SIBO: objawy, przyczyny, leczenie i dieta

01Co to jest

Czym jest SIBO

Mp.pl wyjaśnia, że w prawidłowych warunkach jelito cienkie zawiera niewielką liczbę bakterii. Gdy pojawia się ich dużo, mówimy o zespole rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego (ang. small intestinal bacterial overgrowth, SIBO). Bakterie te pochodzą zarówno z jelita cienkiego, jak i grubego.

Nadmiar bakterii może wywołać biegunkę i upośledzić wchłanianie w jelicie. SIBO nie jest zaraźliwe: rozwija się z własnej flory jelitowej przy sprzyjających warunkach, głównie po operacjach wyłączających część jelita cienkiego.

02Przyczyny

Przyczyny i czynniki ryzyka SIBO

Mp.pl wymienia czynniki ryzyka SIBO:

• zaburzenia perystaltyki jelit, np. w zespole jelita drażliwego, twardzinie układowej, cukrzycy z neuropatią, chorobie Parkinsona,
• nieprawidłowości anatomiczne: zwężenie jelita po radioterapii, zrosty pooperacyjne, omijające operacje bariatryczne, wycięcie zastawki krętniczo-kątniczej,
• zaburzenia trawienia, np. w przewlekłym zapaleniu trzustki i mukowiscydozie,
• marskość wątroby i przewlekłą chorobę nerek,
• niektóre leki: opioidy i leki hamujące wydzielanie żołądkowe,
• niedobory odporności,
• podeszły wiek i uchyłki jelita cienkiego.

03Jak często

Jak często występuje SIBO

Według mp.pl SIBO nie należy do częstych chorób przewodu pokarmowego. Ponieważ stosuje się różne kryteria rozpoznania, podawana częstość bardzo się różni: 0–20% u osób zdrowych, 4–78% w zespole jelita drażliwego, 9–67% w celiakii, 8–44% w cukrzycy, 34–92% w przewlekłym zapaleniu trzustki i około 50% w chorobie Parkinsona.

04Objawy

Objawy SIBO

Mp.pl podkreśla, że objawy SIBO nie są charakterystyczne tylko dla tej choroby. Najczęściej występują:

• wzdęcie brzucha i nadmierne oddawanie gazów,
• przewlekła biegunka, wodnista lub tłuszczowa,
• ból brzucha,
• uczucie pełności w jamie brzusznej,
• zaparcie.

W zaawansowanej chorobie mogą dołączyć utrata masy ciała i niedożywienie, obrzęki, objawy niedoboru witamin A i D (m.in. osteomalacja, osteoporoza, kurza ślepota), objawy niedoboru witaminy B12, w tym zaburzenia neurologiczne i niedokrwistość, oraz zmiany skórne. Część osób ma powiększony obwód brzucha, a u niektórych SIBO nie daje żadnych objawów.

05Kiedy do lekarza

Kiedy z objawami SIBO do lekarza

Według mp.pl przy objawach należy zgłosić się do lekarza, bo mogą one występować także w wielu innych chorobach przewodu pokarmowego. Szczególnie niepokojące są niezamierzona utrata masy ciała, przewlekła biegunka i objawy niedokrwistości.

Lekarz pyta o charakter i czas trwania objawów oraz choroby towarzyszące, bada pacjenta, a przy podejrzeniu SIBO zleca badania dodatkowe.

06Badania

Badania przy podejrzeniu SIBO

Mp.pl wymienia badania stosowane przy podejrzeniu SIBO:

• badania krwi: morfologia, stężenie witaminy B12, albumina, kwas foliowy,
• testy oddechowe, np. wodorowy test oddechowy,
• badanie bakteriologiczne treści jelita pobranej podczas endoskopii,
• RTG przewodu pokarmowego z kontrastem,
• endoskopia.

Mp.pl zaznacza, że nie ma jednego badania, które jednoznacznie potwierdza rozpoznanie. Często potwierdzeniem jest dopiero ustąpienie objawów po leczeniu antybiotykiem.

07Test oddechowy

Na czym polega wodorowy test oddechowy

Według mp.pl wodorowy test oddechowy z glukozą lub laktulozą to nieinwazyjna metoda rozpoznawania SIBO. Wodór u ludzi powstaje wyłącznie dzięki bakteriom jelitowym fermentującym cukry, a po wchłonięciu do krwi jest wydychany przez płuca.

Przygotowanie: 4 tygodnie przed badaniem nie przyjmuje się antybiotyków, a co najmniej tydzień wcześniej leków pobudzających perystaltykę i przeczyszczających. Dzień przed badaniem nie je się pokarmów ulegających fermentacji, np. węglowodanów złożonych. Przez 8–12 godzin trzeba być na czczo, nie palić i ograniczyć wysiłek.

Po pobraniu pierwszej próbki powietrza pacjent wypija roztwór cukru, a kolejne próbki pobiera się co 30 minut przez 2 godziny.

08Leczenie i dieta

Leczenie SIBO i dieta

Mp.pl podaje, że celem leczenia jest zmniejszenie liczby bakterii w jelicie cienkim. Ważne, choć nie zawsze możliwe, jest leczenie choroby podstawowej lub usunięcie czynników sprzyjających, np. chirurgiczna korekta zmian anatomicznych albo przegląd przyjmowanych leków. Podstawą leczenia są antybiotyki dobrane przez lekarza. Przy niedoborach stosuje się suplementację witamin A, D, E i B12. Leczenie wspomagające obejmuje leki zmniejszające nasilenie biegunki lub, przy zaparciu, pobudzające perystaltykę. Mp.pl przypomina, by nie zmieniać na własną rękę dawek ani długości leczenia.

Co do diety, mp.pl podaje, że niektóre badania wykazały korzystny wpływ diety o małej zawartości fermentujących cukrów i polioli, czyli diety low FODMAP. Więcej o niej w poradniku o diecie FODMAP.

W naszej poradni dietetycznej w Bilbao pomagamy ułożyć dietę przy dolegliwościach jelitowych (wizyty po hiszpańsku).

Leczenie antybiotykiem i operacja są na ogół skuteczne, ale u części osób SIBO nawraca i wymaga powtórnego leczenia. Gdy przyczyną są zmiany anatomiczne, trwałe wyleczenie bez ich chirurgicznej korekty jest niemożliwe.

09Różnice

Gdzie źródła się różnią

• Probiotyki. Mp.pl nie zaleca stosowania probiotyków ani przeszczepiania mikrobioty jelitowej w SIBO. Metaanaliza z 2017 roku (Zhong i wsp., 18 badań w syntezie danych) wykazała, że probiotyki częściej usuwały nadmiar bakterii niż ich brak, zmniejszały stężenie wodoru i ból brzucha, ale nie zapobiegały SIBO i nie zmniejszały liczby wypróżnień.
• Częstość. Mp.pl podaje bardzo szerokie zakresy częstości SIBO i tłumaczy je różnymi kryteriami rozpoznania. Z tego powodu wyniki poszczególnych badań trudno porównywać.
• Rozpoznanie. Test oddechowy jest nieinwazyjny, ale według mp.pl żadne pojedyncze badanie nie rozstrzyga o rozpoznaniu.

10W skrócie

Najważniejsze o SIBO

• SIBO to nadmiar bakterii w jelicie cienkim.
• Sprzyjają mu m.in. zaburzenia perystaltyki, operacje jelit i niektóre leki.
• Typowe objawy to wzdęcia, biegunka i ból brzucha, ale nie są swoiste.
• Rozpoznanie opiera się na badaniach, m.in. wodorowym teście oddechowym.
• Podstawą leczenia są antybiotyki dobrane przez lekarza.
• Dieta low FODMAP bywa pomocna; SIBO może nawracać.