Zapalenie krtani: objawy, leczenie i sygnały alarmowe

01Co to jest

Czym jest zapalenie krtani

Krtań to część dróg oddechowych, w której znajdują się fałdy głosowe. Jej zapalenie zmienia więc przede wszystkim głos.

Mp.pl opisuje kilka postaci choroby: ostre nieżytowe zapalenie krtani, przewlekłe proste zapalenie krtani, podgłośniowe zapalenie krtani (krup wirusowy), które dotyczy głównie małych dzieci, oraz ostre zapalenie nagłośni, rzadkie, ale groźne.

Każda z nich ma inne przyczyny i inne postępowanie, dlatego warto je odróżniać.

02Postać ostra

Ostre zapalenie krtani: przyczyny i objawy

Według mp.pl ostre nieżytowe zapalenie krtani wiąże się ze stanem zapalnym górnych dróg oddechowych. Zwykle zajęte są też nos i gardło. Przyczyną są głównie wirusy: adenowirusy, rynowirusy, wirusy grypy i paragrypy. Choroba występuje u dorosłych i u dzieci.

Najczęstsze objawy to:

• pieczenie i pobolewanie gardła,
• chrypka i zmiana barwy głosu,
• kaszel,
• podwyższona temperatura ciała,
• czasem duszność, zwłaszcza u dzieci i osób starszych.

Rozpoznanie stawia się na podstawie wywiadu i badania laryngologicznego.

03Leczenie

Leczenie ostrego zapalenia krtani

Ponieważ przyczyną są zwykle wirusy, mp.pl opisuje leczenie jako głównie objawowe: leki przeciwgorączkowe, przeciwkaszlowe i mukolityczne. Przy obrzęku zaleca się glikokortykosteroidy, a przy nadkażeniu bakteryjnym lekarz włącza antybiotyk.

Przegląd Cochrane (Reveiz i Cardona, 2015) objął trzy badania z 351 dorosłymi. Antybiotyki nie poprawiały obiektywnie mierzonego głosu. W jednym badaniu erytromycyna zmniejszała subiektywnie odczuwane zaburzenia głosu po tygodniu i kaszel po dwóch tygodniach. W przeglądzie oceniono jakość dowodów jako bardzo niską i zaznaczono, że te niewielkie korzyści mogą nie równoważyć kosztów, działań niepożądanych i narastającej oporności bakterii.

Mp.pl podaje, że w większości przypadków dochodzi do całkowitego wyleczenia; rzadko powstają zmiany włókniste i trwałe uszkodzenie błony śluzowej krtani.

04Postać przewlekła

Przewlekłe zapalenie krtani

Według mp.pl przewlekłe proste zapalenie krtani rozwija się wskutek długotrwałego działania czynników drażniących. Należą do nich:

• nawracające infekcje, głównie przewlekłe zapalenie zatok i migdałków podniebiennych,
• tytoń, alkohol i toksyny wdychane w miejscu pracy,
• nadmierne obciążanie głosu,
• przekrwienie górnych dróg oddechowych, np. przy niewydolności serca,
• oddychanie przez usta przy niedrożnym nosie.

Dominuje chrypka, głównie rano. Pojawiają się też zmęczenie głosu, częste odchrząkiwanie gęstej wydzieliny i uczucie ciała obcego w gardle. Dolegliwości narastają powoli i utrzymują się długo. Zobacz też poradniki o przewlekłym zapaleniu zatok i zapaleniu migdałków.

05Postać przewlekła

Jak leczy się przewlekłe zapalenie krtani

Przy objawach przewlekłego zapalenia krtani mp.pl radzi zgłosić się do lekarza POZ, który kieruje do otolaryngologa. W laryngoskopii widać m.in. pogrubienie nabłonka, przekrwienie błony śluzowej i nitkowatą wydzielinę między fałdami głosowymi.

Najważniejsze jest unikanie czynnika drażniącego. Mp.pl wymienia też leki wykrztuśne i mukolityczne, inhalacje solankowe oraz antybiotyk przy współistniejącej infekcji bakteryjnej.

Długo utrzymująca się chrypka może mieć też inne przyczyny, np. guzki głosowe. Więcej w poradniku o guzkach głosowych. W naszej poradni laryngologicznej w Bilbao oceniamy przewlekłą chrypkę i stan krtani (wizyty po hiszpańsku).

06Dzieci

Krup, czyli podgłośniowe zapalenie krtani u dzieci

Lek. Izabella Głodzik wyjaśnia w mp.pl, że krup wirusowy to najczęstsza przyczyna ostrych zaburzeń oddychania u małych dzieci. Występuje między 6. miesiącem a 5. rokiem życia, najczęściej w 2. roku. Wirusy powodują obrzęk błony śluzowej pod głośnią i zwężenie dróg oddechowych.

Objawy pojawiają się nagle, najczęściej w nocy lub nad ranem, zwykle po 2–3 dniach kataru i kaszlu:

• szczekający kaszel, przypominający szczekanie psa lub foki,
• świst przy wdechu (stridor),
• chrypka,
• duszność przy wdechu.

Mp.pl podaje, że w ciągu pierwszych 5 lat życia co roku choruje 6–8% dzieci, a u 5% krup nawraca.

07Dzieci

Co robić przy krupie

Według mp.pl przebieg krupu jest zwykle łagodny. Bardzo ważne jest zachowanie spokoju: wzięcie dziecka na ręce, przytulenie i uspokojenie, bo płacz i strach mogą nasilać duszność.

Tradycyjnie zalecano wdychanie pary w zaparowanej łazience albo zimnego powietrza przy otwartym oknie. Mp.pl zaznacza, że żadnej z tych metod nie potwierdziły badania kliniczne. Nie wolno stosować inhalacji gorącą parą z garnka, bo grozi to poważnym oparzeniem.

Przy łagodnych objawach, które nie ustępują, można zgłosić się do lekarza dyżurnego. Przy ciężkich objawach, zwłaszcza nasilonej duszności, trzeba wezwać pogotowie. Lekarz zwykle podaje glikokortykosteroid (np. deksametazon) i czasem adrenalinę w nebulizacji. Przegląd Cochrane obejmujący 43 badania (Gates i wsp., 2018) wykazał, że glikokortykosteroidy łagodzą objawy już po 2 godzinach, skracają pobyt w szpitalu i zmniejszają liczbę ponownych wizyt. Antybiotyki nie są rutynowo wskazane.

08Stan nagły

Ostre zapalenie nagłośni: stan zagrożenia życia

Mp.pl opisuje ostre zapalenie nagłośni jako chorobę bakteryjną, wywoływaną najczęściej przez Haemophilus influenzae typu b. Dotyczy głównie dzieci w wieku 2–6 lat. Z powodu gwałtownie narastającej duszności jest stanem zagrożenia życia.

Początek jest nagły. Typowe są:

• ostry ból przy połykaniu,
• ślinotok,
• gorączka,
• zmiana barwy głosu,
• duszność.

W razie takich objawów trzeba natychmiast wezwać pogotowie. Leczenie odbywa się w szpitalu. Mp.pl podkreśla, że dzięki szczepieniom przeciw Hib, obowiązkowym i bezpłatnym w Polsce, zachorowań jest znacznie mniej.

10Podsumowanie

W skrócie

• Ostre zapalenie krtani wywołują głównie wirusy; objawy to chrypka, pieczenie gardła i kaszel.
• Leczenie jest objawowe; antybiotyki według Cochrane nie poprawiają obiektywnie głosu.
• Przewlekła postać wynika z czynników drażniących, takich jak dym tytoniowy czy nadmierne obciążanie głosu.
• Krup u dzieci daje szczekający kaszel i świst; zwykle przebiega łagodnie, a sterydy przyspieszają poprawę.
• Inhalacje gorącą parą z garnka są niebezpieczne.
• Ostre zapalenie nagłośni to stan nagły: wezwij pogotowie.