Niedosłuch odbiorczy: przyczyny i leczenie

01Co to jest

Czym jest niedosłuch odbiorczy

Lekarze z oddziału otolaryngologii wojskowego szpitala we Wrocławiu wyjaśniają w mp.pl, że niedosłuch może być przewodzeniowy, gdy uszkodzone jest ucho środkowe, albo odbiorczy, gdy uszkodzone jest ucho wewnętrzne. Gdy występują oba mechanizmy jednocześnie, mówi się o niedosłuchu mieszanym.

W niedosłuchu przewodzeniowym dźwięk ma utrudnioną drogę do ucha wewnętrznego, np. przez płyn w uchu środkowym. W odbiorczym problem leży w samym narządzie odbierającym dźwięk. Według mp.pl przy niedosłuchu odbiorczym występuje też zjawisko wyrównania głośności, które powoduje dużą wrażliwość na głośne dźwięki.

Mp.pl podaje, że wady słuchu dotyczą około 12% populacji i utrudniają komunikację, pracę, a u dzieci rozwój mowy.

02Przyczyny

Przyczyny niedosłuchu odbiorczego

Według artykułu w mp.pl uszkodzenia ucha wewnętrznego powstają m.in. po narażeniu na hałas, w wyniku zaburzeń krążenia i po lekach ototoksycznych, czyli działających toksycznie na narząd słuchu.

Częstą przyczyną jest wiek. Niedosłuch związany z wiekiem może zaczynać się już w czwartej dekadzie życia i stopniowo się pogłębiać. Mp.pl szacuje, że dotyczy około 50% osób po 65. roku życia, nieco częściej mężczyzn. Ten sam artykuł podaje, że po 70. roku życia kłopoty ze słuchem ma niemal 75% osób.

Osobną, nagłą postacią jest nagła głuchota, opisana niżej.

03Objawy

Jak się objawia

Mp.pl opisuje, że u osób starszych z niedosłuchem typowe jest złe rozumienie mowy w trudnych warunkach akustycznych, np. gdy w pomieszczeniu jest kilka źródeł dźwięku, oraz kłopoty ze słyszeniem szeptu.

Niedosłuchowi mogą towarzyszyć szumy uszne. Artykuł o niedosłuchu u seniorów zwraca uwagę, że osoby niedosłyszące często uczą się czytać z ruchu warg i kompensować ubytek, przez co problem długo pozostaje niezgłoszony. Według tego artykułu 37% osób z kłopotami ze słuchem wstydzi się o nich mówić.

Więcej o szumach przeczytasz w poradniku szumy w uszach.

04Nagła głuchota

Nagła głuchota: stan pilny

Według mp.pl nagła głuchota to szybko postępujący ubytek słuchu, który narasta w ciągu kilku do kilkunastu godzin, najpóźniej 72 godzin, i niemal zawsze dotyczy jednego ucha. Do rozpoznania ubytek musi przekraczać 30 dB w trzech sąsiednich częstotliwościach.

Objawy zwykle pojawiają się rano: uczucie pełności lub zatkania ucha, „waty w uchu”, często szum, zawroty głowy lub zaburzenia równowagi. Na początku można nie zauważyć ubytku słuchu i zwlekać z wizytą, a mp.pl zaleca natychmiastowe zgłoszenie się na SOR.

Najczęściej nie udaje się ustalić jednej przyczyny. Bierze się pod uwagę infekcje wirusowe, zmiany naczyniowe i uraz akustyczny. Mp.pl szacuje częstość na 11–77 przypadków na 100 000 osób rocznie, a amerykańskie wytyczne Chandrasekhara i współpracowników z 2019 roku na 5–27 na 100 000.

05Badania

Jak bada się słuch

Według mp.pl badanie zaczyna się od oceny słyszenia mowy i szeptu: zdrowe ucho słyszy szept z 6 metrów. Próby stroikowe Webera i Rinnego pomagają odróżnić niedosłuch przewodzeniowy od odbiorczego. W próbie Webera przy jednostronnym niedosłuchu odbiorczym dźwięk lepiej słyszy ucho zdrowe.

Najczęściej wykonuje się audiometrię tonalną w kabinie ciszy. Prawidłowe progi słyszenia mieszczą się w zakresie 0–20 dB. Przy niedosłuchu odbiorczym krzywe przewodnictwa kostnego i powietrznego się pokrywają, ale obie odbiegają od normy; przy przewodzeniowym nieprawidłowa jest tylko krzywa powietrzna. Audiometria mowy ocenia dodatkowo, jak dobrze rozumiemy słowa.

W naszym gabinecie laryngologicznym w Bilbao oceniamy słuch i pomagamy ustalić przyczynę niedosłuchu (wizyty po hiszpańsku).

06Leczenie nagłej głuchoty

Leczenie nagłej głuchoty

Mp.pl podaje, że podstawowe leki to glikokortykosteroidy podawane doustnie, do jamy bębenkowej lub łącznie. Część pacjentów, zwłaszcza zgłaszających się w ciągu 48 godzin, może dostać leki przeciwwirusowe. Im szybciej zacznie się leczenie, tym jest skuteczniejsze. Słuch wraca u około 2/3 chorych, choć nie zawsze w pełni.

Wytyczne z 2019 roku zalecają wykonanie audiometrii jak najszybciej, w ciągu 14 dni od początku objawów, i dopuszczają sterydy jako leczenie początkowe w ciągu 2 tygodni. Inaczej niż mp.pl odradzają rutynowe stosowanie leków przeciwwirusowych i naczyniowych oraz rutynowe badania laboratoryjne. Przy niepełnej poprawie po 2–6 tygodniach zalecają sterydy podawane do jamy bębenkowej.

07Aparaty słuchowe

Aparaty słuchowe

Według mp.pl najważniejszym celem protezowania słuchu jest poprawa komunikacji. Dobrze dobrany aparat przeciwdziała zmianom w drodze słuchowej wynikającym z braku stymulacji dźwiękiem. Orientacyjnie ubytek do 30 dB nie wymaga aparatu, ale wskazania ocenia się indywidualnie.

Najbardziej fizjologiczne jest protezowanie obu uszu: poprawia lokalizowanie dźwięku i słyszenie przestrzenne. W aparatach dla osób z niedosłuchem odbiorczym ważny jest układ kompresji, który ogranicza dokuczliwość głośnych dźwięków. Przed doborem aparatu potrzebna jest dokładna diagnostyka audiologiczna i indywidualne wkładki uszne.

08Implanty

Implanty słuchowe

Prof. Henryk Skarżyński w wypowiedzi dla mp.pl wymienia wśród metod leczenia oprócz aparatów także implanty ślimakowe, implanty ucha środkowego i urządzenia na przewodnictwo kostne. Jak podaje mp.pl, nie mają one ograniczeń wiekowych.

Artykuł o niedosłuchu u seniorów podaje, że w badaniu TNS Polska tylko 30% osób po 60. roku życia słyszało o implantach słuchowych. Decyzję o wyborze metody podejmuje laryngolog lub audiolog po pełnej diagnostyce.

09Dlaczego leczyć

Dlaczego warto leczyć niedosłuch

Według artykułu w mp.pl niedosłuch to nie tylko problem z porozumiewaniem się. U starszych osób z lekkim niedosłuchem ryzyko depresji było dwukrotnie wyższe, ze średnim trzykrotnie, a z głębokim pięciokrotnie. Niedosłuch wiąże się też z zaburzeniami pamięci i funkcji poznawczych.

Wczesne wykrycie i leczenie ułatwia funkcjonowanie i według cytowanego w mp.pl prof. Witolda Szyftera zapobiega trwałemu osłabieniu struktur nerwowych odpowiedzialnych za słuch. W profilaktyce nagłej głuchoty mp.pl zaleca unikanie hałasu, niepalenie oraz kontrolę ciśnienia, glukozy i lipidów.

10W skrócie

Najważniejsze

• Niedosłuch odbiorczy wynika z uszkodzenia ucha wewnętrznego, przewodzeniowy z uszkodzenia ucha środkowego.
• Częste przyczyny to wiek, hałas, zaburzenia krążenia i leki ototoksyczne.
• Nagła utrata słuchu w jednym uchu wymaga natychmiastowej wizyty na SOR.
• Rodzaj niedosłuchu określa audiometria tonalna.
• Trwały niedosłuch leczy się aparatami słuchowymi lub implantami.