Ból stawów: przyczyny, diagnostyka i leczenie

Czym jest ból stawów

Mp.pl wyjaśnia, że ból stawów to ból w obrębie stawów, wynikający z choroby samego stawu, otaczających go struktur, takich jak więzadła, ścięgna czy kaletki, a czasem z przyczyn niezwiązanych bezpośrednio ze stawem.

Jeśli ból mija w ciągu kilku dni, zwykle nie oznacza poważnej choroby. Może jednak być objawem chorób takich jak reumatoidalne zapalenie stawów czy toczeń rumieniowaty układowy.

Najczęstsze przyczyny bólu stawów

Według mp.pl przyczyny dzieli się na niezapalne, np. uszkodzenia mechaniczne, i zapalne, związane ze stanem zapalnym w tkankach stawu i wokół niego.

Najczęściej ból wynika z przeciążenia ścięgien, więzadeł i torebek stawowych, np. po intensywnej pracy fizycznej lub ćwiczeniach. U osób starszych częstą przyczyną jest choroba zwyrodnieniowa stawów, choć i w tym wieku zdarzają się choroby zapalne, np. polimialgia reumatyczna. U osób młodszych ból stawów z innymi niepokojącymi objawami zawsze powinien nasuwać podejrzenie zapalnej choroby stawów.

Ból mechaniczny czy zapalny

Mp.pl opisuje dwa typy bólu:

mechaniczny: wywołuje go ruch stawu, najsilniejszy jest na początku czynności, np. ból biodra przy wstawaniu z krzesła; w spoczynku nie występuje,
zapalny: największy nad ranem, może budzić ze snu i stopniowo mija po rozruszaniu się.

Lekarz pyta też, jak długo trwają dolegliwości, czy była konkretna przyczyna, np. uraz lub powtarzalne przeciążenia, ile i które stawy bolą, czy ból jest symetryczny, czy są obrzęk i sztywność poranna oraz czy występują inne choroby, np. tarczycy, jelit, oczu lub łuszczyca, a także choroby stawów w rodzinie.

Kiedy pilnie do lekarza

Według mp.pl pilny kontakt z lekarzem jest konieczny, gdy:

bólowi towarzyszy obrzęk, zaczerwienienie lub ocieplenie stawu oraz ograniczenie ruchomości,
rano rozruszanie się zajmuje ponad godzinę,
występują objawy ogólne: zmęczenie, gorączka, ból mięśni, utrata apetytu lub masy ciała,
ból nasila się w nocy i budzi ze snu,
pojawiają się inne niepokojące objawy.

Do lekarza trzeba też iść, gdy ból nie mija w ciągu kilku dni.

Domowe sposoby na ból stawów

Mp.pl podaje, że leczenie zależy od przyczyny, ale ból mogą zmniejszyć:

odciążenie stawu: przy ostrym bólu ogranicza się nadmierną aktywność, a po ustąpieniu silnych dolegliwości wykonuje ćwiczenia wzmacniające i poprawiające ruchomość, najlepiej pod okiem rehabilitanta,
okłady z lodu: 2–3 razy dziennie po 15 minut, uważając, by nie odmrozić skóry,
leki przeciwbólowe: proste leki przeciwbólowe i niesteroidowe leki przeciwzapalne doustnie lub na skórę, samodzielnie przez kilka dni i bez przekraczania dawek.

Jeśli mimo leków ból nie ustępuje, trzeba skontaktować się z lekarzem.

Ćwiczenia i rehabilitacja

Według mp.pl po ustąpieniu ostrego bólu ważne są ćwiczenia wzmacniające staw i poprawiające jego ruchomość, najlepiej pod okiem rehabilitanta. Kluczowe w leczeniu chorób narządu ruchu są też regularna aktywność fizyczna, prawidłowa masa ciała i redukcja stresu.

W naszej poradni fizjoterapii w Bilbao prowadzimy ćwiczenia wzmacniające i poprawiające ruchomość stawów (wizyty po hiszpańsku).

Jakie badania przy bólu stawów

Mp.pl podaje, że o badaniach decyduje lekarz na podstawie wywiadu i badania stawów. Najczęściej zleca badania krwi (OB, CRP, morfologię) oraz na początku RTG lub USG bolącego stawu.

Czasem potrzebne są punkcja stawu z badaniem płynu stawowego, tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny. Leczenie zależy od ustalonej przyczyny.

Wędrujący ból stawów, stres i borelioza

Według mp.pl ból występujący kolejno w różnych stawach może być początkiem zapalnej choroby stawów, np. reumatoidalnego lub łuszczycowego zapalenia, albo wynikiem zmian zwyrodnieniowo-przeciążeniowych, nasilających się przy zmianie pogody. Coraz częściej rozpoznawaną przyczyną jest fibromialgia.

Przewlekły stres zmienia działanie układu odpornościowego i nasila odczuwanie bólu, dlatego redukcja stresu jest ważna w leczeniu.

W boreliozie stawy mogą być zajęte średnio po 3–6 miesiącach od ukłucia kleszcza; najczęściej boli kolano lub staw skokowy, czasem z dużą ilością płynu w stawie. Później ból może pojawiać się napadami trwającymi od tygodni do miesięcy. Mp.pl zaznacza, że nawet po skutecznym leczeniu boreliozy może rozwinąć się fibromialgia z wędrującym bólem, której nie leczy się antybiotykami.

Gdzie źródła się różnią

Leki na skórę. Mp.pl wymienia niesteroidowe leki przeciwzapalne stosowane miejscowo jako możliwość samodzielnego leczenia przez kilka dni. Przegląd Cochrane z 2016 roku (Derry i wsp., 39 badań, 10 631 osób) dotyczył dłuższego stosowania, przez 6–12 tygodni, w chorobie zwyrodnieniowej, głównie kolan.
Co wykazał przegląd. Niektóre leki z tej grupy stosowane na skórę wyraźnie zmniejszały ból u około 60% osób, a w nielicznych porównaniach działały podobnie jak leki doustne. Przy części z nich częściej występowały łagodne reakcje skórne.
Ograniczenia. Wyniki dotyczą choroby zwyrodnieniowej, a nie każdego bólu stawów. Gdy ból nie mija po kilku dniach, mp.pl zaleca wizytę u lekarza.

Najważniejsze o bólu stawów

Ból stawów najczęściej wynika z przeciążenia lub zmian zwyrodnieniowych.
Ból mechaniczny pojawia się przy ruchu, zapalny nad ranem i w nocy.
Obrzęk, gorączka, długa sztywność poranna to sygnały do pilnej wizyty.
Pomagają odciążenie, okłady z lodu i krótkotrwale leki przeciwbólowe.
Po ostrym bólu warto ćwiczyć pod okiem rehabilitanta.
Ból, który nie mija w kilka dni, wymaga diagnostyki.

Najczęstsze pytania o ból stawów

Te odpowiedzi mają charakter ogólny i nie zastępują wizyty ani indywidualnej oceny lekarskiej.

Co może oznaczać ból stawów?

Najczęściej przeciążenie lub zmiany zwyrodnieniowe, ale też zapalną chorobę stawów, np. reumatoidalne zapalenie stawów, a czasem boreliozę czy fibromialgię.

Jak odróżnić ból zapalny od mechanicznego?

Ból mechaniczny pojawia się przy ruchu i mija w spoczynku. Ból zapalny jest największy nad ranem, budzi w nocy i mija po rozruszaniu się.

Kiedy z bólem stawów do lekarza?

Gdy ból nie mija w kilka dni albo towarzyszą mu obrzęk, zaczerwienienie, sztywność poranna ponad godzinę, gorączka lub utrata masy ciała.

Co na ból stawów w domu?

Według mp.pl odciążenie stawu, okłady z lodu 2–3 razy dziennie po 15 minut i krótkotrwale leki przeciwbólowe bez przekraczania dawek.

Jakie badania przy bólu stawów?

Zwykle OB, CRP i morfologia oraz RTG lub USG stawu, a czasem punkcja stawu, tomografia lub rezonans.

Czy stres może powodować ból stawów?

Według mp.pl przewlekły stres zmienia działanie układu odpornościowego i nasila odczuwanie bólu.

Źródła

Ten poradnik ma charakter informacyjny i nie zastępuje oceny lekarskiej. Diagnoza i leczenie zależą od Twojej wizyty i historii choroby. W nagłym wypadku zadzwoń pod 112.