Flegma w gardle: dlaczego się zbiera i jak się jej pozbyć

01Co to jest

Czym jest flegma

Mp.pl wyjaśnia, że flegma, inaczej plwocina, to wydzielina dróg oddechowych. Powstaje zwykle w wyniku stanu zapalnego, który może mieć różne tło, np. infekcyjne.

Gdy w drogach oddechowych gromadzi się wydzielina, mechanizmem obronnym jest kaszel. Pozwala on odkrztusić, czyli usunąć, nieprawidłową wydzielinę. Taki kaszel nazywa się produktywnym, mokrym lub wilgotnym i jest zjawiskiem korzystnym.

02Przyczyny

Dlaczego zbiera się flegma

Według mp.pl plwocina może towarzyszyć wielu chorobom:

• gdy pojawia się na krótko, zwykle wiąże się z zakażeniem dróg oddechowych, np. zapaleniem oskrzeli lub płuc,
• gdy utrzymuje się przewlekle, może się wiązać z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP), rozstrzeniami oskrzeli, astmą lub paleniem papierosów,
• wydzielina może też pochodzić z nosa i zatok; wtedy czuć, że spływa do gardła, a chory ją odchrząkuje i odpluwa (zob. przewlekłe zapalenie zatok).

Mp.pl podaje, że po infekcji nieprawidłowa wydzielina w drogach oddechowych może się utrzymywać różnie długo, zwykle od kilku dni do kilku tygodni.

03Bez kataru

Flegma w gardle bez kataru

Mp.pl zaznacza, że uczucie gromadzenia się wydzieliny w gardle często skłania do wizyty u laryngologa. Bywa odczuwane jako spływanie wydzieliny z nosa albo po prostu jako zaleganie czegoś w gardle i u części osób wywołuje potrzebę odchrząkiwania.

U osób, które nie mają kataru i nie są w stanie nic wydmuchać w chusteczkę, to odczucie zwykle nie wiąże się z nadprodukcją wydzieliny, tylko z nadwrażliwością na prawidłowy śluz i ślinę. Jeśli nos jest „suchy”, nieprawidłowość powodująca nadmiar śluzu jest mało prawdopodobna. Nie dotyczy to sytuacji, gdy w nosie zasycha wydzielina i tworzą się strupy.

04Chrząkanie

Błędne koło chrząkania

Według mp.pl uczucie śluzu w gardle przy prawidłowej jego ilości i składzie może pojawiać się np. u osób, które chrapią. Czują one w okolicy podniebienia miękkiego gęstą, oblepiającą gardło wydzielinę, zwłaszcza nad ranem.

Aby się jej pozbyć, odchrząkują lub posapują, co wywołuje drgania podniebienia miękkiego. Może to wejść w nawyk, a nawyk zwiększa nadwrażliwość podniebienia nawet na prawidłową wydzielinę, niezwiązaną z żadną chorobą. Mp.pl podkreśla, że radzenie sobie z tym uczuciem przez odchrząkiwanie, nasilone przełykanie czy odpluwanie może tylko nasilać dyskomfort.

05Kolor

Co oznacza kolor i wygląd flegmy

Mp.pl wyjaśnia, że plwocina może być śluzowa lub ropna, a jej wygląd pomaga ustalić przyczynę:

• ropna, zielona lub żółta, może oznaczać zakażenie zatok, oskrzeli lub płuc,
• o nieprzyjemnym zapachu pojawia się zwykle w zakażeniu bakteriami beztlenowymi,
• śluzowa, gęsta i lepka, najczęściej rano, może się wiązać z przewlekłym zapaleniem oskrzeli lub POChP,
• przezroczysta i lepka może mieć związek z astmą,
• grudki i czopy mogą oznaczać grzybicę lub mukowiscydozę,
• z cząstkami pokarmu może się wiązać z zaburzeniami połykania lub nieprawidłowym połączeniem tchawicy z przełykiem.

06Kiedy do lekarza

Kiedy z flegmą do lekarza

Mp.pl podkreśla, że odkrztuszanie plwociny z krwią, czyli krwioplucie, jest zawsze niepokojącym objawem. Najczęściej powodują je zapalenie oskrzeli, rozstrzenie oskrzeli, rak płuca, gruźlica lub bakteryjne zapalenie płuc.

Jeśli domowe sposoby nie pomagają, mp.pl zaleca wizytę u lekarza. Ustali on, czy rzeczywiście dochodzi do nadprodukcji śluzu i dlaczego, a w razie potrzeby zleci leczenie. Ważne są informacje, od kiedy trwa dolegliwość, czy poprzedziła ją infekcja dróg oddechowych, czy chorujesz przewlekle i jakie przyjmujesz leki.

W naszej poradni laryngologicznej w Bilbao konsultujemy uczucie zalegania wydzieliny w gardle (wizyty po hiszpańsku).

07Jak się pozbyć

Jak pozbyć się uczucia flegmy w gardle

Według mp.pl, gdy uczucie wydzieliny w gardle nie wiąże się z katarem, sposobem na poradzenie sobie z nim jest:

• świadome unikanie przez tydzień chrząkania, przełykania i odpluwania,
• picie zimnej wody,
• regularne wymienianie butelek z zimną wodą przechowywanych w lodówce.

Wymaga to wysiłku i systematyczności, ale mp.pl opisuje ten sposób jako bardzo skuteczny u wielu osób z takimi dolegliwościami.

08Rozrzedzanie

Jak rozrzedzić flegmę

Mp.pl wyjaśnia, że mokry kaszel umożliwia odkrztuszenie wydzieliny i jest korzystny. Im rzadsza i mniej lepka wydzielina, tym łatwiej ją odkrztusić.

Leki stosowane w mokrym kaszlu, nazywane mukolitykami, rozrzedzają wydzielinę. Część z nich poprawia też transport śluzowo-rzęskowy, czyli pobudza rzęski w drogach oddechowych do sprawniejszego przesuwania wydzieliny. Występują zwykle w postaci syropów i tabletek. Leczenie zależy jednak od tego, jakiej choroby objawem jest odkrztuszanie plwociny.

Mp.pl dodaje, że silne napady kaszlu mogą wywołać odruch wymiotny.

09Różnice

Gdzie źródła się różnią

• Mukolityki w chorobach przewlekłych. Mp.pl opisuje mukolityki jako leki rozrzedzające wydzielinę w mokrym kaszlu. Przegląd Cochrane z 2019 roku (Poole i wsp., 38 badań, 10 377 osób z przewlekłym zapaleniem oskrzeli lub POChP) wykazał, że osoby przyjmujące te leki częściej nie miały zaostrzeń choroby niż osoby otrzymujące placebo.
• Mniejszy efekt w nowszych badaniach. Według przeglądu nowsze i dłuższe badania wykazywały mniejszą korzyść niż starsze i krótsze, a wyniki różniły się między badaniami.
• Nie zawsze chodzi o nadmiar śluzu. Mp.pl zaznacza, że u osób bez kataru uczucie flegmy zwykle wynika z nadwrażliwości, a nie z nadprodukcji wydzieliny, więc wtedy pomagają przede wszystkim zmiana nawyków i zimna woda.

10W skrócie

Najważniejsze o flegmie w gardle

• Flegma to wydzielina dróg oddechowych, zwykle związana ze stanem zapalnym.
• Krótkotrwała towarzyszy infekcjom, przewlekła m.in. POChP, astmie i paleniu.
• Bez kataru uczucie flegmy to często nadwrażliwość na prawidłową wydzielinę.
• Chrząkanie i odpluwanie mogą nasilać dyskomfort.
• Pomaga tygodniowe unikanie chrząkania i picie zimnej wody.
• Flegma z krwią zawsze wymaga konsultacji lekarskiej.