Cholesteatoom: klachten, oorzaak en operatie

01Wat is het

Wat is een cholesteatoom?

Een cholesteatoom bestaat uit restjes dode huid binnen in het oor. Normaal maakt je oor zichzelf schoon: restjes dode huid gaan met het oorsmeer naar buiten.

Bij een cholesteatoom trekt het trommelvlies naar de binnenkant van je oor en vormt het een soort zak. Die zak vult zich met restjes dode huid, waardoor je oor zichzelf niet meer kan schoonmaken. De dode huid blijft zich opstapelen en de zak wordt steeds groter. Zo kan hij de botjes waarmee je hoort kapotdrukken.

02Klachten

Welke klachten heb je?

• je hebt vaak ontstekingen in je oor,
• je hoort minder goed,
• je voelt druk in je oor,
• er komt af en toe vocht uit je oor.

Hoe erg de klachten zijn, verschilt per persoon. Sommige mensen hebben helemaal geen klachten. Komt er vocht uit je oor door een ontsteking van de gehoorgang, lees dan onze gids over gehoorgangontsteking.

03Hoe horen werkt

Zo werkt je gehoor

Normaal geeft je trommelvlies de trillingen van geluid door aan 3 botjes in je oor: de gehoorbeentjes. Die geven de trillingen weer door aan het slakkenhuis, diep binnen in je oor. Zo kun je horen.

Bij een cholesteatoom gaan vaak de gehoorbeentjes achter het trommelvlies kapot. Bij sommige mensen beschadigen ook andere delen van het oor, zoals het slakkenhuis of het evenwichtsorgaan. Dat bestaat uit buisjes met vloeistof die je evenwicht regelen.

04Gevaarlijk

Is een cholesteatoom gevaarlijk?

Een cholesteatoom kan delen van je oor kapotmaken, zoals de gehoorbeentjes. Daardoor kun je minder goed gaan horen, en sommige mensen blijven minder goed horen.

Een cholesteatoom gaat niet vanzelf over. Wordt het niet weggehaald, dan kun je meer klachten krijgen:

• problemen met je evenwicht, waardoor je duizelig bent,
• minder goed kunnen proeven,
• verlamming in je gezicht,
• hersenvliesontsteking.

Met een operatie is de kans op deze klachten kleiner.

05Onderzoek

Welke onderzoeken krijg je?

Je huisarts stuurt je door naar een keel-neus-oorarts in het ziekenhuis.

• Onderzoek van je oor (otoscopie). De arts maakt je oor eerst schoon met een soort mini-stofzuiger en kijkt dan met een lampje en een soort microscoop in je oor.
• Gehooronderzoek. Je hoort harde en zachte, hoge en lage geluiden en vertelt wat je wel en niet hoort.
• Soms een CT-scan of MRI, of allebei. Bijvoorbeeld als de arts niet goed ziet hoe groot het cholesteatoom is, of om te bepalen hoe de operatie het best kan.

In onze praktijk voor KNO in Bilbao onderzoeken we je oor en je gehoor als je steeds terugkerende oorontstekingen of vocht uit je oor hebt (de consulten zijn in het Spaans).

06Operatie

Cholesteatoom-operatie: waarom en hoe?

Medicijnen helpen niet. Met de operatie maakt de kno-arts je oor zo goed mogelijk schoon en haalt het cholesteatoom weg. In dezelfde operatie repareert de arts je oor en trommelvlies zo goed mogelijk, om je gehoor zo goed mogelijk te verbeteren.

De arts kan opereren via je gehoorgang, via een snee achter je oor, of allebei. Je krijgt narcose, zodat je niets merkt van de operatie.

07Gehoorbeentjes

Gehoorbeentjes weghalen en repareren

Zijn je gehoorbeentjes beschadigd door het cholesteatoom, dan is het vaak nodig ze helemaal of gedeeltelijk weg te halen. De arts kan proberen ze direct tijdens de operatie te repareren, ook met kunstgehoorbeentjes als je eigen botjes te veel beschadigd zijn.

Zijn ze niet gerepareerd? Soms kun je later met een nieuwe operatie kunstgehoorbeentjes krijgen. Kan dat niet, dan kun je met een hoortoestel misschien toch beter horen. Veel mensen horen na de operatie beter dan ervoor, maar bij sommigen helpt de operatie niet om beter te horen.

08Risico's en verder

Risico's en controles na de operatie

Elke operatie heeft risico's, zoals een bloeding, een ontsteking (van de wond of een longontsteking) of trombose. Na een cholesteatoom-operatie is er ook een kleine kans op:

• oorsuizen,
• verlamming in je gezicht,
• een andere smaak,
• minder goed blijven horen,
• problemen met je evenwicht.

Een cholesteatoom kan terugkomen, bijvoorbeeld doordat stukjes zijn achtergebleven en weer aangroeien, of doordat er op dezelfde manier een nieuw cholesteatoom ontstaat. Daarom krijg je na de operatie regelmatig controles.

09Verschillen

Waar de bronnen verschillen

Een meta-analyse (Tomlin e.a., 2013) bekeek hoe vaak een cholesteatoom terugkomt na de twee belangrijkste soorten operaties: één waarbij de achterwand van de gehoorgang blijft staan, en één waarbij die wordt weggehaald. De bronnen vullen elkaar aan:

• Terugkomen. Thuisarts zegt dat een cholesteatoom kan terugkomen. Volgens de meta-analyse kwam het na een operatie waarbij de gehoorgangwand bleef staan ongeveer 2,9 keer zo vaak terug als wanneer die werd weggehaald.
• Tweede operatie. Werd na een operatie met behoud van de wand gepland een tweede keer gekeken, dan kwam het ongeveer even vaak terug als na één operatie waarbij de wand werd weggehaald.
• Keuze. Thuisarts beschrijft de operatie via de gehoorgang of via een snee achter het oor. Welke techniek de kno-arts kiest, bespreek je samen; de onderzoekers vragen om meer onderzoek naar tweede operaties.

10Samengevat

Het belangrijkste over een cholesteatoom

• Een cholesteatoom is een zak achter het trommelvlies die zich vult met dode huid.
• Je kunt vaak oorontstekingen, vocht uit je oor, druk en slechter horen hebben, maar soms merk je niets.
• Het kan de gehoorbeentjes, het slakkenhuis en het evenwichtsorgaan beschadigen.
• Het gaat niet vanzelf over en medicijnen helpen niet: alleen een operatie haalt het weg.
• De arts repareert tijdens de operatie zo goed mogelijk je oor en gehoor, soms met kunstgehoorbeentjes.
• Het kan terugkomen; daarom krijg je na de operatie regelmatig controles.