Niedoczynność tarczycy: dieta, jod, selen i wole

Niedoczynność tarczycy: lek i dieta

Według mp.pl niedoczynność tarczycy to niedobór hormonów tarczycy, który obniża aktywność metaboliczną komórek. Daje objawy takie jak ciągłe zmęczenie, apatia, uczucie chłodu i bardzo często przytycie.

Niedoczynność tarczycy leczy się lekami, czyli hormonami tarczycy. Mp.pl podaje, że wyrównanie stężenia hormonów we krwi następuje dopiero po 1–3 miesiącach, a czasem później. Leczenie normalizuje zwolnioną przemianę materii, a tym samym pomaga zmniejszyć masę ciała.

Jak przyjmować lewotyroksynę

Mp.pl zaleca, aby lewotyroksynę przyjmować wcześnie rano na pusty żołądek, dla optymalnego wchłaniania. Należy unikać przyjmowania jej razem z:

preparatami żelaza i wapnia,
preparatami z wodorotlenkiem glinu,
inhibitorami pompy protonowej,
suplementami diety,
żywnością bogatą w błonnik.

Jeśli po 6 miesiącach leczenia masa ciała się nie zmniejsza, według mp.pl może być potrzebna konsultacja lekarska i ewentualna korekta dawki.

Osoba popija tabletkę wodą rano — Lewotyroksynę przyjmuje się rano na pusty żołądek. Ilustracja wygenerowana przez AI.

Białko, węglowodany i tłuszcze

Według artykułu mp.pl o składnikach diety przy niedoczynności tarczycy:

pełnowartościowe białko powinno stanowić 15% diety, czyli około 80–100 g dziennie,
warto wybierać węglowodany o niskim indeksie glikemicznym,
ważne są wielonienasycone kwasy tłuszczowe, zwłaszcza omega-3,
wartość energetyczna diety powinna odpowiadać trybowi życia.

Inne artykuły mp.pl zalecają ograniczać tłuszcze zwierzęce i wybierać nabiał o obniżonej zawartości tłuszczu (1–2%), ze względu na ryzyko podwyższonego cholesterolu. Mp.pl wspomina też, że poranny wysiłek aerobowy, np. marsz, bieganie czy pływanie, przyspiesza metabolizm.

Jod w diecie

Jod jest niezbędny do wytwarzania hormonów tarczycy. Według mp.pl:

zalecane spożycie jodu u dorosłych to 150 µg na dobę, a w ciąży i podczas karmienia piersią 220 i 290 µg,
obowiązkowe jodowanie soli w Polsce od 1997 roku zapewnia przy zwykłej diecie około 150 µg jodu dziennie,
najlepszym źródłem jodu są ryby i skorupiaki morskie, np. makrela, dorsz, małże,
zaleca się jeść danie z ryby zamiast mięsa co najmniej 2–3 razy w tygodniu.

Mp.pl zaznacza, że nie należy zwiększać spożycia soli, bo grozi to nadciśnieniem. Sól nie powinna przekraczać 5 g dziennie, czyli 1 łyżeczki. Palenie tytoniu zwiększa zapotrzebowanie na jod.

Produkty bogate w jod, w tym ryby morskie — Najlepszym źródłem jodu są ryby i skorupiaki morskie. Ilustracja wygenerowana przez AI.

Selen, żelazo i cynk

Selen uczestniczy w przemianie tyroksyny (T4) w aktywną trijodotyroninę (T3). Źródła: ryby, skorupiaki, rośliny strączkowe, czosnek, grzyby, orzechy brazylijskie.
Żelazo jest potrzebne do wytwarzania hormonów tarczycy. Według norm Instytutu Żywności i Żywienia przywołanych w mp.pl dieta mężczyzn i kobiet po menopauzie powinna zawierać 10 mg żelaza dziennie, a kobiet przed menopauzą 18 mg.
Cynk wchodzi w skład receptorów hormonu T3. Źródła: zarodki pszenne, nasiona lnu, pestki dyni, pieczywo pełnoziarniste, kasza gryczana i jaglana.

Mp.pl wymienia też witaminy A, D, B2 i B3, których niedobór może sprzyjać gorszej pracy tarczycy. O żelazie piszemy w poradniku niedobór żelaza: objawy.

Kapusta, soja i produkty wolotwórcze

Niektóre produkty zawierają substancje wolotwórcze, które mogą ograniczać przyswajanie jodu. Mp.pl wymienia wśród nich m.in.:

surowe warzywa: kapustę, kalafior, brukselkę, rzepę i brukiew,
soję,
orzeszki ziemne i gorczycę,
proso, z którego produkuje się kaszę jaglaną.

Według mp.pl gotowanie zmniejsza zawartość tych substancji o ponad 30%. Artykuł o składnikach diety zaleca znacznie ograniczyć te produkty osobom z wolem prostym lub niedoborem jodu.

Dieta przy chorobie Hashimoto

Według mp.pl u zdecydowanej większości osób z chorobą Hashimoto, czyli przewlekłym limfocytarnym zapaleniem tarczycy, podstawą leczenia jest dożywotnie przyjmowanie hormonów tarczycy. W diecie mp.pl zaleca:

produkty wolotwórcze warto ograniczyć, ale nie ma potrzeby ich całkowitego eliminowania,
należy wyeliminować żywność wysoko przetworzoną, bogatą w cukry rafinowane, nasycone tłuszcze i izomery trans, i unikać nadmiaru alkoholu,
nie zaleca się diet niskotłuszczowych, niskobiałkowych ani niskowęglowodanowych,
dietę bezglutenową powinny stosować tylko osoby, które muszą z powodu innych chorób, np. celiakii; metaanaliza przywołana w mp.pl szacuje, że celiakię ma około 1 na 62 osoby z chorobą Hashimoto,
u osób z chorobą Hashimoto należy zaniechać suplementów z dużą zawartością jodu.

Więcej w poradniku dieta przeciwzapalna przy Hashimoto. W naszej poradni dietetyki w Bilbao układamy jadłospis dopasowany do leczenia tarczycy (wizyty po hiszpańsku).

Czy suplementować selen

Według mp.pl w wielu badaniach suplementacja selenu obniżała stężenie przeciwciał anty-TPO lub anty-TG u osób z chorobą Hashimoto, ale w zdecydowanej większości badań nie wykazano, by miało to istotne znaczenie kliniczne.

Przegląd Cochrane van Zuuren i wsp. z 2013 roku objął 4 badania z losowym przydziałem o niejasnym lub wysokim ryzyku błędu. Według wniosków przeglądu dowody ani nie potwierdzają, ani nie wykluczają skuteczności suplementacji selenu w chorobie Hashimoto i nie pozwalają na pewne decyzje.

Mp.pl przestrzega, że dawki selenu rzędu 900 µg mogą dawać objawy zatrucia, dlatego suplementy z dużą zawartością selenu trzeba stosować ostrożnie.

W czym źródła się różnią

Produkty wolotwórcze. Jeden artykuł mp.pl radzi „najlepiej nie spożywać” m.in. soi, brukselki, kalafiora, szpinaku, gruszek i truskawek, inny zaleca ograniczenie tylko przy wolu lub niedoborze jodu, a artykuł o Hashimoto mówi, że nie ma potrzeby ich całkowitego eliminowania.
Selen. Mp.pl podaje zalecane spożycie 45 µg w artykule o składnikach diety i 55 µg według aktualnych norm dla Polski w artykule o Hashimoto.
Jod. Artykuł mp.pl o niedoczynności zaleca zwiększyć spożycie jodu, a artykuł o Hashimoto ostrzega przed suplementami z dużą zawartością jodu w tej chorobie.
Suplementacja selenu. Badania pokazują spadek przeciwciał, ale według mp.pl i przeglądu Cochrane nie wiadomo, czy ma to znaczenie kliniczne.

W skrócie

Niedoczynność tarczycy leczy się hormonami. Dieta wspiera leczenie, ale go nie zastępuje.
Lewotyroksynę przyjmuje się rano na czczo, oddzielnie od żelaza, wapnia, suplementów i błonnika.
Ważne są białko, jod (ryby morskie, sól jodowana bez dosalania), selen, żelazo i cynk.
Gotowanie zmniejsza zawartość substancji wolotwórczych o ponad 30%.
Dowody na korzyści z suplementacji selenu w chorobie Hashimoto są niepewne.

Najczęstsze pytania o dietę przy niedoczynności tarczycy

Te odpowiedzi mają charakter ogólny i nie zastępują wizyty ani indywidualnej oceny lekarskiej.

Czego nie jeść przy niedoczynności tarczycy?

Źródła się różnią. Mp.pl wymienia produkty wolotwórcze, np. surową kapustę, soję, rzepę czy proso. Przy Hashimoto zaleca je ograniczyć, ale nie eliminować całkowicie.

Czy przy niedoczynności tarczycy można jeść kapustę?

Według mp.pl gotowanie zmniejsza zawartość substancji wolotwórczych o ponad 30%. Znaczne ograniczenie zaleca się osobom z wolem prostym lub niedoborem jodu.

Jak przyjmować lewotyroksynę?

Wcześnie rano na pusty żołądek. Nie razem z preparatami żelaza i wapnia, inhibitorami pompy protonowej, suplementami ani żywnością bogatą w błonnik.

Czy przy niedoczynności tarczycy trzeba stosować dietę bezglutenową?

Według mp.pl tylko osoby, które muszą z powodu innych chorób, np. celiakii. Szacuje się, że celiakię ma około 1 na 62 osoby z chorobą Hashimoto.

Czy warto brać selen przy Hashimoto?

Selen obniża przeciwciała, ale według mp.pl i przeglądu Cochrane nie wiadomo, czy ma to znaczenie kliniczne. Dawki rzędu 900 µg mogą być toksyczne.

Ile białka jeść przy niedoczynności tarczycy?

Według mp.pl pełnowartościowe białko powinno stanowić 15% diety, czyli około 80–100 g dziennie.

Źródła

Ten poradnik ma charakter informacyjny i nie zastępuje oceny lekarskiej. Diagnoza i leczenie zależą od Twojej wizyty i historii choroby. W nagłym wypadku zadzwoń pod 112.