Zwyrodnienie i dyskopatia kręgosłupa szyjnego

01Co to jest

Czym jest dyskopatia i zwyrodnienie kręgosłupa szyjnego

Dyskopatia to według Medycyny Praktycznej choroba krążków międzykręgowych, czyli dysków położonych między kręgami. W uproszczeniu krążki to „gąbeczki”, które amortyzują wstrząsy i umożliwiają ruch kręgosłupa, a kręgi dzięki nim nie trą o siebie przy zginaniu czy skręcaniu.

W wyniku zmian zwyrodnieniowych krążki tracą wodę, która zapewnia im sprężystość i prawidłowy kształt. Zmieniony krążek może częściowo wysunąć się do kanału kręgowego i utworzyć przepuklinę. Jeśli uciska ona rdzeń kręgowy lub wychodzące z niego korzenie nerwowe, pojawiają się objawy. Możliwe są też przepukliny, które niczego nie uciskają, nie dają objawów i nie wymagają leczenia.

02Przyczyny

Przyczyny dyskopatii szyjnej

Ryzyko dyskopatii w odcinku szyjnym rośnie z wiekiem. Według mp.pl znaczenie mają też:

• predyspozycja genetyczna, czyli choroba w rodzinie, związana np. ze słabszą jakością tkanek dysku lub wąskim kanałem kręgowym,
• praca obciążająca szyję: wielogodzinna niewygodna pozycja głowy albo powtarzane forsowne ruchy,
• przebyte urazy szyi,
• palenie papierosów i otyłość, których związek z dyskopatią szyjną udowodniono.

Choroba nieco częściej dotyczy mężczyzn.

03Ból

Ból szyi i karku oraz sztywność

Głównym objawem dyskopatii szyjnej jest ból okolicy szyi. Według Medycyny Praktycznej może być odczuwany miejscowo, punktowo albo rozlany. Dolegliwości mogą trwać cały czas lub pojawiać się tylko przy niektórych ruchach i ułożeniach szyi.

Silny ból może ograniczać ruchy szyi i powodować jej sztywność. Ból może też promieniować: częściej do jednej lub obu kończyn górnych, od barku do ręki, rzadziej w okolicę potylicy lub żuchwy. Zobacz też poradnik o kręczu szyi.

04Ręka

Drętwienie i osłabienie ręki

Oprócz bólu mogą pojawić się mrowienie, drętwienie, zmienione czucie lub brak czucia w jednej lub obu kończynach górnych. Według mp.pl dyskopatia szyjna może też osłabiać siłę mięśni ręki, co daje:

• trudność z utrzymaniem przedmiotów, które wypadają z ręki,
• kłopot z podnoszeniem cięższych rzeczy,
• trudność z sięganiem ręką ponad głowę.

W wielu przypadkach jedynym objawem dyskopatii szyjnej są drętwienie i zaburzenia czucia ręki lub przedramienia, bez bólu szyi.

05Kiedy do lekarza

Kiedy z bólem szyi do lekarza

Silny ból szyi, który nie ustępuje po odpoczynku, ciepłych okładach lub niewielkich dawkach leków przeciwbólowych bez recepty, według Medycyny Praktycznej powinien skonsultować lekarz.

• Sam ból: wizyta planowa w poradni ortopedycznej, neurologicznej lub neurochirurgicznej; na ostry dyżur tylko przy bardzo silnym bólu, który uniemożliwia funkcjonowanie.
• Ból z nagłym drętwieniem, osłabieniem ręki lub zaburzeniami czucia, które pojawiły się w ostatnich godzinach lub dniach: bezwzględnie szybka konsultacja na SOR.
• Drętwienie lub osłabienie trwające od tygodni czy miesięcy: konsultacja planowa w poradni; przewlekłe objawy nie są wskazaniem do ostrego dyżuru.

06Diagnostyka

Jak rozpoznaje się dyskopatię szyjną

Lekarz zbiera wywiad i bada pacjenta, a przy podejrzeniu dyskopatii kieruje na badania obrazowe. Według mp.pl:

• dyskopatię najlepiej ocenia rezonans magnetyczny,
• czasem potrzebne jest RTG, także w maksymalnym zgięciu szyi do przodu i do tyłu,
• w niektórych przewlekłych przypadkach zasadne jest badanie przewodnictwa nerwowego (EMG) w obrębie kręgosłupa i kończyn górnych,
• tomografia komputerowa bywa uzupełnieniem, zwłaszcza przed planowaną operacją.

Gdy drętwieją ręka lub przedramię, a szyja nie boli, EMG pozwala ocenić, na jakim poziomie nerw jest uciśnięty i czy leczyć szyję, czy problem leży dalej, w obrębie ręki.

07Fizjoterapia

Leczenie zachowawcze i fizjoterapia

Leczenie dzieli się na zachowawcze i operacyjne. Do metod zachowawczych Medycyna Praktyczna zalicza leki i rehabilitację. Fizjoterapia jest w wielu przypadkach bardzo skuteczna, ale nie powinna się odbywać bez wcześniejszej konsultacji lekarskiej, bo bez pełnej diagnostyki może pogorszyć stan pacjenta.

Po rozpoznaniu dyskopatii często potrzebna jest długotrwała, regularnie powtarzana fizjoterapia, która utrzymuje dobry stan. Czasem, zwykle na krótko, lekarz zaleca kołnierz ortopedyczny. W naszej poradni fizjoterapii w Bilbao po konsultacji lekarskiej prowadzimy fizjoterapię szyi i dobieramy ćwiczenia (wizyty po hiszpańsku).

08Operacja

Operacja, rokowanie i zapobieganie

Jeśli leki i fizjoterapia nie pomagają albo bardzo silnemu bólowi towarzyszą poważne objawy, takie jak osłabienie ręki czy nieustępujące drętwienie, lekarz może zaproponować operację. Według mp.pl polega ona na usunięciu fragmentu dysku, który tworzy przepuklinę i uciska korzeń nerwowy, oraz wszczepieniu implantu stabilizującego sąsiednie kręgi.

Dyskopatia szyjna jest chorobą przewlekłą, która nie cofa się całkowicie, ale jej objawy można wyciszyć. Pomagają praca bez przeciążania szyi, przerwy i regularne ćwiczenia przy długiej pracy w pochyleniu, monitor na wysokości wzroku, odpowiednia wysokość krzesła i blatu oraz rzucenie palenia.

09Różnice

Gdzie źródła się różnią

Medycyna Praktyczna i przegląd Cochrane o ćwiczeniach przy bólu szyi (Gross, 2015) inaczej oceniają rolę ruchu:

• Skuteczność: mp.pl uznaje fizjoterapię za bardzo skuteczną w wielu przypadkach. Przegląd 27 badań nie znalazł dowodów wysokiej jakości i podkreśla niepewność co do skuteczności ćwiczeń przy bólu szyi.
• Rodzaj ćwiczeń: mp.pl nie wskazuje konkretnych ćwiczeń. Według przeglądu ćwiczenia wzmacniające i wytrzymałościowe szyi, obręczy barkowej i barków mogą zmniejszać ból i poprawiać sprawność, a same ćwiczenia rozciągające prawdopodobnie nie przynoszą korzyści.
• Ból ostry: dla ostrego bólu szyi przegląd nie znalazł żadnych dowodów; przy ostrej radikulopatii dowody niskiej jakości wskazują na niewielkie zmniejszenie bólu.

10W skrócie

Najważniejsze o zwyrodnieniu kręgosłupa szyjnego

• Dyskopatia szyjna to choroba krążków międzykręgowych, częsta w badaniach po 40. roku życia, objawowa u mniej niż 5% osób.
• Daje ból szyi i karku, sztywność, ból promieniujący do ręki, drętwienie i osłabienie siły ręki.
• Nagłe drętwienie lub osłabienie ręki z bólem szyi wymaga szybkiej konsultacji na SOR.
• Najlepszym badaniem jest rezonans; EMG pomaga ustalić poziom ucisku nerwu.
• Fizjoterapia jest często skuteczna, ale dopiero po konsultacji lekarskiej i diagnostyce.
• Zapobiegają przerwy w pracy, dobre ustawienie stanowiska, ćwiczenia i niepalenie.