Nerwica serca: objawy i jak sobie pomóc

01Co to jest

Czym jest nerwica serca

Mp.pl opisuje nerwicę serca jako zespół objawów przypominających poważną chorobę serca, który w rzeczywistości jest przejawem zaburzeń lękowych. Objawy mogą przypominać zawał serca, ale badania nie wskazują na chorobę serca: nie cierpi narząd, lecz psychika.

Zaburzenia lękowe to najczęstsza grupa zaburzeń psychicznych w Europie: niemal 30% osób przynajmniej raz w życiu doświadcza ich objawów. Więcej o lęku w poradniku o objawach nerwicy lękowej.

02Objawy

Objawy nerwicy serca

Według mp.pl do najczęstszych objawów należą:

• ból w klatce piersiowej, zwykle w okolicy serca, o zmiennym charakterze, często poprzedzony stresem,
• kołatanie i nierówne bicie serca,
• przyspieszone tętno lub wzrost ciśnienia,
• niepokój, lęk przed śmiercią, który dodatkowo nasila dolegliwości,
• przyspieszony, płytki oddech i uczucie duszności,
• osłabienie i zawroty głowy,
• nudności, wymioty, biegunka,
• nadmierna potliwość i suchość w ustach,
• trudności z koncentracją i pamięcią.

Przy napadach lęku objawy pojawiają się nagle, trwają zwykle od kilkunastu do 30 minut i same mijają. Z czasem może pojawić się lęk przed kolejnym napadem. O samych napadach piszemy w poradniku o ataku paniki.

03Przyczyny

Przyczyny nerwicy serca

Mp.pl wyjaśnia, że przyczyny zaburzeń lękowych są złożone. Uważa się, że wynikają z połączenia czynników biologicznych, takich jak podatność genetyczna i zmiany w pracy mózgu, oraz psychospołecznych: przewlekłego napięcia, dużych zmian w życiu, np. nowej pracy czy migracji, traumatycznych przeżyć i doświadczeń z dzieciństwa.

Czynnikami ryzyka są płeć żeńska, wiek, bo zaburzenia lękowe zaczynają się najczęściej między 24. a 44. rokiem życia, a także samotność, niższe wykształcenie i niski status społeczny.

04Nerwica czy zawał

Jak odróżnić nerwicę serca od zawału

Według mp.pl ważne są okoliczności. Dolegliwości w spoczynku, zwłaszcza po stresie, wskazują raczej na przyczynę nerwicową. W chorobach serca ból i zaburzenia rytmu częściej występują podczas wysiłku lub zaraz po nim.

Mp.pl opisuje typowy ból dławicowy, związany z chorobą wieńcową, jako:

• ucisk, dyskomfort lub ciężar w przedniej części klatki piersiowej albo w szyi, żuchwie, ramieniu lub ręce, najczęściej lewej, czasem z drętwieniem,
• wywołany lub nasilany wysiłkiem,
• ustępujący po odpoczynku lub w ciągu 5 minut po przyjęciu azotanów.

Ból w nerwicy serca bywa natomiast tępy lub kłujący, narasta i słabnie, nie promieniuje, częściej występuje w spoczynku, w stresie lub w nocy i nie mija po azotanach. Może mu towarzyszyć narastający atak paniki, który po kilku minutach sam mija. Drętwienie może dotyczyć obu rąk i nóg, a nie tylko lewej strony ciała.

05Kiedy po pomoc

Kiedy do lekarza, a kiedy wezwać pomoc

Mp.pl zaleca kontakt z lekarzem, gdy mamy wątpliwości co do swojego stanu, objawy się powtarzają lub długo utrzymują, zwłaszcza u osób z rozpoznaną chorobą układu krążenia.

Ból w klatce piersiowej o charakterze dławicy może świadczyć o zawale serca, który jest stanem bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia. Wtedy niezbędne jest niezwłoczne wezwanie wykwalifikowanego zespołu ratowniczego i jak najszybsze rozpoczęcie leczenia.

Mp.pl przypomina też, że arytmia może dawać objawy podobne do nerwicy. Groźne zaburzenia rytmu mogą powodować omdlenie z utratą przytomności i nagłe zatrzymanie krążenia.

06Badania

Jak wyklucza się chorobę serca

Według mp.pl po wywiadzie i badaniu lekarz może zlecić EKG, echo serca, całodobowe monitorowanie pracy serca (Holter EKG) lub test wysiłkowy. W pierwszej kolejności wyklucza się m.in. zawał, chorobę niedokrwienną serca, arytmię, nadczynność tarczycy oraz zatrucie, np. przedawkowanie kofeiny lub użycie marihuany.

Jeśli badania wykluczą przyczyny somatyczne, a dolegliwości zostaną uznane za psychosomatyczne, zaleca się konsultację psychologiczną lub psychiatryczną i psychoterapię.

07Leczenie

Leczenie nerwicy serca

Mp.pl podkreśla, by nie bagatelizować objawów. W leczeniu zaburzeń lękowych, które objawiają się m.in. jako nerwica serca, stosuje się psychoterapię, szczególnie poznawczo-behawioralną, oraz leki, głównie przeciwdepresyjne o działaniu przeciwlękowym. Czasem potrzebne jest połączenie obu metod.

W naszej poradni psychologicznej w Bilbao prowadzimy psychoterapię poznawczo-behawioralną zaburzeń lękowych (wizyty po hiszpańsku).

08Samopomoc

Jak sobie pomóc na co dzień

Według mp.pl w leczeniu pomaga zmiana stylu życia:

• równowaga między życiem osobistym i zawodowym,
• uregulowany tryb życia i odpowiednia ilość snu,
• regularny aktywny wypoczynek,
• zdrowa dieta i odstawienie używek,
• ćwiczenia relaksacyjne i oddechowe oraz medytacja, gdy nie da się ograniczyć stresu.

Mp.pl ostrzega, że nieleczona nerwica może prowadzić do bezsenności, depresji i uzależnień, a nawet myśli i prób samobójczych. Dlatego objawów nie należy lekceważyć.

09Różnice

Gdzie źródła się różnią

• Jak bardzo pomaga psychoterapia. Mp.pl zaleca psychoterapię, szczególnie poznawczo-behawioralną. Przegląd Cochrane z 2015 roku (Kisely i wsp., 17 badań, 1006 osób z bólem w klatce piersiowej i prawidłowymi tętnicami wieńcowymi) wykazał umiarkowaną korzyść z terapii psychologicznych, zwłaszcza poznawczo-behawioralnych, głównie w pierwszych 3 miesiącach.
• Co się nie zmieniało. W przeglądzie terapia zmniejszała liczbę zgłoszeń bólu i zwiększała liczbę dni bez bólu, ale nie zmniejszała jego nasilenia, a po 3–12 miesiącach nie było wyraźnego wpływu na częstość bólu.
• Ograniczenia. Autorzy zaznaczają duże różnice między badaniami i małe grupy chorych; postulują badania z co najmniej 12-miesięczną obserwacją.

10W skrócie

Najważniejsze o nerwicy serca

• Nerwica serca to objawy przypominające chorobę serca, wywołane lękiem.
• Typowe są ból w klatce, kołatanie serca, duszność i lęk przed śmiercią.
• Najpierw trzeba wykluczyć zawał, arytmię i inne choroby.
• Ból dławicowy przy wysiłku wymaga pilnej pomocy.
• Leczenie opiera się na psychoterapii, czasem z lekami.
• Pomaga uregulowany tryb życia i techniki relaksacyjne.