorczej, dając niedosłuch odbiorczy. Więcej o nim w poradniku o niedosłuchu odbiorczym.

W odróżnieniu otosklerozy od innych chorób ważna jest tomografia komputerowa kości skroniowej. Mp.pl wymienia choroby, które trzeba wtedy wziąć pod uwagę: przerwanie ciągłości kosteczek słuchowych po urazie, wrodzone unieruchomienie kosteczek, tympanosklerozę z ich unieruchomieniem oraz choroby kości obejmujące błędnik.

07Leczenie

Leczenie otosklerozy

Mp.pl podaje, że obecnie nie ma leczenia usuwającego przyczynę otosklerozy. Najczęściej stosuje się operację mikrochirurgiczną ucha, która ogranicza skutki choroby.

Wykonuje się stapedotomię, czyli zastąpienie nieruchomego strzemiączka protezą. Zabieg zwykle przeprowadza się przez przewód słuchowy zewnętrzny, w znieczuleniu ogólnym lub miejscowym. Na efekt trzeba czekać do usunięcia opatrunku z ucha, około tygodnia. Słuch poprawia się u 95% operowanych, ale wyniki z czasem się pogarszają.

Inną możliwością jest aparat słuchowy, stosowany zwłaszcza u osób z przeciwwskazaniami do operacji. Mp.pl wyjaśnia, że aparaty działają na przewodnictwo powietrzne, wzmacniając dźwięk, albo na przewodnictwo kostne, przenosząc drgania na kości czaszki. Najbardziej fizjologiczne jest protezowanie obu uszu, a wskazania rozpatruje się indywidualnie; orientacyjnie ubytek słuchu do 30 dB nie wymaga aparatu. Możliwe jest też leczenie farmakologiczne, które według mp.pl stabilizuje chorobę u około połowy pacjentów.

08Po operacji

Co robić po operacji otosklerozy

Według mp.pl bezpośrednio po operacji zaleca się oszczędzający tryb życia oraz unikanie hałasu i infekcji. Mogą wystąpić zawroty głowy, nudności i wymioty, wynikające z podrażnienia ucha wewnętrznego w czasie zabiegu. Operowanego ucha nie powinno się moczyć przez około 4 tygodnie.

• pierwsza kontrola: 7 dni po zabiegu, gdy usuwa się opatrunek,
• druga wizyta: po około 3 tygodniach,
• trzecia wizyta: 4–6 tygodni po operacji, z kontrolnym badaniem słuchu (audiometrią tonalną),
• kolejne kontrole: co 6–12 miesięcy.

09Różnice

Gdzie źródła się różnią

• Szumy uszne po operacji. Mp.pl wymienia szumy jako możliwy objaw otosklerozy, ale nie opisuje, co dzieje się z nimi po zabiegu. Metaanaliza z 2026 roku (Yeh i wsp., 19 badań, 1318 osób z szumami przed operacją) wykazała, że około 70–80% pacjentów zgłaszało ich złagodzenie po operacji strzemiączka.
• Ograniczenia dowodów. Metaanaliza zaznacza duże różnice między badaniami i brak grup porównawczych leczonych bez operacji, co utrudnia wnioskowanie o przyczynie poprawy.
• Jak mierzono szumy. W metaanalizie nasilenie szumów oceniano m.in. kwestionariuszem TFI; w 4 badaniach (412 osób) jego wynik po operacji istotnie się zmniejszył.
• Słuch a szumy. Według metaanalizy związek między złagodzeniem szumów a poprawą słuchu pozostaje niepewny.

10W skrócie

Najważniejsze o otosklerozie

• Otoskleroza usztywnia strzemiączko i powoduje narastający niedosłuch.
• Częściej dotyczy kobiet i zwykle jest rozpoznawana między 15. a 45. rokiem życia.
• Może jej towarzyszyć szum w uszach i zawroty głowy.
• Rozpoznanie opiera się na badaniu laryngologicznym i audiometrii.
• Operacja poprawia słuch u 95% chorych; alternatywą jest aparat słuchowy.
• Po zabiegu potrzebne są kontrole i badanie słuchu.