Atak paniki w nocy: dlaczego budzi ze snu i co robić

01Co to jest

Czym jest nocny atak paniki

Nocny atak paniki to wybudzenie ze snu w stanie paniki. Taką definicję podaje przegląd opublikowany w Sleep Medicine Reviews w 2005 roku. Objawy są takie same jak w napadzie w ciągu dnia: Medycyna Praktyczna opisuje napad paniki jako bardzo silny lęk, aż do poczucia przerażenia, z dusznością, szybkim biciem i kołataniem serca, bólem w klatce piersiowej i zawrotami głowy.

Może mu towarzyszyć strach przed utratą kontroli, przed śmiercią lub przed „zwariowaniem”. Ogólne informacje o napadach znajdziesz w poradnikach atak paniki i atak paniki – objawy.

02Jak często

Jak często zdarzają się nocne napady paniki

Nocne napady są częste u osób z zespołem lęku panicznego. Według przeglądu Craske i Tsao co najmniej jeden taki napad zgłasza 44–71% chorych.

Same napady paniki są w populacji powszechne. W badaniu World Mental Health Surveys, obejmującym 25 krajów, co najmniej jeden napad paniki w życiu miało 13,2% badanych, a zespół lęku panicznego rozpoznano u 1,7%. Pojedynczy napad, także nocny, nie oznacza więc choroby.

03Sen

W której fazie snu pojawia się napad

Nocny napad paniki pojawia się w fazie snu NREM, czyli bez szybkich ruchów gałek ocznych. Nie jest więc reakcją na sen ani koszmar: według przeglądu w Sleep Medicine Reviews różni się od lęków nocnych, bezdechu sennego, koszmarów sennych i wybudzeń wywołanych marzeniami sennymi.

Nowsze badania opisane w tym przeglądzie wskazują, że osoby z nocnymi napadami nie różnią się od osób bez takich napadów pod względem budowy snu, fizjologii snu, oceny jakości snu ani nasilenia zespołu lęku panicznego. Nocne napady nie świadczą więc same w sobie o cięższej postaci choroby.

04Różnice

Atak paniki w nocy a lęki nocne

Lęki nocne (pavor nocturnus) to parasomnia, czyli zaburzenie snu, a nie zaburzenie lękowe. Według mp.pl polegają na nagłym wybudzeniu ze snu głębokiego z przeraźliwym krzykiem, płaczem i pobudzeniem. Osoba siedzi w łóżku, nie reaguje na próby uspokojenia, a epizod jest potem pokryty niepamięcią.

Lęki nocne występują w pierwszej połowie nocy, najczęściej około 60–90 minut po zaśnięciu. Dotyczą około 3% dzieci w wieku 4–12 lat i około 1% dorosłych. W nocnym napadzie paniki osoba budzi się, a lęk i objawy z ciała przeżywa świadomie.

05W trakcie

Co robić, gdy napad budzi cię w nocy

Jeśli lekarz wykluczył już inne przyczyny objawów, przypomnij sobie, co się dzieje: to napad lęku, który według mp.pl trwa zwykle kilka lub kilkanaście minut, rzadko dłużej, i ustępuje samoistnie.

• Przypomnij sobie, że poprzednie napady minęły same.
• Kołatanie serca czy szybki oddech to typowe objawy napadu, a nie dowód zagrożenia.
• Nie oceniaj siebie za to, że czujesz lęk.
• Rano zanotuj godzinę napadu i to, co mu towarzyszyło. Takie notatki przydają się podczas wizyty u specjalisty.

Jeśli objawy pojawiły się po raz pierwszy albo są inne niż zwykle, nie zakładaj, że to tylko lęk.

06Inne przyczyny

Bezdech senny i inne przyczyny nocnych przebudzeń

Ocena nocnych napadów polega przede wszystkim na wykluczeniu innych wyjaśnień. Według przeglądu w Sleep Medicine Reviews służą temu wywiad, polisomnografia, czyli badanie snu, i ambulatoryjny zapis snu.

Jednym z zaburzeń, które trzeba wziąć pod uwagę, jest obturacyjny bezdech senny. Według mp.pl jego objawami są głośne, nieregularne chrapanie z przerwami w oddychaniu, niespokojny sen z częstymi przebudzeniami, przebudzenia z uczuciem duszenia się, zatykania i kołatania serca, częste oddawanie moczu w nocy, senność w ciągu dnia oraz poranne zmęczenie, ból głowy i suchość w ustach. Pełna diagnostyka wymaga polisomnografii.

07Badania

Pierwszy napad: jakie badania wykonać

Objawy napadu paniki przypominają objawy chorób serca i układu nerwowego. Dlatego według ekspertów mp.pl w pierwszej kolejności potrzebna jest ocena stanu zdrowia u lekarza rodzinnego, w tym ocena serca i naczyń, a w razie potrzeby konsultacja neurologiczna.

Lekarz rodzinny może zlecić EKG i badania laboratoryjne, w tym morfologię krwi, stężenie glukozy, elektrolitów i hormonów tarczycy. Dopiero po wykluczeniu przyczyn somatycznych psychiatra może rozpoznać zaburzenie lękowe z napadami lęku. Powiedz lekarzowi, że napady budzą cię ze snu: to ułatwi wybór dalszych badań.

08Leczenie

Leczenie nocnych napadów paniki

Według Medycyny Praktycznej leczeniem z wyboru w zaburzeniach lękowych są psychoterapia i psychoedukacja, a o leczeniu farmakologicznym decyduje psychiatra. Przegląd Cochrane z 2016 roku wskazał, że najlepiej zbadaną psychoterapią zespołu lęku panicznego jest terapia poznawczo-behawioralna, choć jakość dowodów oceniono jako niską.

W nocnych napadach terapia poznawczo-behawioralna zajmuje się trzema elementami: błędną interpretacją doznań lękowych, reakcją hiperwentylacyjną, czyli zbyt szybkim oddychaniem, oraz wyuczonymi reakcjami na sygnały z własnego ciała. Według przeglądu Craske i Tsao badania potwierdzają skuteczność tego podejścia, natomiast brakuje kontrolowanych badań leków w leczeniu samych nocnych napadów.

W naszej poradni psychologicznej w Bilbao pomagamy zrozumieć napady i stopniowo odzyskać kontrolę (wizyty po hiszpańsku).

10W skrócie

Najważniejsze

• Nocny atak paniki to wybudzenie ze snu w stanie paniki, z takimi samymi objawami jak napad w ciągu dnia.
• Zgłasza go 44–71% osób z zespołem lęku panicznego.
• Pojawia się w fazie snu NREM i różni się od lęków nocnych, koszmarów i bezdechu sennego.
• Napad mija zwykle po kilku lub kilkunastu minutach.
• Przy pierwszym napadzie trzeba wykluczyć inne choroby; leczeniem z wyboru jest psychoterapia.