Stotteren: kenmerken, broddelen en behandeling

01Wat is het

Wat is stotteren?

Bij stotteren herhaalt of verlengt iemand klanken, of blijft hij of zij hangen in een klank. Volgens de NVLF begint stotteren meestal bij kinderen die leren praten. Veel kinderen stoppen vanzelf weer met stotteren.

Mensen die stotteren kunnen er ernstig onder lijden. Een vloeiend uitgesproken zin kan soms voelen als een overwinning. Kinderen die stotteren kunnen volgens de NVLF hun hele leven baat hebben bij een behandeling door een logopedist of stottertherapeut.

Waardoor stotteren ontstaat, beschrijft de NVLF niet. Wel kijkt de logopedist bij het onderzoek in welke situaties iemand meer of minder stottert, bijvoorbeeld als hij of zij gespannen is.

02Kenmerken

Kenmerken van stotteren bij kinderen

De NVLF noemt deze signalen waarmee je bij een logopedist terechtkunt:

• je kind herhaalt of verlengt sommige klanken,
• je kind wordt door het stotteren bang om te praten,
• je kind praat snel en plakt woorden aan elkaar,
• je kind heeft moeite met formuleren.

Snel praten en moeite met formuleren noemt de NVLF ook bij broddelen, een andere spraakstoornis die verderop in deze gids aan bod komt. Een logopedist kan onderzoeken wat er bij je kind aan de hand is.

03Gevolgen

Wat stotteren met iemand kan doen

Volgens de NVLF kan stotteren ernstige ‘bijwerkingen’ hebben:

• situaties vermijden,
• woorden omzeilen,
• minder zelfvertrouwen,
• spreekangst.

Bij volwassenen kijkt de logopedist ook naar hoe je met het stotteren omgaat; daarover lees je verderop meer.

04Wanneer

Wanneer naar de logopedist?

Stottert je kind? Je kind kan zijn hele leven last houden van stotteren. Daarom is het volgens de NVLF belangrijk om snel naar een logopedist te gaan. Goed onderzoek is de belangrijkste eerste stap om te weten of therapie zinvol is.

Ook volwassenen die stotteren of broddelen kunnen bij een logopedist terecht. Er zijn logopedisten die stotteren individueel behandelen en logopedisten die het in groepstherapie behandelen.

05Onderzoek

Hoe onderzoekt de logopedist stotteren?

De logopedist onderzoekt of het nodig is om het kind te helpen. Hoeveel stottert je kind? En zijn er situaties waarin het juist meer of minder stottert? De NVLF noemt vragen als:

• stottert je kind meer als het gespannen is?
• lukt zingen zonder te stotteren?
• in welke omgeving stottert je kind meer of minder?

Als het nodig is, verwijst de logopedist het kind door naar een stottertherapeut. Dat is een logopedist of een psycholoog die extra veel weet over stotteren.

06Behandeling

Behandeling van stotteren bij kinderen

Na het onderzoek bekijkt de logopedist welke behandeling het beste is voor je kind. Vaak krijg je als ouder ook opdrachten. Je leert dan:

• hoe je het beste kunt communiceren met je kind,
• hoe je je kind het beste helpt als het blijft hangen in een klank.

De logopedist geeft je kind oefeningen waarmee het stotteren minder kan worden.

In onze praktijk voor logopedie in Bilbao helpen we kinderen en volwassenen die stotteren (de consulten zijn in het Spaans).

07Volwassenen

Stotteren bij volwassenen

Stotter je zelf? Volgens de NVLF kijkt de logopedist dan ook naar je omgeving. Wanneer stotter je vooral? Hoe ga je ermee om? Soms geeft de logopedist je oefeningen voor de spieren waarmee je praat.

De NVLF verwijst voor meer informatie naar het StotterFonds, een samenwerkingsverband van de Nederlandse Stottervereniging Demosthenes en de Nederlandse Vereniging voor Stottertherapie (NVST), en naar de NVST als landelijke organisatie van therapeuten die zich in stotteren hebben gespecialiseerd.

08Broddelen

Wat is broddelen?

Broddelen is volgens de NVLF een serieuze spraakstoornis. Mensen die broddelen zijn moeilijk te verstaan door een niet-vloeiende uitspraak of een te hoog spreektempo. Ze slikken soms delen van woorden in en maken woorden niet af. Sommigen hebben moeite om hun gedachten te formuleren, in een gesprek of op papier.

Door de herhalingen van woorden en klanken lijkt broddelen op stotteren. Het verschil: wie broddelt, merkt het zelf niet. De behandeling:

• Kinderen worden eerst behandeld door een logopedist. Later kan een remedial teacher helpen als er ook problemen zijn op school. Bij kinderen met een risico zie je vaak een late of vertraagde spraakontwikkeling, en broddelen komt dan ook in de familie voor.
• Jongeren en volwassenen: de behandeling richt zich vooral op bewust worden van de eigen spraak, uitspraaktraining, correct formuleren en training van ritme en intonatie.

Het resultaat hangt af van de ernst van het broddelen, doorzettingsvermogen, concentratie en motivatie. Een logopedist kan ook op latere leeftijd helpen, zodat broddelen je niet in de weg zit op je werk en in de samenleving.

09Verschillen

Waar de bronnen verschillen

Een systematische review met meta-analyse (Nye e.a., 2013) bundelde 9 studies met 327 behandelde kinderen en jongeren van 2 tot 18 jaar, met 7 verschillende gedragsmatige behandelingen. De bronnen leggen andere accenten:

• Hoe goed werkt behandeling? De NVLF schrijft dat een logopedist oefeningen geeft waarmee het stotteren minder wordt. In de review hadden behandelde kinderen duidelijk minder stotteren dan onbehandelde, met een effect van bijna 1 standaarddeviatie. Maar het bewijs ging over een beperkt aantal behandelingen en kwam uit weinig methodologisch goede studies.
• Welke behandeling? De NVLF laat de keuze aan de logopedist na het onderzoek. In de review was er geen duidelijk verschil tussen twee verschillende behandelingen als die met elkaar werden vergeleken.
• Afwachten of behandelen? De NVLF schrijft dat veel kinderen vanzelf stoppen met stotteren, maar raadt toch aan snel naar een logopedist te gaan, omdat het levenslang kan blijven. Het onderzoek moet uitwijzen of therapie zinvol is.

10Samengevat

Het belangrijkste over stotteren

• Stotteren begint meestal bij kinderen die leren praten; veel kinderen stoppen er vanzelf mee.
• Kenmerken zijn het herhalen of verlengen van klanken en blijven hangen in een klank.
• Stotteren kan leiden tot vermijden, minder zelfvertrouwen en spreekangst.
• Ga snel naar een logopedist: goed onderzoek bepaalt of therapie zinvol is.
• Ouders krijgen vaak opdrachten om hun kind thuis te helpen.
• Broddelen lijkt op stotteren, maar wie broddelt merkt het zelf niet.