Wat is artrose in de hand?
Een gewricht verbindt twee botten met elkaar. Op die botten zit een laagje kraakbeen, dat normaal glad is. Zo kan het gewricht makkelijk buigen, draaien en strekken.
Bij artrose van de hand verandert het kraakbeen in één of meer gewrichten, bijvoorbeeld in je pols, duim of vingers. Het kraakbeen is dun en niet glad, waardoor het gewricht minder makkelijk beweegt. Ook is het slijmvlies aan de binnenkant van het gewricht steeds ontstoken. Na een tijd worden de botten bij de gewrichten breder; je krijgt bijvoorbeeld dikke knokkels. Lees ook onze algemene gids over artrose.
Wat merk je bij artrose in je hand?
- Stijfheid en pijn in je duim, vingers of pols, vooral ’s ochtends of als je gaat bewegen na een tijd stilhouden. Na 10 tot 30 minuten bewegen wordt je hand minder stijf.
- Pijn als je je hand lang achter elkaar gebruikt of veel kracht zet.
- Minder kracht, waardoor knijpen, grijpen of draaien moeilijker gaat, zoals een sleutel omdraaien, de kraan dichtdraaien of iets uitwringen.
- Soms wordt een gewricht tijdelijk stijf, dik en warm en doet het veel meer pijn. Dan is het ontstoken.
Soms zijn de klachten erger en soms minder. Bij veel mensen wordt de pijn met de jaren erger, en er kan extra bot aangroeien aan de randen van de gewrichten. Als de artrose erger wordt, kun je je vingers soms niet meer helemaal strekken of buigen.
Wie krijgt artrose in de hand?
Waardoor je artrose krijgt, is niet precies bekend. Je hebt een grotere kans als:
- je een vrouw bent,
- je ouder bent dan 45 jaar,
- je te zwaar bent,
- een gewricht bij een ongeluk is beschadigd,
- je jaren zwaar werk hebt gedaan,
- je een andere ziekte van de gewrichten hebt, zoals reumatoïde artritis,
- meer familieleden artrose hebben, vooral als zij het jong kregen.
Hoe weet je dat je artrose hebt?
Je vertelt over je klachten en je huisarts onderzoekt het gewricht dat pijn doet. Daarna kan je huisarts meestal zeggen of je artrose hebt.
Röntgenfoto’s zijn meestal niet nodig. Soms is de artrose niet op een foto te zien, vooral als die nog niet zo erg is. En een foto laat niet goed zien hoe erg je klachten zijn.
Andere klachten van hand en pols lees je in onze gidsen over een triggervinger, De Quervain en het carpaletunnelsyndroom.
Oefeningen bij artrose in je hand
Bij artrose is het belangrijk om te blijven bewegen, en tegelijk je hand niet te veel te belasten. Oefen met de spieren van je pols en hand: zo worden ze sterker en voorkom je stijfheid en pijn. Bijvoorbeeld:
- je polsen buigen en strekken,
- een vuist maken,
- je vingers strekken en spreiden,
- in een zachte bal of spons knijpen.
Bij pijn kun je je hand in warm water houden terwijl je oefent. Krijg je na het oefenen extra pijn, doe de oefening dan de volgende keer iets korter of met minder kracht. Volgens Thuisarts kan een handtherapeut je laten zien welke oefeningen je het beste kunt doen. In onze praktijk voor fysiotherapie in Bilbao kun je terecht voor oefeningen bij klachten van je hand (de consulten zijn in het Spaans).
Je hand sparen en een brace of spalk
Heb je een periode veel pijn? Doe dan tijdelijk geen dingen waarbij je kracht zet met je pijnlijke hand, maar blijf hem wel regelmatig losjes bewegen. Gaat het weer beter, pak dan je gewone dingen weer op en begin opnieuw met eenvoudige oefeningen.
Een brace of spalk kan extra steun geven, waardoor bepaalde bewegingen minder pijn doen. Draag hem alleen bij veel pijn of tijdens activiteiten die veel pijn doen. Draag je hem te vaak en te lang, dan kan het gewricht juist stijf worden. Een brace moet goed passen; een spalk wordt op maat gemaakt. Helpt een spalk niet, stop er dan mee.
Gewone dingen blijven doen
Soms lukt het niet meer om bepaalde dingen te doen, door te weinig kracht of te veel pijn. Een handtherapeut kan je adviseren hoe je je hand het beste gebruikt. Hulpmiddelen kunnen daarbij helpen:
- aangepast bestek,
- een blokje om je pen vast te houden,
- een kraan met een hendel.
Soms zijn aanpassingen nodig bij je werk of hobby. Een ergotherapeut geeft daar advies over; je huisarts kan je doorsturen. Hebben je klachten met je werk te maken, neem dan ook contact op met de bedrijfsarts.
Pijnstillers, een prik of een operatie
Is de pijn een tijd erger, of ga je iets doen wat vaak extra pijn geeft? Begin dan altijd met paracetamol: dat werkt meestal goed en heeft de minste bijwerkingen. Helpt dat niet genoeg, dan kun je een gel met een ontstekingsremmende pijnstiller op het gewricht smeren. Helpt ook dat niet, dan kun je ontstekingsremmende pijnstillers als pil slikken, maximaal 2 weken achter elkaar.
Heb je ineens extra veel pijn, dan kan een prik met een ontstekingsremmend hormoon (corticosteroïd) tijdelijk helpen. Nadelen: de eerste dag kan het meer pijn doen, je kunt 1 tot 2 dagen blozen, de huid op de plek kan verkleuren en er is een kleine kans op een ontsteking of beschadiging.
Bij ernstige artrose kan een operatie soms helpen, bijvoorbeeld als je veel pijn houdt of belangrijke dingen niet meer kunt doen. Dan kan aangegroeid bot worden weggehaald, of het gewricht worden vastgezet of vervangen door een kunstgewricht.
Waar de bronnen verschillen
Een Cochrane-review (Østerås e.a., 2017) bekeek zeven studies naar oefeningen bij artrose in de hand. De bronnen vullen elkaar aan:
- Helpen oefeningen? Thuisarts zegt dat oefenen goed is tegen de klachten. Volgens de review verminderden oefeningen pijn, verbeterden ze de functie van de hand en maakten ze de vingers minder stijf, maar de effecten waren klein.
- Hoe lang? Het gunstige effect hield bij controles na 6 en 12 maanden niet aan.
- Bijwerkingen. Er werden weinig bijwerkingen gemeld, zoals meer pijn of een ontstoken vingergewricht, en geen ernstige. Dat past bij het advies van Thuisarts om korter of met minder kracht te oefenen als je meer pijn krijgt.
- Kwaliteit. Het bewijs was van lage kwaliteit, en de oefenprogramma’s verschilden sterk per studie.
Het belangrijkste over artrose in de hand
- Bij artrose in de hand is het kraakbeen in pols, duim of vingers dun en niet meer glad.
- Je hebt pijn en stijfheid, vooral ’s ochtends, en minder kracht in je hand.
- Blijf bewegen en oefenen; oefen korter of lichter als je daarna meer pijn hebt.
- Een brace of spalk geeft steun bij pijnlijke bewegingen, maar draag hem niet te vaak.
- Begin bij pijn met paracetamol; een prik of operatie kan bij veel klachten.
- Röntgenfoto’s zijn meestal niet nodig om artrose vast te stellen.
Vragen over artrose in de hand
De antwoorden zijn algemeen en vervangen geen consult of persoonlijke medische beoordeling.
Wat zijn de eerste tekenen van artrose in de hand?
Het begint met stijfheid en pijn in je duim, vingers of pols, vooral ’s ochtends of na een tijd stilhouden. Na 10 tot 30 minuten bewegen wordt het minder.
Welke oefeningen helpen bij artrose in de handen?
Bijvoorbeeld je polsen buigen en strekken, een vuist maken, je vingers strekken en spreiden en in een zachte bal of spons knijpen. Bij pijn kun je oefenen met je hand in warm water.
Helpt een spalk bij artrose in de hand?
Een brace of spalk kan steun geven bij bewegingen die veel pijn doen. Draag hem alleen dan, want te vaak dragen kan het gewricht stijf maken.
Moet er een röntgenfoto gemaakt worden?
Meestal niet. Je huisarts kan na je verhaal en het onderzoek meestal zeggen of je artrose hebt.
Welke pijnstiller kan ik nemen?
Begin met paracetamol. Helpt dat niet genoeg, dan kun je een gel met een ontstekingsremmende pijnstiller gebruiken en daarna eventueel pillen, maximaal 2 weken achter elkaar.
Gaat artrose in de hand weer over?
De klachten wisselen: soms erger, soms minder. Bij veel mensen wordt de pijn met de jaren erger. Bewegen en oefenen helpt tegen de klachten.
Bronnen
- Thuisarts.nl (NHG) · Ik heb artrose in mijn hand
- Østerås N, et al. Exercise for hand osteoarthritis. Cochrane Database Syst Rev. 2017
Deze gids is bedoeld als informatie en vervangt geen medische beoordeling. Diagnose en behandeling hangen af van je consult en je medische voorgeschiedenis. Bel bij een noodgeval 112.