Nerwica lękowa: objawy psychiczne i fizyczne

01Co to jest

Co to jest nerwica lękowa

Określenia „nerwica” i „nerwica lękowa” są dziś używane potocznie. Medycyna Praktyczna stosuje je dla zaburzenia lękowego uogólnionego, czyli stanu, w którym lęk jest przewlekły, uporczywy i nie daje się przypisać żadnej konkretnej sytuacji. Taki lęk nazywa się wolnopłynącym.

Różni się to od fobii, w których lęk wywołuje zawsze ten sam obiekt lub sytuacja, i od napadów paniki, które są krótkie i gwałtowne. Medycyna Praktyczna zalicza zaburzenie lękowe uogólnione do grupy zaburzeń, w których lęk jest nieokreślony: na początku nie da się go przypisać żadnej konkretnej sytuacji ani przewidzieć. Do tej samej grupy należą zaburzenia lękowe z napadami lęku oraz zaburzenia depresyjne i lękowe mieszane. Eksperci mp.pl podkreślają, że zaburzenia nazywane potocznie nerwicą lękową można skutecznie leczyć.

02Psychika

Objawy psychiczne

Według mp.pl lęk w zaburzeniu uogólnionym może się wyrażać przez:

• ciągłe poczucie wewnętrznego napięcia i niepokoju,
• rozdrażnienie,
• zaburzenia koncentracji i uwagi,
• niemożność odprężenia się i odpoczynku,
• nadmierne, nieadekwatne do sytuacji obawy i zamartwianie się o przyszłość,
• nawracające obawy, że tobie lub bliskim stanie się coś złego, oraz lęk przed negatywnymi skutkami własnych działań.

03Ciało

Objawy fizyczne nerwicy lękowej

Nerwica lękowa daje też wyraźne objawy z ciała. Medycyna Praktyczna wymienia:

• napięciowe bóle głowy,
• zawroty głowy,
• przyspieszone bicie serca,
• ból lub dyskomfort w klatce piersiowej,
• przyspieszony oddech,
• dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego.

Osoby z zaburzeniami lękowymi opisują też uczucie ucisku, napięcia czy pulsowania w głowie. Takie objawy są realne i mogą dawać znaczne cierpienie.

04Badania

Najpierw wykluczyć inne choroby

Kołatanie serca, zawroty głowy czy ból w klatce piersiowej mogą mieć wiele przyczyn. Eksperci mp.pl zalecają, by w pierwszej kolejności lekarz rodzinny ocenił stan somatyczny, w tym układ sercowo-naczyniowy, a w razie potrzeby skierował na konsultację neurologiczną. Dopiero po wykluczeniu przyczyn somatycznych psychiatra rozpoznaje zaburzenie lękowe. Dotyczy to także takich objawów jak zawroty głowy czy kłopoty z utrzymaniem równowagi, które również wymagają najpierw pełnego badania lekarskiego.

Choroba somatyczna i zaburzenie lękowe mogą też występować jednocześnie. Dlatego nowy lub inny niż zwykle objaw warto skonsultować, nawet gdy masz już rozpoznaną nerwicę.

05Wątpliwości

Gdy wyniki są dobre, a niepokój zostaje

Według mp.pl jednym z objawów „nerwicy” może być podważanie wyników kolejnych badań i poczucie, że „może coś przeoczono”, chociaż wyniki nie odbiegają od normy.

To nie oznacza, że objawy są wymyślone. Eksperci podkreślają, że zaburzenie może dawać znaczne cierpienie, nawet gdy słyszy się, że „to tylko nerwica”. Zamiast wykonywać kolejne badania, lepiej podjąć leczenie, które zmniejszy sam lęk.

06Różnice

Nerwica lękowa a ataki paniki

W zespole lęku panicznego pojawiają się nagłe napady bardzo silnego lęku trwające kilka lub kilkanaście minut. W nerwicy lękowej lęk jest stały, mniej gwałtowny, ale utrzymuje się przez większość czasu. Między napadami paniki często pozostaje jednak lęk przed kolejnym napadem, który może przypominać stały niepokój.

Te zaburzenia mogą się nakładać. Jeśli masz nagłe epizody przerażenia z kołataniem serca i dusznością, przeczytaj poradniki atak paniki i atak paniki – objawy.

07Nastrój

Lęk i depresja razem

Medycyna Praktyczna opisuje też zaburzenia depresyjne i lękowe mieszane. Rozpoznaje się je, gdy objawy depresyjne i lękowe występują jednocześnie i mają podobne nasilenie. Okresowo towarzyszą im objawy z ciała, jak przyspieszone bicie serca, duszność czy drżenie.

Jeśli oprócz napięcia i zamartwiania się czujesz smutek, utratę zainteresowań lub energii, powiedz o tym specjaliście. To ważne dla wyboru leczenia.

08Leczenie

Jak leczy się nerwicę lękową

Według mp.pl leczenie jest kompleksowe i zależy m.in. od rodzaju, czasu trwania i nasilenia objawów. Może obejmować psychoterapię, psychoedukację i leki. W wielu zaburzeniach nerwicowych leczeniem z wyboru są psychoterapia i psychoedukacja, a w zaburzeniu lękowym uogólnionym farmakoterapia może być też podstawą długoterminowego leczenia.

Metaanaliza badań kontrolowanych placebo z 2018 roku wykazała, że terapia poznawczo-behawioralna jest skuteczna w zaburzeniach lękowych, a w zaburzeniu lękowym uogólnionym efekt był duży. Szansa na odpowiedź na leczenie była prawie trzykrotnie większa niż przy placebo, a terapia poprawiała też, choć w mniejszym stopniu, objawy depresji i jakość życia.

09Pomoc

Kiedy i gdzie szukać pomocy

• Lęk i zamartwianie się utrzymują się większość dni i trudno je kontrolować.
• Objawy z ciała, jak bóle głowy czy dolegliwości żołądkowe, utrudniają codzienne życie.
• Zaczynasz unikać ludzi, pracy lub obowiązków.
• Do lęku dołącza obniżony nastrój.

Pomocy udzielają lekarz psychiatra i psychoterapeuta, a pierwszym krokiem może być lekarz rodzinny, który może zlecić m.in. EKG oraz badania krwi, w tym morfologię, glukozę, elektrolity i hormony tarczycy. W naszej poradni psychologicznej w Bilbao pracujemy z osobami, którym lęk odbiera spokój (wizyty po hiszpańsku).

10W skrócie

Najważniejsze

• Nerwica lękowa to potoczna nazwa przewlekłego, uogólnionego lęku.
• Objawy psychiczne to napięcie, niepokój, rozdrażnienie, trudności z koncentracją i zamartwianie się.
• Objawy fizyczne to m.in. bóle i zawroty głowy, kołatanie serca, dyskomfort w klatce piersiowej i dolegliwości żołądkowe.
• Najpierw trzeba wykluczyć inne choroby, zwłaszcza serca.
• Zaburzenia lękowe można skutecznie leczyć psychoterapią, psychoedukacją i w razie potrzeby lekami.