Krwawienie z nosa: co robić krok po kroku

01Częstość

Skąd krwawi i jak często

Jama nosowa jest bardzo bogato unaczyniona, bo ogrzewa, nawilża i oczyszcza powietrze. Według mp.pl krwawienie z nosa przynajmniej raz w życiu ma około 60% ludzi.

W ponad 90% przypadków krwawi przednia część przegrody nosa, tzw. splot Kiesselbacha, szczególnie wrażliwy na wysychanie i urazy. Krwawienia z tylnej części nosa są rzadsze, ale zwykle poważniejsze i częściej dotyczą osób starszych.

Źródła różnią się w ocenie, jak często potrzebny jest lekarz: mp.pl podaje, że interwencji lekarskiej wymaga jedynie około 10% przypadków, a amerykańskie wytyczne (Tunkel i wsp., 2020) mówią o około 6% osób z krwawieniem z nosa, które szukają pomocy medycznej.

02Pierwsza pomoc

Jak zatamować krwawienie z nosa

Mp.pl zaleca:

• uspokoić osobę z krwawieniem i posadzić ją z głową lekko pochyloną do przodu,
• uciskać dwoma palcami skrzydełka nosa z obu stron przez co najmniej 10 minut; u osoby przyjmującej leki przeciwkrzepliwe przez około 20 minut,
• krew spływającą do gardła wypluwać, a nie połykać,
• można przyłożyć zimne okłady na kark i nasadę nosa,
• po zatamowaniu nawilżyć śluzówkę solą fizjologiczną lub wodą morską, by zapobiec nawrotowi.

Połykanie krwi może wywołać nudności i wymioty przypominające fusy z kawy. Dlatego głowy nie odchyla się do tyłu, tylko pochyla do przodu. Jeśli udzielasz pomocy obcej osobie, mp.pl radzi chronić się przed kontaktem z krwią, np. rękawiczkami jednorazowymi.

03Różnice

Ile minut uciskać: różne zalecenia

Strony mp.pl podają różne czasy ucisku: „10 minut lub dłużej” w artykule o krwawieniu z nosa, 10 minut (20 przy lekach przeciwkrzepliwych) w zaleceniach pierwszej pomocy, 5–10 minut u dzieci i „kilka, kilkanaście minut” w jednej z odpowiedzi opublikowanych w mp.pl.

W tej ostatniej odpowiedzi zaproponowano też, by przed uciskiem delikatnie wydmuchać nos, a gdy krwawienie nie ustaje, powtórzyć ucisk z wacikiem nasączonym kroplami obkurczającymi śluzówkę. Pozostałe źródła tego kroku nie wymieniają. Ta sama odpowiedź podkreśla, by uciskać nieprzerwanie.

04Przyczyny

Co powoduje krwawienie z nosa

Mp.pl dzieli przyczyny na miejscowe (25–30%) i ogólne (70–75%). Miejscowe to m.in.:

• drobne urazy: dłubanie w nosie, intensywne wydmuchiwanie, uderzenie,
• wysuszenie śluzówki, np. w klimatyzowanych i ogrzewanych pomieszczeniach,
• infekcje i stany zapalne, np. zapalenie zatok,
• nadużywanie kropli obkurczających śluzówkę,
• skrzywienie lub perforacja przegrody, ciało obce, rzadziej guzy nosa i zatok.

Przyczyny ogólne to m.in. nadciśnienie i miażdżyca, zaburzenia krzepnięcia, wrodzone lub po lekach (np. przeciwkrzepliwych, niesteroidowych przeciwzapalnych), choroby wątroby, nerek i choroby zakaźne. W odpowiedzi opublikowanej w mp.pl zaznaczono jednak, że u 80–90% osób konkretnej przyczyny nie udaje się ustalić.

06Dzieci

Krwawienie z nosa u dziecka

Według mp.pl u dzieci krwawienie najczęściej wynika z podrażnienia lub wysuszenia śluzówki, rzadziej z urazu, ciała obcego czy chorób ogólnych. Najczęściej dotyczy dzieci w wieku 6–8 lat, sporadycznie poniżej 2. roku życia, a nawraca tylko u około 6%.

Niewielkie krwawienie można opanować w domu: uciskać skrzydełka nosa przez 5–10 minut, w pozycji siedzącej z głową pochyloną do przodu lub leżąc na boku. Krwawienia są częstsze w chłodnych miesiącach, przy suchym powietrzu, infekcjach i w okresie pylenia.

Szerszej diagnostyki wymagają dzieci z obfitymi lub nawracającymi krwawieniami, krwawieniem z jednej strony, skłonnością do siniaków, przedłużonym krwawieniem po wyrwaniu zęba lub chorobami krwi w rodzinie.

07U lekarza

Co zrobi lekarz

Lekarz pyta, czy krwawienie jest pierwsze czy nawracające, ile krwi utracono, jakie leki są przyjmowane i jakie są choroby przewlekłe. Mierzy ciśnienie, ogląda jamę nosa, często endoskopem, a przy nawrotach zleca morfologię i badania krzepnięcia.

Widoczne naczynie można zamknąć koagulacją elektryczną lub chemiczną (azotanem srebra). Gdy to nie wystarcza, lekarz zakłada tamponadę przednią, usuwaną zwykle po 2 dniach. Tamponada tylna jest bolesna, wymaga znieczulenia i pobytu w szpitalu. Podwiązanie lub embolizacja naczyń to ostateczność.

W szpitalu powinny zostać m.in. osoby z obfitym krwotokiem po urazie, znaczną niedokrwistością, guzem nosa lub zatok i często nawracającymi krwawieniami.

08Zapobieganie

Jak zapobiegać nawrotom

Mp.pl radzi osobom ze skłonnością do krwawień z nosa:

• nie przegrzewać pomieszczeń i dbać o odpowiednią wilgotność powietrza,
• w sezonie grzewczym nawilżać śluzówkę preparatami soli,
• nie nadużywać kropli obkurczających; stosowane dłużej niż 5–7 dni mogą wysuszać śluzówkę,
• unikać leków mogących wywołać krwawienie, np. aspiryny; o lekach zaleconych przez lekarza warto z nim porozmawiać,
• używając sterydu donosowego, kierować końcówkę na boczną ścianę nosa, a nie na przegrodę.

W naszej poradni laryngologii w Bilbao diagnozujemy przyczyny nawracających krwawień z nosa (wizyty po hiszpańsku).

09Błędy

Czego nie robić

• nie odchylać głowy do tyłu: mp.pl zaleca pochylenie do przodu, a u dzieci ewentualnie leżenie na boku, by krew nie spływała do gardła,
• nie połykać krwi, tylko ją wypluwać,
• nie przerywać ucisku: według odpowiedzi w mp.pl skrzydełka nosa uciska się nieprzerwanie,
• nie zwlekać: krwawienie dłuższe niż 20 minut wymaga pilnej wizyty u laryngologa.

Przy krwawieniu z nosa konieczny jest pomiar ciśnienia tętniczego. Według mp.pl krwawienia z nosa nie są wyłącznie problemem laryngologicznym i często wymagają wizyty u lekarzy różnych specjalności.

10Podsumowanie

W skrócie

• Krwawienie z nosa ma około 60% ludzi; zwykle jest niegroźne i krwawi przednia część przegrody.
• Usiądź, pochyl głowę do przodu i uciskaj skrzydełka nosa co najmniej 10 minut, a przy lekach przeciwkrzepliwych około 20.
• Krew wypluwaj, nie połykaj; nie odchylaj głowy do tyłu.
• Krwawienie dłuższe niż 20 minut, po urazie lub przy lekach przeciwkrzepliwych wymaga pilnej wizyty u laryngologa.
• Bladość, osłabienie, poty lub senność to wskazanie do wezwania pogotowia.
• Nawilżanie śluzówki i wilgotne powietrze pomagają zapobiegać nawrotom.