Ból łokcia: najczęstsze przyczyny i co robić

01Informacje ogólne

Skąd się bierze ból łokcia

Według Medycyny Praktycznej ból łokcia może mieć związek z wcześniejszym urazem, z przeciążeniem tej okolicy, np. podczas sportu, albo pojawić się samoistnie. Wiele jego przyczyn jest banalnych i niegroźnych.

Ból bywa przejściowy, np. tylko w nocy lub okresowo, może pojawiać się przy konkretnych ruchach albo utrzymywać się stale. Może wynikać z zaburzeń samego stawu, otaczających go tkanek miękkich albo pochodzić z innego źródła, np. z szyi, barku lub nadgarstka.

02Z boku

Ból bocznej części łokcia

Częstą przyczyną bólu łokcia jest entezopatia, czyli uszkodzenie ścięgna lub więzadła w miejscu, w którym przyczepia się do kości. Według mp.pl najczęstszą przyczyną bólu bocznej części łokcia, czasem promieniującego do przedramienia, jest łokieć tenisisty: entezopatia przyczepu ścięgien prostowników nadgarstka po zewnętrznej stronie łokcia.

Objawem jest punktowy ból z boku łokcia, który może promieniować po górnej stronie przedramienia do nadgarstka. Ból pojawia się i nasila m.in. przy:

• naciskaniu klamki,
• odkręcaniu słoika,
• czesaniu się,
• podnoszeniu lub obracaniu ciężkich przedmiotów.

W spoczynku występuje rzadko.

03Od wewnątrz

Ból wewnętrznej części łokcia

Za ból po wewnętrznej stronie łokcia może według Medycyny Praktycznej odpowiadać inna, rzadsza entezopatia: łokieć golfisty. Dotyczy przyczepu ścięgien zginaczy nadgarstka po przyśrodkowej, wewnętrznej stronie łokcia.

Ból obejmuje wewnętrzną część łokcia i może promieniować do przedramienia. Zdarza się, że ta sama osoba ma jednocześnie oba zaburzenia w obu łokciach.

04Obrzęk

Ból i obrzęk łokcia

Obrzęk łokcia wynika zwykle z zapalenia kaletki wyrostka łokciowego. Według mp.pl z tyłu łokcia pojawia się obrzęk, który może mieć postać „kulki”; skóra może być zaczerwieniona i nadmiernie ciepła. Ruchomość łokcia zwykle nie jest ograniczona.

Więcej o tej przyczynie przeczytasz w poradniku o zapaleniu kaletki.

05Wyprost

Gdy nie możesz wyprostować ręki w łokciu

Jeśli zmiany dotyczą samego stawu łokciowego, mogą pojawić się obrzęk i ból, ale według Medycyny Praktycznej bardziej dokuczliwe bywa to, że nie można wyprostować ręki. Do zapalenia błony maziowej stawu mogą prowadzić:

• reumatoidalne zapalenie stawów,
• spondyloartropatie zapalne, np. reaktywne lub łuszczycowe zapalenie stawów albo zapalenie stawów towarzyszące nieswoistym zapaleniom jelit,
• zapalenie stawów związane z odkładaniem kryształów, np. dna moczanowa lub dna rzekoma,
• septyczne, bakteryjne zapalenie stawu.

U sportowców, którzy przeciążają łokieć rzucaniem, uderzaniem lub innym obciążaniem ręki, np. bokserów i gimnastyków, może dojść do utraty płynności ruchu w łokciu bez objawów zapalenia.

06Kręgosłup

Ból łokcia od kręgosłupa

Przyczyna bólu łokcia może leżeć poza stawem. Według mp.pl może nią być radikulopatia szyjna, czyli ucisk na korzenie nerwowe w szyjnym odcinku kręgosłupa przez wyrośla kostne lub dysk. Ucisk powoduje ból szyi i ból promieniujący wzdłuż nerwu; więcej w poradniku o zwyrodnieniu kręgosłupa szyjnego.

Taki ból jest zwykle odczuwany głęboko w łokciu, a ruchy łokciem nie zmieniają jego natężenia. Mogą mu towarzyszyć:

• mrowienie, drętwienie, pieczenie lub kłucie,
• osłabione czucie i brak tkliwości łokcia przy dotyku,
• obrzęk łokcia,
• nasilenie bólu przy ruchach barku lub szyi.

07Uraz

Ból łokcia po urazie

Urazy także mogą powodować ból łokcia. Według Medycyny Praktycznej uraz może doprowadzić do zwichnięcia stawu łokciowego, a upadek na łokieć do złamania wyrostka łokciowego. Główne objawy złamania wyrostka łokciowego to:

• ból łokcia,
• obrzęk, często bardzo silny,
• zasinienie,
• ograniczenie ruchomości.

08Noc i tył łokcia

Ból łokcia w nocy i ból z tyłu łokcia

Ból w nocy z drętwieniem palców: jeśli bólowi łokcia, głównie nocnemu, towarzyszą mrowienie, drętwienie lub pieczenie małego i serdecznego palca, przyczyną może być według mp.pl zespół kanału łokciowego, czyli ucisk na nerw łokciowy. Objawy zwykle nasilają się przy zginaniu łokcia, a najbardziej dokuczliwe są dolegliwości palców.

Ból z tyłu łokcia: mięsień trójgłowy to główny mięsień prostujący rękę w łokciu. Rzadko dochodzi do tendinopatii, czyli zapalenia ścięgna, w miejscu jego przyczepu, głównie u osób podnoszących ciężary lub prostujących łokieć wbrew oporowi w pracy. Boli wtedy tył łokcia przy prostowaniu ręki z oporem, a miejsce przyczepu jest tkliwe.

Ponieważ ból łokcia ma tak wiele możliwych przyczyn, skonsultuj się z lekarzem, jeśli ból nie mija, nasila się albo towarzyszą mu obrzęk, drętwienie lub ograniczenie ruchu.

09Różnice

Gdzie źródła się różnią

Medycyna Praktyczna i przegląd Cochrane o operacyjnym leczeniu bólu bocznej części łokcia (Buchbinder, 2011) dotyczą różnych etapów:

• Zakres: mp.pl porządkuje przyczyny bólu łokcia według miejsca i okoliczności. Przegląd dotyczy wyłącznie osób z bólem bocznej części łokcia trwającym co najmniej pięć miesięcy, u których zawiodło leczenie zachowawcze.
• Skuteczność operacji: mp.pl na tej stronie nie omawia leczenia. Przegląd pięciu badań z udziałem 191 osób stwierdza, że nie ma wystarczających dowodów, aby potwierdzić lub wykluczyć skuteczność operacji.
• Jakość badań: przegląd ocenia wszystkie badania jako bardzo podatne na błąd i wskazuje na potrzebę lepiej zaplanowanych prób klinicznych.

10W skrócie

Najważniejsze o bólu łokcia

• Ból łokcia może wynikać z urazu, przeciążenia, chorób przewlekłych albo pochodzić z szyi lub barku.
• Ból z boku łokcia to najczęściej łokieć tenisisty; od wewnątrz łokieć golfisty.
• Obrzęk z tyłu łokcia w postaci „kulki” to zwykle zapalenie kaletki.
• Niemożność wyprostu ręki może oznaczać zapalenie błony maziowej stawu.
• Nocny ból z drętwieniem małego i serdecznego palca może wskazywać na zespół kanału łokciowego.
• Po upadku silny obrzęk, zasinienie i ograniczenie ruchu mogą oznaczać złamanie wyrostka łokciowego.