Reaktywne zapalenie stawów: objawy i leczenie

Czym jest reaktywne zapalenie stawów

Mp.pl opisuje reaktywne zapalenie stawów jako chorobę zapalną stawów, która pojawia się po wcześniejszej infekcji, najczęściej przewodu pokarmowego albo narządów płciowych. Dawniej nazywano ją zespołem Reitera.

Zapalenie obejmuje jeden lub kilka stawów, a także przyczepy ścięgien. Jest asymetryczne i zwykle dotyczy kończyn dolnych.

Przegląd kliniczny Jubber i Moorthy z 2021 roku zalicza reaktywne zapalenie stawów do spondyloartropatii, czyli grupy chorób o wspólnych cechach, do której należy też zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa.

Jakie infekcje je wywołują

Według mp.pl za zakażenie, po którym rozwija się choroba, najczęściej odpowiadają pałeczki jelitowe, np. Salmonella, Yersinia i Shigella, a także Campylobacter i chlamydie.

Stan zapalny wywołuje miejscowa odpowiedź układu odpornościowego na bakterie lub ich fragmenty obecne w stawach.

Sama infekcja może przebiegać łagodnie, a nawet bez zauważalnych objawów, dlatego nie zawsze łatwo powiązać ją z późniejszym bólem stawów. Biegunkę jako możliwy początek infekcji opisuje poradnik o biegunce.

Jak często występuje

Mp.pl podaje, że reaktywne zapalenie stawów rozwija się u 1–4% osób, które przeszły zakażenie drobnoustrojami mogącymi je wywołać. Oznacza to, że na sto osób po takiej infekcji przewodu pokarmowego lub narządów płciowych zachorują nie więcej niż 4.

Choroba rozwija się w ciągu około 6 tygodni od infekcji.

Objawy ze strony stawów

Według mp.pl głównym objawem jest ból i obrzęk jednego lub kilku stawów, najczęściej kończyn dolnych. Zapalenie jest niesymetryczne: zwykle dotyczy jednej kończyny, choć czasem także innych miejsc.

ból pleców, krzyża i pośladków,
ból i obrzęk pięt utrudniający chodzenie,
różne nasilenie objawów ze strony układu ruchu.

Przegląd z 2021 roku opisuje typowy obraz jako asymetryczne zapalenie kilku stawów kończyn dolnych, czasem z zapaleniem stawów krzyżowo-biodrowych, przyczepów ścięgien i całych palców (tzw. palce kiełbaskowate). Ogólne przyczyny bólu stawów opisuje poradnik ból stawów.

Objawy skórne, oczne i ogólne

Mp.pl wymienia także objawy poza stawami:

narządy płciowe: niebolesne pęcherzyki, nadżerki lub plamki, wydzielina z cewki moczowej lub z pochwy, ból przy oddawaniu moczu,
skóra i paznokcie: wysypka i łuszczenie skóry na podeszwach, krostkowa wysypka na dłoniach, żółtawe lub szare przebarwienia, zgrubienia i bruzdy na paznokciach, czasem rumień guzowaty,
jama ustna: afty na błonie śluzowej i języku,
oczy: zapalenie spojówek z zaczerwienieniem i łzawieniem albo ostre zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej oka, czyli ból jednego oka z niewyraźnym widzeniem, łzawieniem, zaczerwienieniem i światłowstrętem,
objawy ogólne: złe samopoczucie, osłabienie i gorączka.

U osób chorujących długo rzadziej pojawiają się zmiany w sercu, zapalenie błon surowiczych, mikroskopowe zapalenie jelit, a sporadycznie zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Kiedy zgłosić się do lekarza

Mp.pl zaleca zgłosić się do lekarza przy objawach reaktywnego zapalenia stawów. Wizyta powinna być pilna, gdy chorobie towarzyszą objawy ogólne, takie jak gorączka czy znaczne osłabienie.

Przy zaburzeniach widzenia, światłowstręcie lub silnym bólu oka trzeba niezwłocznie zgłosić się do okulisty.

Warto dokładnie opowiedzieć lekarzowi o infekcjach przed pojawieniem się objawów: przewodu pokarmowego, np. biegunce czy wymiotach, i narządów płciowych, np. wydzielinie z cewki moczowej lub pochwy, świądzie, bólu czy bólu przy oddawaniu moczu.

Jak stawia się rozpoznanie

Według mp.pl ostateczne rozpoznanie zwykle ustala reumatolog po badaniu, wywiadzie i badaniach dodatkowych. Lekarz ocenia ból, zaczerwienienie, obrzęk, ocieplenie i ograniczenie ruchomości stawu oraz szuka zmian skórnych, zaczerwienienia oka, problemów ze wzrokiem i bólu pleców.

badania krwi: zwykle podwyższone OB i CRP, więcej leukocytów i płytek krwi, niższe stężenie hemoglobiny,
badania bakteriologiczne stolca, moczu i czasem płynu stawowego oraz badania serologiczne krwi,
antygen HLA-B27, obecny u przeważającej większości chorych,
badania obrazowe: RTG, USG lub rezonans magnetyczny; USG i rezonans wcześniej wykrywają zmiany w błonie maziowej, ścięgnach i stawach krzyżowo-biodrowych.

Leczenie i fizjoterapia

Mp.pl wyjaśnia, że leczenie zależy od zaawansowania choroby i rodzaju objawów. Na początku stosuje się głównie niesteroidowe leki przeciwzapalne, a zależnie od liczby zajętych stawów także glikokortykosteroidy w zastrzykach do stawu lub doustnie.

Jeśli to nie wystarcza, lekarz wprowadza leki modyfikujące przebieg choroby, a w ciężkich przypadkach leki biologiczne. Objawy skórne leczy się maściami i kremami zmiękczającymi zrogowaciały naskórek, a objawy oczne kroplami. Przy czynnym zakażeniu stosuje się antybiotyki.

Ważnym elementem leczenia jest ograniczenie aktywności fizycznej, np. chodzenia, gdy zapalenie dotyczy kończyn dolnych, oraz fizjoterapia.

W naszej poradni fizjoterapii w Bilbao prowadzimy rehabilitację zaleconą przez reumatologa przy reaktywnym zapaleniu stawów (wizyty po hiszpańsku).

Rokowanie i zapobieganie: według mp.pl choroba w większości przypadków ustępuje, ale u około 15% osób rozwija się niepełnosprawność ruchowa, a u bardzo niewielkiej grupy powikłania oczne, jak zaćma lub utrata widzenia. Nie da się całkowicie wyeliminować ryzyka infekcji, ale zaleca się higieniczny tryb życia i profilaktykę zakażeń przenoszonych drogą płciową, np. prezerwatywy, a przy rozpoznanej chorobie leczenie także osoby partnerskiej.

Gdzie źródła się różnią

Mp.pl opisuje mechanizm choroby jako odpowiedź odpornościową na bakterie lub ich fragmenty w stawach. Przegląd Jubber i Moorthy zaznacza, że chorobę długo uważano za jałowe zapalenie stawów, ale wykrycie aktywnych chlamydii w płynie stawowym części chorych rodzi nowe pytania o jej przyczyny.

Mp.pl wymienia antygen HLA-B27 wśród badań zlecanych przez lekarza. Przegląd podkreśla, że nie ma formalnych kryteriów rozpoznania, a rozpoznanie jest głównie kliniczne: HLA-B27 może je wspierać w odpowiednim kontekście i pomaga ocenić rokowanie.

Co do przebiegu oba źródła są zgodne: u większości osób choroba sama ustępuje, a u części przechodzi w przewlekłą spondyloartropatię wymagającą leczenia immunomodulującego.

Najważniejsze o reaktywnym zapaleniu stawów

To zapalenie stawów pojawiające się około 6 tygodni po infekcji jelitowej lub moczowo-płciowej.
Zachoruje nie więcej niż 4 na 100 osób po takiej infekcji.
Typowo bolą i puchną asymetrycznie stawy kończyn dolnych, czasem pięty i krzyż.
Mogą wystąpić zmiany skórne, afty, zapalenie spojówek lub bolesne zapalenie oka.
Leczenie obejmuje leki przeciwzapalne, czasem leki modyfikujące przebieg choroby, oraz fizjoterapię.
Rokowanie jest dobre, choć u około 15% osób pozostaje niepełnosprawność ruchowa.

Najczęstsze pytania o reaktywne zapalenie stawów

Te odpowiedzi mają charakter ogólny i nie zastępują wizyty ani indywidualnej oceny lekarskiej.

Po jakim czasie od infekcji pojawia się reaktywne zapalenie stawów?

Według mp.pl w ciągu około 6 tygodni od infekcji przewodu pokarmowego lub narządów płciowych.

Czy reaktywne zapalenie stawów to to samo co zespół Reitera?

Tak, zespół Reitera to dawna nazwa reaktywnego zapalenia stawów.

Czy reaktywne zapalenie stawów jest zaraźliwe?

Samo zapalenie stawów nie, ale wywołująca je infekcja, np. chlamydiami, może się przenosić, także drogą płciową.

Jakie badania wykonuje się przy reaktywnym zapaleniu stawów?

OB, CRP, morfologię, badania stolca i moczu, badania serologiczne, HLA-B27 oraz RTG, USG lub rezonans.

Czy reaktywne zapalenie stawów można wyleczyć?

Tak, w większości przypadków choroba ustępuje. U około 15% osób zostaje niepełnosprawność ruchowa.

Czy fizjoterapia pomaga?

Według mp.pl ograniczenie aktywności i fizjoterapia są ważnym elementem leczenia.

Źródła

Ten poradnik ma charakter informacyjny i nie zastępuje oceny lekarskiej. Diagnoza i leczenie zależą od Twojej wizyty i historii choroby. W nagłym wypadku zadzwoń pod 112.