Nerwiak Mortona: objawy, przyczyny i leczenie

01Co to jest

Czym jest nerwiak Mortona

Mp.pl opisuje nerwiak Mortona jako chorobę objawiającą się bólem w środku stopy, zwykle między trzecim a czwartym palcem. Polega na zgrubieniu tkanki wokół nerwu podeszwowego wspólnego palców.

Bardziej precyzyjna nazwa to metatarsalgia Mortona. Zwykle ból wynika tylko z podrażnienia nerwu, a dopiero długotrwałe drażnienie prowadzi do powstania skupiska włóknistej tkanki łącznej na przebiegu nerwu, czyli nerwiaka. Metaanaliza z 2019 roku określa go jako częstą neuropatię uciskową tego nerwu.

Mp.pl wyjaśnia, że nazwa „nerwiak” jest myląca, bo kojarzy się z guzem zbudowanym z komórek nerwowych. Nerwiak Mortona nie jest jednak guzem w takim rozumieniu, a jedynie zgrubieniem wokół nerwu, i nie ma nic wspólnego z chorobą nowotworową.

02Kogo dotyczy

Jak często występuje

Według mp.pl nerwiak Mortona występuje powszechnie: objawy mogą pojawić się nawet u około 30% osób na jakimś etapie życia. Częściej dotyczy kobiet, zwykle między 30. a 60. rokiem życia. Rzadko dotyczy obu stóp.

03Przyczyny

Przyczyny i czynniki ryzyka

Mp.pl podaje, że nerwiak Mortona pojawia się prawdopodobnie w odpowiedzi na podrażnienie, ucisk lub uraz nerwu. Mogą się do niego przyczynić:

• buty na wysokim obcasie oraz buty ciasne lub źle dopasowane,
• sporty o dużej intensywności, np. bieganie, albo wymagające ciasnych butów, np. narciarstwo czy wspinaczka,
• praca wymagająca długiego stania,
• deformacje stóp, np. haluksy, palce młotkowate czy płaskostopie.

04Objawy

Objawy nerwiaka Mortona

Według mp.pl objawy obejmują:

• ból w środkowej części stopy, między trzecim a czwartym palcem, przypominający kamień w bucie lub sfałdowaną skarpetkę,
• piekący ból podeszwy, który może promieniować do palców,
• mrowienie lub drętwienie trzeciego i czwartego palca,
• rzadko skurcze w stopie.

Ból może nasilać się w butach na wysokim obcasie lub przy staniu na palcach. Stopa zwykle wygląda normalnie, bez obrzęku i zaczerwienienia, a samego nerwiaka nie da się wyczuć palcami.

05Przebieg

Jak zmieniają się objawy

Mp.pl wyjaśnia, że objawy zwykle nasilają się z czasem. Na początku ból bywa nieznaczny i ustępuje po zdjęciu buta i masażu stopy. W miarę nasilania się stanu zapalnego nerwu dolegliwości się zwiększają.

Metaanaliza z 2019 roku zwraca uwagę, że nerwiak często powoduje znaczny ból, który ogranicza wybór obuwia i aktywności wymagające obciążania stopy.

06Rozpoznanie

Jak lekarz rozpoznaje nerwiaka Mortona

Według mp.pl lekarz zbiera wywiad i bada stopę, odpowiednio ją dotykając i uciskając, by sprawdzić, gdzie dokładnie jest źródło bólu. Czasem podczas badania pojawia się uczucie kliknięcia między kośćmi stopy.

Aby wykluczyć inne przyczyny bólu, lekarz może zlecić RTG, USG lub rezonans magnetyczny stopy.

07Leczenie

Leczenie zachowawcze i fizjoterapia

Mp.pl podaje, że na początku lekarz zaleca leczenie zachowawcze:

• obuwie z szerokimi noskami, w którym śródstopie i palce nie są uciśnięte,
• specjalne wkładki ortopedyczne zmniejszające ucisk na nerw,
• unikanie aktywności mocno obciążających stopy, takich jak bieganie, taniec czy skakanie,
• okłady lub delikatny masaż stopy lodem,
• leki przeciwbólowe i przeciwzapalne.

Pomocne mogą być też masaże i fizjoterapia.

W naszej poradni fizjoterapii w Bilbao prowadzimy fizjoterapię przy bólu stopy, w tym przy nerwiaku Mortona (wizyty po hiszpańsku).

08Zastrzyki i zabieg

Zastrzyki i leczenie chirurgiczne

Według mp.pl, jeśli leczenie zachowawcze nie pomaga, kolejnym etapem są zastrzyki z leku przeciwzapalnego z grupy glikokortykosteroidów w okolicę chorego nerwu.

W rzadkich przypadkach konieczne jest leczenie chirurgiczne, czyli usunięcie zgrubienia nerwu. Zwykle jest skuteczne, ale może powodować drętwienie palców stopy.

Aby zmniejszyć ryzyko nerwiaka, mp.pl zaleca:

• unikanie ciasnych butów i butów na wysokim obcasie,
• noszenie dobrze dopasowanych butów z szerokimi noskami,
• noszenie obuwia z amortyzacją podczas uprawiania sportu,
• utrzymywanie prawidłowej masy ciała.

09Różnice

Gdzie źródła się różnią

• Co badano. Metaanaliza z 2019 roku objęła 25 badań: 7 z randomizacją i 18 serii przypadków. Oceniano w nich 8 różnych metod, najczęściej zastrzyki kortykosteroidu lub zastrzyki obliterujące, każde w 7 badaniach.
• Zastrzyki a obuwie. Mp.pl zaleca zastrzyki dopiero po nieskutecznym leczeniu zachowawczym. Metaanaliza z 2019 roku (Matthews i wsp., 25 badań) wykazała, że zastrzyki kortykosteroidu zmniejszały ból bardziej niż w grupach kontrolnych i częściej dawały powodzenie leczenia niż samo obuwie i podkładki.
• Terapia manualna. Mp.pl wymienia masaże i fizjoterapię jako pomocne. W jednym badaniu z metaanalizy manipulacja i mobilizacja stopy zmniejszały ból bardziej niż w grupie kontrolnej.
• Brak złotego standardu. Według metaanalizy zastrzyki kortykosteroidu oraz manipulacja i mobilizacja mają najsilniejsze dowody na zmniejszenie bólu, ale nie znaleziono dobrej jakości dowodów na jedną najlepszą metodę leczenia. Potrzebne są dalsze badania z randomizacją.
• Jakość dowodów. Zastrzyki obliterujące, ablację prądem o częstotliwości radiowej i krioneurolizę oceniano tylko w seriach przypadków o ograniczonej jakości metodologicznej.

10W skrócie

Najważniejsze o nerwiaku Mortona

• Nerwiak Mortona to drażnienie nerwu stopy, zwykle między trzecim a czwartym palcem.
• Częściej dotyczy kobiet w wieku 30–60 lat.
• Sprzyjają mu ciasne buty, wysokie obcasy i deformacje stóp.
• Daje ból „jak kamień w bucie”, pieczenie i drętwienie palców.
• Leczenie zaczyna się od szerokiego obuwia, wkładek i fizjoterapii.
• Zastrzyki i zabieg rozważa się, gdy to nie pomaga.