Badanie EMG: na czym polega, czy boli i jak się przygotować

01Co to jest

EMG: co to za badanie

Mp.pl opisuje elektromiografię (EMG) jako badanie, które pozwala ocenić pobudliwość mięśni, czyli wystąpienie skurczu mięśnia po elektrycznej stymulacji nerwu.

W innym artykule mp.pl wyjaśnia, że badanie EMG ocenia czynność nerwów obwodowych i mięśni i składa się z dwóch części:

• badania przewodnictwa nerwowego, w którym nerwy obwodowe pobudza się bodźcem elektrycznym i ocenia ich zdolność do przewodzenia,
• badania elektromiograficznego, w którym czynność bioelektryczną mięśnia rejestruje się cienką elektrodą igłową wkłutą do mięśnia.

02Wskazania

Kiedy lekarz zleca badanie EMG

Według mp.pl lekarz zleca elektromiografię przy podejrzeniu uszkodzenia obwodowego układu nerwowego lub układu mięśniowego. Wskazaniami są:

• osłabienie mięśnia lub grupy mięśni,
• różnicowanie przyczyny bólów nerwowych,
• zespoły uciskowe nerwów, np. zespół cieśni nadgarstka.

Mp.pl wymienia EMG także w diagnostyce polineuropatii, stwardnienia zanikowego bocznego i ucisku nerwu łokciowego. Bywa też jednym z badań przy drętwieniu rąk.

03Co pokazuje

Co pokazuje wynik EMG

Mp.pl podaje przykłady, co może wnieść badanie:

• W polineuropatii EMG potwierdza rozpoznanie i pokazuje, czy uszkodzone są włókna ruchowe, czuciowe czy oba rodzaje, czy uszkodzona jest głównie osłonka mielinowa czy samo włókno, a także nasilenie uszkodzenia, dynamikę choroby i rokowanie.
• W ucisku nerwu łokciowego badanie przewodzenia pozwala określić stopień i dokładne miejsce uszkodzenia.
• W stwardnieniu zanikowym bocznym EMG ma największe znaczenie spośród badań dodatkowych: pomaga potwierdzić chorobę albo wskazać inne choroby nerwowo-mięśniowe o podobnych objawach.

Według mp.pl w polineuropatii kolejne badania, szukające przyczyny, dobiera się indywidualnie, zależnie od obrazu choroby i wyniku EMG.

04Przebieg

Na czym polega badanie EMG

Mp.pl wyróżnia dwa rodzaje elektromiografii:

• elektromiografię elementarną, wykonywaną elektrodą igłową; elektrodę wprowadza się przez skórę głęboko do brzuśca badanego mięśnia, a kolejne wkłucia wykonuje się co około 2 cm; zapis prowadzi się podczas minimalnego i maksymalnego skurczu mięśnia,
• elektromiografię globalną, wykonywaną elektrodami powierzchniowymi przyklejanymi do skóry, która ocenia grupy mięśni kończyny.

W obu rodzajach badania stymuluje się nerwy, co pacjent odczuwa jako rytmiczne skurcze mięśni.

05Igła

Jak działa elektroda igłowa

Rozdział podręcznika Handbook of Clinical Neurology z 2019 roku opisuje igłowe EMG jako rejestrowanie i analizę sygnałów elektrycznych z włókien mięśniowych, w spoczynku i podczas dowolnego skurczu. Elektrodę igłową wprowadza się do mięśnia, sygnały się wzmacnia, a ich interpretacja pozwala ocenić funkcję włókien mięśniowych i tzw. jednostek ruchowych.

Na zapis wpływa wiele czynników, m.in. rodzaj elektrody i ustawienia aparatu. Dostępne są różne metody półilościowej i ilościowej analizy zapisu, każda z zaletami i wadami.

06Czy boli

Czy badanie EMG boli

Według mp.pl stymulacja nerwów jest odczuwana jako rytmiczne skurcze mięśni, które niekiedy mogą być bolesne. W części igłowej elektrodę wkłuwa się do mięśnia.

Podręcznik z 2019 roku wymienia ból wśród możliwych niedogodności igłowego EMG, choć określa tę metodę jako bezpieczną.

W naszej poradni neurofizjologii klinicznej w Bilbao wykonujemy badanie EMG i przewodnictwa nerwowego osobom skierowanym przez lekarza (wizyty po hiszpańsku).

07Przygotowanie

Jak przygotować się do badania EMG

Mp.pl podaje, że elektromiografia nie wymaga szczególnego przygotowania ani odstawiania przyjmowanych leków. Przed badaniem trzeba jednak poinformować lekarza o:

• przyjmowaniu leków przeciwkrzepliwych lub przeciwpłytkowych,
• wszczepionym kardiowerterze-defibrylatorze,
• ciąży,
• skłonności do obrzęku chłonnego kończyn.

Według mp.pl nie ma bezwzględnych przeciwwskazań do badania, ale te sytuacje lekarz powinien znać wcześniej.

08Powikłania

Powikłania po badaniu EMG

Mp.pl opisuje powikłania jako głównie miejscowe. Badana osoba może odczuwać ból lub osłabienie stymulowanego mięśnia, trwające nawet kilka godzin. Zakażenie w miejscu badania zdarza się rzadko.

Podręcznik z 2019 roku wśród możliwych zagrożeń igłowego EMG wymienia ból, krwawienie i odmę opłucnową.

Badanie z 2008 roku zwraca uwagę, że EMG uważa się za stosunkowo bezpieczne głównie na podstawie doświadczenia klinicznego, a w literaturze opisano niewiele powikłań w postaci krwawienia lub krwiaka. Brakowało też opartych na dowodach wytycznych dla osób przyjmujących leki przeciwkrzepliwe lub przeciwpłytkowe.

09Różnice

Gdzie źródła się różnią

• Leki przeciwkrzepliwe. Mp.pl nie zaleca ich odstawiania, ale prosi o poinformowanie lekarza. Badanie z 2008 roku (Lynch i wsp.) sprawdzało USG mięśnia po igłowym EMG: krwiaki znaleziono u 2 ze 101 osób przyjmujących lek przeciwkrzepliwy, u 1 z 57 osób przyjmujących leki przeciwpłytkowe i u nikogo z 51 osób w grupie kontrolnej. Wszystkie były małe i nie dawały objawów.
• Zakres zagrożeń. Mp.pl wymienia ból, osłabienie mięśnia i rzadkie zakażenia, a podręcznik z 2019 roku także krwawienie i odmę opłucnową. Badanie Lyncha dotyczyło jednego mięśnia goleni, piszczelowego przedniego.
• Bezpieczeństwo ogólnie. Oba źródła naukowe uznają igłowe EMG za badanie bezpieczne, a krwiaki po nim za rzadkie.

10W skrócie

Najważniejsze o badaniu EMG

• EMG ocenia pracę nerwów obwodowych i mięśni.
• Składa się z badania przewodnictwa nerwowego i badania elektromiograficznego.
• Zleca się je m.in. przy osłabieniu mięśni, bólach nerwowych i zespołach uciskowych.
• Nie wymaga szczególnego przygotowania, ale trzeba powiedzieć o lekach i ciąży.
• Stymulacja bywa odczuwana jako rytmiczne, czasem bolesne skurcze.
• Powikłania są głównie miejscowe i przemijające.