Guzek na szyi: możliwe przyczyny i kiedy iść do lekarza

Czym jest guzek na szyi

Mp.pl definiuje guz szyi jako nieprawidłową wyczuwalną lub widoczną strukturę w obrębie szyi. Aby opisać, gdzie leży zmiana, lekarze dzielą szyję na trójkąty wyznaczone przez struktury anatomiczne: podbródkowy, podżuchwowy, tętnicy szyjnej, mięśniowy, nadobojczykowy i potyliczny.

Guzek na szyi to nie to samo co powiększone węzły chłonne, choć często nimi jest. Szczegółowo opisuje je poradnik powiększone węzły chłonne na szyi.

Trzy grupy przyczyn

Mp.pl dzieli przyczyny guzów szyi na trzy grupy:

wrodzone: torbiele boczne szyi, torbiel przewodu tarczowo-językowego (środkowa szyi), torbiele skórzaste, malformacje limfatyczne i naczyniowe,
zapalne: zapalenie węzłów chłonnych przy infekcjach wirusowych i bakteryjnych, ropowice szyi i dna jamy ustnej, zapalenie ślinianki podżuchwowej, choroba kociego pazura, gruźlica węzłów chłonnych i inne zakażenia,
nowotworowe: łagodne, np. tłuszczaki i kaszaki, oraz złośliwe, np. chłoniaki czy przerzuty do węzłów chłonnych.

Do innych przyczyn mp.pl zalicza m.in. wole tarczycy i kręcz szyi u niemowląt.

Znaczenie wieku

Według mp.pl u dzieci większość, bo 90%, guzów szyi ma przyczynę wrodzoną lub zapalną. Dotyczy to również osób do 40. roku życia, choć z wiekiem rośnie prawdopodobieństwo zmian nowotworowych.

Powyżej 40. roku życia, szczególnie u osób palących, guz na szyi wymaga przede wszystkim wykluczenia przyczyny nowotworowej. Także u dzieci z litym, spoistym guzem bez cech zapalenia w pierwszej kolejności trzeba wykluczyć nowotwór.

O co zapyta lekarz

Mp.pl podkreśla, że dokładny wywiad jest zasadniczy i często wystarcza do ustalenia rozpoznania, np. torbieli wrodzonej czy zapalenia węzłów chłonnych. Lekarz zapyta o:

wiek,
czas utrzymywania się guzka i zmiany jego wielkości: niezmieniony od miesięcy lub lat przemawia za zmianą wrodzoną lub łagodnym nowotworem, szybko rosnący za zapaleniem lub chłoniakiem, a zmieniający wielkość za węzłami chłonnymi lub torbielą,
okoliczności poprzedzające: infekcje, urazy, kontakt ze zwierzętami,
objawy zapalenia: ból, zaczerwienienie skóry, gorączkę,
inne dolegliwości: utratę masy ciała, nocne poty, powiększenie węzłów chłonnych w innych okolicach, trudności w połykaniu, duszność.

Co mówi miejsce guzka

Mp.pl opisuje, że różne przyczyny typowo występują w różnych miejscach szyi:

pod brodą: torbiel skórzasta, zapalenie węzłów chłonnych związane ze zmianą zapalną w jamie ustnej,
pod żuchwą: zapalenie węzłów chłonnych przy zmianach w gardle lub jamie ustnej, kamica lub zapalenie ślinianki podżuchwowej z bólem i obrzękiem nasilającymi się przy jedzeniu,
pośrodku szyi: torbiel przewodu tarczowo-językowego u kilkuletnich dzieci, guzy i wole tarczycy,
z boku szyi: torbiel boczna szyi u nastolatków, często po infekcji gardła, zapalenie węzłów chłonnych przy infekcji górnych dróg oddechowych, przerzuty nowotworowe głównie u dorosłych,
z tyłu szyi: węzły chłonne przy mononukleozie czy różyczce,
nad obojczykiem: zmiany, przy których mp.pl zaleca badanie radiologiczne klatki piersiowej, bo mogą mieć charakter nowotworowy.

Jakie badania mogą być potrzebne

Jeśli wywiad i badanie wystarczają do rozpoznania, mp.pl wskazuje, że dalsza diagnostyka nie jest konieczna. W innych przypadkach lekarz może zlecić:

USG: pokazuje, czy guz jest lity, czy to torbiel, oraz ocenia węzły chłonne,
badania laboratoryjne zależnie od podejrzewanej przyczyny: morfologię, CRP, badania w kierunku mononukleozy, cytomegalii, toksoplazmozy czy choroby kociego pazura, wymaz z gardła,
tomografię komputerową lub rezonans magnetyczny przy rozległych lub głęboko położonych zmianach,
biopsję cienkoigłową pod kontrolą USG, często stosowaną u dorosłych, a rzadko w diagnostyce nowotworów u dzieci,
chirurgiczne pobranie węzła chłonnego do badania histopatologicznego przy podejrzeniu nowotworu złośliwego.

Guzek na szyi u dorosłych według wytycznych

Wytyczne amerykańskiego towarzystwa otolaryngologicznego (Pynnonen i wsp., 2017) dotyczą osób dorosłych. Zalecają, by za zwiększone ryzyko nowotworu uznać sytuację, gdy guzek utrzymuje się co najmniej 2 tygodnie bez wyraźnych wahań wielkości i nie ma za nim historii infekcji, albo gdy czas jego trwania jest nieznany.

Według wytycznych na zwiększone ryzyko wskazuje też co najmniej jedna cecha w badaniu: zrośnięcie z otaczającymi tkankami, twarda konsystencja, wielkość powyżej 1,5 cm lub owrzodzenie skóry nad guzkiem. W takich sytuacjach zalecają m.in. tomografię komputerową lub rezonans z kontrastem oraz biopsję cienkoigłową zamiast otwartej biopsji. Zalecają też ukierunkowane badanie z oceną błony śluzowej krtani, nasady języka i gardła.

Osobom bez zwiększonego ryzyka lekarz powinien wyjaśnić, przy jakich zmianach trzeba wrócić na dalszą ocenę, i zaplanować kontrolę.

Co zrobić, gdy zauważysz guzek

Mp.pl wyjaśnia, że gdy zmiana leży pod żuchwą i ma związek z trwającym lub przebytym zapaleniem gardła lub jamy ustnej albo pojawia się w przebiegu choroby zakaźnej, wystarczy leczenie choroby podstawowej. We wszystkich innych przypadkach wskazana jest diagnostyka specjalistyczna.

Wytyczne z 2017 roku odradzają rutynowe przepisywanie antybiotyków przy guzku na szyi, jeśli nie ma objawów zakażenia bakteryjnego.

Skonsultuj się z lekarzem, jeśli guzek nie znika, rośnie albo towarzyszą mu niepokojące objawy. O chorobach gardła i krtani przeczytasz też w dziale laryngologia.

Gdzie źródła się różnią

Mp.pl podaje, że do 40. roku życia większość guzów szyi ma przyczynę wrodzoną lub zapalną, a wykluczenia nowotworu wymagają przede wszystkim guzy u osób po 40. roku życia, zwłaszcza palących.

Wytyczne Pynnonen i wsp. dotyczą wszystkich dorosłych od 18. roku życia i są ostrożniejsze: piszą, że utrzymujące się guzki szyi u dorosłych to najczęściej nowotwory, a guzek u dorosłego należy traktować jako złośliwy, dopóki nie udowodni się inaczej. Zgodnie z nimi to, czy guzek wymaga pilnej diagnostyki, ocenia się na podstawie czasu trwania, braku infekcji i cech w badaniu, a nie samego wieku.

Źródła zgadzają się, że u dzieci przeważają przyczyny zapalne i wrodzone, a wytyczne nie dotyczą dzieci.

Najważniejsze o guzku na szyi

Guzek na szyi może być wrodzony, zapalny lub nowotworowy.
U dzieci i osób młodszych przeważają przyczyny wrodzone i zapalne; z wiekiem rośnie ryzyko nowotworu.
Wywiad o czasie trwania, zmianach wielkości i objawach często wystarcza do rozpoznania.
Przy guzku związanym z infekcją gardła lub jamy ustnej wystarcza leczenie choroby podstawowej.
Utrzymujący się, twardy, nieruchomy lub większy niż 1,5 cm guzek u dorosłego wymaga diagnostyki.
Utrata masy ciała, nocne poty, trudności w połykaniu lub duszność to powód do konsultacji lekarskiej.

Najczęstsze pytania o guzek na szyi

Te odpowiedzi mają charakter ogólny i nie zastępują wizyty ani indywidualnej oceny lekarskiej.

Co może oznaczać guzek na szyi?

Przyczyna może być wrodzona, np. torbiel, zapalna, np. powiększony węzeł chłonny przy infekcji, albo nowotworowa. U dzieci 90% guzów ma przyczynę wrodzoną lub zapalną.

Czy guzek na szyi to zawsze węzeł chłonny?

Nie. Może to być też torbiel, ślinianka, tarczyca, tłuszczak czy kaszak.

Kiedy guzek na szyi jest niepokojący?

Gdy utrzymuje się ponad 2 tygodnie bez infekcji, jest twardy, nieruchomy, większy niż 1,5 cm lub towarzyszą mu utrata masy ciała, nocne poty czy duszność.

Jakie badania przy guzku na szyi?

Najczęściej USG, a zależnie od przyczyny badania krwi, tomografia lub rezonans i biopsja cienkoigłowa.

Czy guzek na szyi leczy się antybiotykiem?

Tylko przy objawach zakażenia bakteryjnego. Wytyczne odradzają rutynowe antybiotyki.

Do jakiego lekarza z guzkiem na szyi?

Do lekarza, który oceni guzek i w razie potrzeby skieruje na diagnostykę specjalistyczną. Wytyczne dla dorosłych zalecają przy zwiększonym ryzyku badanie gardła i krtani.

Źródła

Ten poradnik ma charakter informacyjny i nie zastępuje oceny lekarskiej. Diagnoza i leczenie zależą od Twojej wizyty i historii choroby. W nagłym wypadku zadzwoń pod 112.