Polipy w nosie: objawy, przyczyny i leczenie

01Co to jest

Czym są polipy nosa

Mp.pl opisuje polipy nosa jako miękkie, bezbolesne, nienowotworowe rozrosty w kształcie kropli wody lub winogron na szypułce. Wywodzą się z błony śluzowej przewodów nosowych i zatok przynosowych, najczęściej z miejsca, w którym zatoki uchodzą do jamy nosa.

Ich powstawanie często wiąże się z przewlekłym, trwającym ponad 12 tygodni stanem zapalnym błony śluzowej nosa i zatok. Przyczyna nie jest do końca znana; wiadomo, że układ odpornościowy osób z polipami inaczej reaguje na zakażenie.

Mp.pl podkreśla, że zapalenie zatok z polipami to odrębna choroba niż zapalenie zatok bez polipów. Więcej o tym drugim w poradniku o przewlekłym zapaleniu zatok.

02Częstość

Kto choruje częściej

Według mp.pl polipy nosa występują u około 4% populacji. Ryzyko jest większe u osób:

• z astmą, szczególnie aspirynową (nadwrażliwość na aspirynę i inne niesteroidowe leki przeciwzapalne),
• z alergicznym grzybiczym zapaleniem zatok,
• z mukowiscydozą,
• z zespołem Churga i Strauss,
• z polipami nosa w rodzinie.

Źródła różnie opisują wiek. Strona mp.pl dla pacjentów podaje, że polipy rozwijają się najczęściej u młodych dorosłych i osób w średnim wieku. Dr hab. Bożena Skotnicka w serwisie „5000 pytań z pediatrii” podaje szczyt zachorowań na 50.–59. rok życia, z częstością około 4%.

03Objawy

Objawy polipów nosa

Mp.pl zaznacza, że niewielkie polipy zwykle nie dają objawów i chory często nie wie o ich istnieniu. Duże polipy mogą powodować:

• uczucie zatkanego nosa,
• wyciek wodnistej lub ropnej wydzieliny z nosa i spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła,
• osłabienie lub utratę węchu i wyraźne osłabienie smaku,
• łzawienie,
• ucisk u nasady nosa, bóle głowy i zębów,
• chrapanie.

Ponieważ polipy utrudniają przepływ powietrza i oczyszczanie zatok, mogą też sprzyjać nawracającym infekcjom górnych dróg oddechowych.

04Diagnoza

Jak rozpoznaje się polipy

Przy objawach sugerujących polipy mp.pl radzi zgłosić się do lekarza POZ, który w razie uzasadnionego podejrzenia kieruje do laryngologa.

Duże polipy widać już w przedniej rynoskopii jako gładkie, białawoszare lub białawożółte, ruchome masy. Pomocne są też fiberoskopia (endoskopia nosa), tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny. Precyzyjne określenie położenia polipów jest kluczowe przy wyborze leczenia. Przy podejrzeniu alergii wykonuje się diagnostykę alergologiczną.

Lek. Agata Szołdra-Seiler, otolaryngolog, w odpowiedzi w mp.pl zaznacza, że zmiany jednostronne są niepokojące. Gdy endoskopia potwierdzi jednostronność, polipy powinno się usunąć i zbadać histopatologicznie, aby wykluczyć nowotwór.

05Leki

Leczenie: sterydy donosowe i doustne

Według mp.pl leczenie zaczyna się zwykle od glikokortykosteroidów donosowych, które działają przeciwzapalnie, jeśli nos jest drożny. Przy zatkanym nosie lub współistniejącej astmie stosuje się krótko sterydy doustne, a potem wraca do leków donosowych.

Lek. Szołdra-Seiler dodaje w mp.pl, że przy licznych polipach lepiej penetrują krople, a przy małych można stosować aerozol. Leczenie powinno trwać co najmniej 3 miesiące, a lek kieruje się na boczną ścianę nosa, z której wyrastają polipy. Steroidy doustne stosuje się krótko, od 1 do 4 tygodni.

Przegląd Cochrane (Chong i wsp., 2016) objął 18 badań z 2738 uczestnikami, głównie z polipami. Sterydy donosowe przynosiły umiarkowaną poprawę drożności nosa i mniejszą w zakresie kataru i węchu. Zwiększały ryzyko krwawienia z nosa, często w postaci niewielkich smużek krwi.

06Nawroty

Dlaczego polipy wracają

Mp.pl zaznacza, że sterydy często zmniejszają polipy lub powodują ich zniknięcie, ale po odstawieniu leków objawy wracają. Dlatego ważne jest leczenie choroby podstawowej: przewlekłego stanu zapalnego, alergii czy mukowiscydozy.

W odpowiedzi w mp.pl przy alergicznym nieżycie nosa zaleca się konsultację alergologiczną, unikanie alergenów i regularne płukanie nosa roztworem soli fizjologicznej. Pomocne mogą być też leki przeciwalergiczne. Efekt zależy od wytrwałości i regularności leczenia, a osobę z polipami powinien okresowo oceniać laryngolog.

W tym samym tekście pada stwierdzenie, że alergii nie usunie się nożem chirurgicznym: operacja nie zastąpi leczenia przyczyny.

07Operacja

Kiedy potrzebna jest operacja

Gdy leczenie farmakologiczne nie pomaga, mp.pl zaleca postępowanie zabiegowe. Usunięcie pojedynczego polipa (polipektomia) wykonuje się dziś rzadko. Przy licznych lub dużych polipach wskazane jest usunięcie operacyjne, zwykle metodą endoskopową (FESS, funkcjonalna chirurgia endoskopowa zatok).

Podczas takiej operacji można też poszerzyć naturalne ujścia zatok i skorygować inne nieprawidłowości. Po zabiegu nadal leczy się chorobę podstawową, bo bez tego polipy mogą wrócić.

W naszej poradni laryngologicznej w Bilbao oceniamy niedrożność nosa i polipy oraz omawiamy możliwe leczenie (wizyty po hiszpańsku).

08Dzieci

Polipy nosa u dzieci

Dr hab. Skotnicka podaje w serwisie „5000 pytań z pediatrii”, że polipy nosa występują tylko u około 0,1% dzieci. Gdy lekarz stwierdzi je u dziecka, kieruje na badania w kierunku:

• mukowiscydozy (polipy ma 10–26% chorych, a u 0,2% są pierwszym objawem),
• pierwotnej dyskinezy rzęsek,
• niedoborów odporności,
• u nastolatków także nadwrażliwości na niesteroidowe leki przeciwzapalne.

U dzieci 28% polipów to pojedyncze, jednostronne polipy choanalne, wychodzące zwykle z zatoki szczękowej. W ich przypadku metodą z wyboru jest chirurgia endoskopowa. W pozostałych sytuacjach stosuje się sterydy donosowe, a operację zostawia się na wypadek ich nieskuteczności.

09Powikłania

Możliwe powikłania

Choć polipy są łagodne, mp.pl wymienia możliwe powikłania:

• obturacyjny bezdech senny,
• wyzwalanie napadów astmy,
• nawracające zapalenia zatok,
• rzadko szerzenie się zapalenia do oczodołu lub opon mózgowych oraz zakrzepica żył zatok.

Jeśli chrapiesz lub masz przerwy w oddychaniu w czasie snu, przeczytaj poradniki o chrapaniu i objawach bezdechu sennego.

10Podsumowanie

W skrócie

• Polipy nosa to łagodne rozrosty błony śluzowej nosa i zatok, związane z przewlekłym stanem zapalnym.
• Częściej występują przy astmie aspirynowej i mukowiscydozie; u dzieci są rzadkie i wymagają szukania przyczyny.
• Duże polipy dają zatkany nos, katar, utratę węchu i bóle głowy.
• Leczenie zaczyna się od sterydów donosowych, które poprawiają drożność nosa, ale mogą powodować krwawienia.
• Operację endoskopową rozważa się, gdy leki nie pomagają.
• Zmiany jednostronne zawsze wymagają oceny laryngologa.