Hooikoorts: klachten, oorzaken en behandeling

01Wat is het

Wat is hooikoorts?

Hooikoorts is een allergie. Je krijgt klachten door stuifmeel van sommige grassen of bomen. Een andere naam voor stuifmeel is pollen.

De klachten ontstaan als er stuifmeel in je ogen, neus, mond, keel of luchtpijp komt. Je lichaam kan dan niet goed tegen het stuifmeel: de slijmvliezen worden dikker en gaan meer slijm maken. Ook het slijmvlies van je ogen kan dik worden.

Volgens Thuisarts.nl is hooikoorts vervelend, maar niet gevaarlijk. De klachten verdwijnen vanzelf weer als het stuifmeel uit de lucht verdwenen is. We weten niet waarom sommige mensen hooikoorts krijgen en andere mensen niet. In sommige families komt het vaker voor dan in andere.

02Klachten

Welke klachten geeft hooikoorts?

Als er stuifmeel in je ogen, neus, mond, keel of longen komt, kun je deze klachten krijgen:

• jeuk aan je neus, niezen en een verstopte neus,
• een snotneus of loopneus,
• jeukende ogen en tranen,
• een droge keel, soms met kriebelhoest,
• een vol gevoel in je hoofd en moe zijn,
• benauwd zijn of moeilijker ademen, soms met een piepend geluid,
• een gevoel alsof je koorts hebt.

Je zou kunnen denken dat je van hooikoorts ook koorts krijgt, maar dat is niet zo. Al deze klachten kunnen ook door iets anders komen: je kunt bijvoorbeeld ook allergisch zijn voor katten of huisstofmijt. Hooikoortsklachten krijg je alleen als grassen en bomen bloeien.

03Seizoen

Wanneer bloeien bomen en grassen?

Hooikoorts komt als er stuifmeel in de lucht zit. Volgens Thuisarts.nl:

• Bomen: hooikoorts door bomen begint in februari of maart. Tussen maart en eind mei heb je vaak de meeste klachten.
• Grassen: hooikoorts door gras begint in april of mei. Tussen mei en augustus heb je vaak de meeste klachten.

Als de temperatuur al vroeg in het jaar hoger wordt, bloeien bomen en grassen ook sneller. Dan komen de klachten ook vroeger in het jaar. Sommige mensen hebben in deze maanden steeds last van hooikoorts, andere mensen af en toe een dag.

04Vandaag

Hoeveel stuifmeel is er vandaag?

Het stuifmeel verspreidt zich vooral op zonnige, winderige dagen. De hooikoorts kan dan erger worden. Thuisarts.nl raadt daarom aan om vooral in het voorjaar en in de zomer op het weerbericht te letten:

• bij droog en zonnig weer zit er veel stuifmeel in de lucht,
• als het regent of net geregend heeft, heb je minder klachten,
• je kunt ook op internet kijken waar en wanneer er veel stuifmeel in de lucht zit.

Zit er vandaag veel stuifmeel in de lucht, blijf dan zoveel mogelijk binnen. Thuisarts.nl noemt geen bepaalde website of app voor de stuifmeelverwachting.

05Zelf doen

Wat kun je zelf doen bij hooikoorts?

Probeer zo weinig mogelijk met stuifmeel in contact te komen:

• hou de ramen dicht, ook 's nachts, en laat je autoramen ook dicht,
• doe de ramen open als het regent of net geregend heeft,
• draag buiten een bril of zonnebril,
• ga niet zelf grasmaaien,
• laat je was binnen drogen; buiten komt er stuifmeel in.

Wil je op vakantie? Aan zee en hoog in de bergen heb je minder klachten, omdat daar minder stuifmeel in de lucht zit. In de herfst en winter heb je ook minder klachten.

06Medicijnen

Welke medicijnen helpen bij hooikoorts?

Je kunt medicijnen gebruiken als de adviezen niet genoeg helpen. Ze zijn er als neusspray, pillen of drankjes:

• Neusspray met een antihistaminemedicijn, als je soms neusklachten hebt. Je hebt er een recept voor nodig. De spray maakt het slijmvlies minder gevoelig en helpt goed tegen jeuk in de neus. Je hoeft hem niet elke dag te gebruiken: gebruik hem als je klachten krijgt of denkt te krijgen.
• Neusspray met een ontstekingsremmer (een corticosteroïd), als je vaak of altijd neusklachten hebt. Ook hiervoor heb je een recept van de huisarts nodig. Hij helpt ook goed bij een verstopte neus, maar pas na een paar dagen. Gebruik hem minstens 4 weken lang elke dag.
• Pillen en drankjes met een antihistaminemedicijn. Die kun je zonder recept kopen. Ze helpen na een paar uur tegen neusklachten en tegen jeukende en branderige ogen. Soms word je er slaperig van.

Door de neusspray met een ontstekingsremmer kan het slijmvlies kwetsbaar worden, waardoor je sneller een bloedneus krijgt. Stop dan een paar dagen zodat het slijmvlies kan herstellen. Helpt 1 medicijn niet genoeg, dan kun je soms 2 medicijnen proberen; doe dat niet zelf, maar bespreek het eerst met je huisarts.

07Neus spoelen

Helpt neus spoelen met zout water?

Volgens Thuisarts.nl kun je, als je met medicijnen toch nog klachten hebt, je neus spoelen met fysiologisch zout: water waarin net zoveel zout zit als in het vocht in je lichaam. Je kunt zo vaak spoelen als je wilt, en je blijft je medicijnen gebruiken. Fysiologisch zout koop je zonder recept bij de apotheek of drogist, of je maakt het zelf met 9 gram keukenzout in 1 liter water.

Een Cochrane-review (Head e.a., 2018) bundelde 14 studies met 747 kinderen en volwassenen met allergische rinitis:

• spoelen met zout water verminderde de klachten mogelijk, vergeleken met niet spoelen, tot drie maanden lang, bij volwassenen en bij kinderen,
• of spoelen naast medicijnen nog extra hielp, was onzeker,
• er werden geen bijwerkingen van het spoelen gemeld, maar weinig studies hielden bijwerkingen systematisch bij,
• het bewijs was van lage of zeer lage kwaliteit en er waren geen gegevens na drie maanden.

08Verloop

Immuuntherapie, verloop en wanneer naar de huisarts

Hooikoortsklachten kunnen jaren terug blijven komen. Bij de meeste mensen worden ze na jaren vanzelf minder. Helpen de medicijnen goed, dan kun je na 8 weken proberen of je met minder toe kunt. Helpt de ontstekingsremmende neusspray na 4 weken nog niet, zoek dan contact met je huisarts.

Als hooikoortsmedicijnen niet helpen, kun je kiezen voor immuuntherapie. Je krijgt dan steeds een beetje meer van het stuifmeel waar je allergisch voor bent, met prikken in je arm of been of met pillen die onder de tong smelten. De behandeling duurt 3 jaar of langer, en meestal worden de klachten pas na 1 jaar minder. De huisarts kan je doorsturen naar een arts in het ziekenhuis.

Bij hooikoorts kun je ook gevoelig worden voor bepaald fruit en sommige noten, bijvoorbeeld appel en hazelnoot.

In onze KNO-praktijk in Bilbao onderzoeken we neusklachten die niet overgaan (de consulten zijn in het Spaans).

09Verschillen

Waar de bronnen verschillen

De bronnen zijn het niet op alle punten eens:

• Neus spoelen als aanvulling of als behandeling: Thuisarts.nl noemt spoelen met zout water als aanvulling als je met medicijnen toch nog klachten hebt. In de Cochrane-review verminderde spoelen zonder medicijnen de klachten mogelijk; of het naast medicijnen extra hielp, was juist onzeker.
• Bijwerkingen: Thuisarts.nl schrijft dat spoelen geen bijwerkingen heeft. De review vond ook geen gemelde bijwerkingen, maar weinig studies hielden ze systematisch bij.

10Samengevat

Het belangrijkste over hooikoorts

• Hooikoorts is een allergie voor stuifmeel van grassen of bomen; het is vervelend maar niet gevaarlijk.
• Bomen geven vooral klachten van maart tot eind mei, grassen van mei tot augustus.
• Let op het weerbericht: bij droog, zonnig en winderig weer zit er veel stuifmeel in de lucht.
• Hou de ramen dicht, draag een zonnebril en laat je was binnen drogen.
• Neussprays en pillen tegen allergie helpen als de adviezen niet genoeg zijn.
• Helpen de medicijnen niet genoeg, ga dan naar de huisarts.