Łuszczycowe zapalenie stawów: objawy i leczenie

01Co to jest

Czym jest łuszczycowe zapalenie stawów

Mp.pl opisuje ŁZS jako chorobę, która objawia się przewlekłym zapaleniem stawów i łuszczycą skóry. Czasem obejmuje inne narządy, m.in. oczy, i przyspiesza rozwój miażdżycy. Przebieg bywa bardzo różny: od łagodnego, najczęstszego, po ciężki, prowadzący do zniszczenia stawów i niesprawności.

ŁZS występuje u około 1/3 chorych na łuszczycę, na którą choruje 1–2% populacji. Zaczyna się najczęściej między 30. a 50. rokiem życia. Mężczyźni i kobiety chorują równie często, choć przebieg choroby bywa u nich nieco inny.

02Przyczyny

Przyczyny i czynniki ryzyka

Według mp.pl dokładna przyczyna ŁZS nie jest znana. Prawdopodobnie u osób z predyspozycją genetyczną proces zapalny uruchamia dodatkowy bodziec. Znane czynniki ryzyka to:

• podatność genetyczna: niemal połowa chorych ma bliskiego krewnego z łuszczycą lub ŁZS,
• zakażenia wirusowe i bakteryjne, urazy mechaniczne i znaczny stres,
• niektóre leki i inne substancje chemiczne.

03Objawy

Objawy ŁZS w stawach i ścięgnach

Mp.pl wymienia charakterystyczne objawy w obrębie narządu ruchu:

• ból, sztywność i obrzęk stawów z ograniczeniem ruchomości, także z zajęciem ścięgien i kaletek,
• zapalenie przyczepów ścięgnistych, np. na piętach, przy mostku i w kręgosłupie,
• zapalenie całego palca, czyli „palec kiełbaskowaty”: poszerzony, bolesny, odstający od innych,
• deformacje stawów, głównie w postaci okaleczającej, np. palce teleskopowe.

Choroba ma zwykle zmienny przebieg, z zaostrzeniami i okresami poprawy. W okresach dużej aktywności pojawiają się zmęczenie, uczucie rozbicia i podwyższona temperatura. Zdarza się, że ŁZS zaczyna się u osób bez zmian skórnych, co utrudnia rozpoznanie.

04Postacie

Postacie łuszczycowego zapalenia stawów

Mp.pl wyróżnia pięć głównych postaci ŁZS; dwie pierwsze stanowią większość przypadków:

• niesymetryczne zapalenie 2–4 stawów, na początku najczęściej rąk i stóp,
• symetryczne zapalenie wielu stawów (nadgarstki, stawy rąk i stóp, stawy skokowe), które trzeba odróżnić od reumatoidalnego zapalenia stawów,
• zapalenie końcowych stawów palców, u 5–10% chorych,
• postać osiowa, około 5%: ból i sztywność kręgosłupa nasilone w nocy i nad ranem, łagodzone przez rozruszanie, podobnie jak w ZZSK,
• postać okaleczająca, około 5%: znaczne zniszczenie i deformacje stawów.

05Poza stawami

Skóra, paznokcie, oczy i serce

• Skóra: czerwone grudki pokryte srebrzystą łuską, najczęściej na głowie, łokciach, kolanach, przy pępku i na pośladkach. Według mp.pl nasilenie zmian skórnych zwykle nie odpowiada ciężkości zapalenia stawów.
• Paznokcie: zmiany ma 80% chorych z ŁZS: punkcikowate zagłębienia, rowkowanie, żółte plamy i złuszczanie. Mogą być jedynym objawem łuszczycy.
• Oczy: zajęte u około 1/3 chorych, najczęściej jako zapalenie spojówek, rzadziej zapalenie błony naczyniowej, które wymaga pilnego leczenia.
• Miażdżyca i serce: przewlekły stan zapalny przyspiesza miażdżycę; rzadziej dochodzi do uszkodzenia zastawek lub zaburzeń przewodzenia.

06Rozpoznanie

Jak lekarz rozpoznaje ŁZS

Według mp.pl lekarz rozpoznaje ŁZS najczęściej, gdy zapalenie stawów pojawia się u osoby z łuszczycą. Gdy nie ma zmian skórnych, ważne są informacje o łuszczycy w rodzinie lub w przeszłości oraz objawy takie jak zmiany paznokci, zapalenie przyczepów, palce kiełbaskowate i zapalenie oka.

W badaniach krwi szuka się podwyższonego OB i CRP, choć u części osób są prawidłowe. Czynnik reumatoidalny w ŁZS jest z reguły nieobecny, co pomaga odróżnić je od innych zapaleń stawów. Wykonuje się zdjęcia RTG zajętych stawów, przy podejrzeniu postaci osiowej badania obrazowe kręgosłupa, a pomocne bywa też USG.

07Leczenie

Leczenie łuszczycowego zapalenia stawów

Mp.pl podaje, że celem leczenia jest zahamowanie postępu choroby i umożliwienie normalnego funkcjonowania. Kluczowe jest jak najszybsze rozpoczęcie leczenia, a sposób postępowania lekarz dobiera indywidualnie. Najskuteczniejsze jest łączenie metod: oprócz leków ważna jest rehabilitacja.

Stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne, glikokortykosteroidy podawane głównie do stawu, leki modyfikujące działanie układu odpornościowego, a w ciężkiej postaci opornej na inne leki leki biologiczne i celowane leki syntetyczne. Wiele z nich zmniejsza zarówno zmiany stawowe, jak i skórne. Leczenie miejscowe obejmuje m.in. nakłucie stawu, usunięcie zmienionej błony maziowej, zabiegi rekonstrukcyjne i endoprotezoplastykę.

Mp.pl zaznacza też, że ciążę trzeba zaplanować z lekarzem, bo większość leków może uszkadzać płód; dotyczy to zarówno kobiet, jak i mężczyzn.

08Ćwiczenia

Ćwiczenia, fizykoterapia i styl życia

Według mp.pl rezygnacja z ruchu prowadzi do zmniejszenia ruchomości stawów, przykurczów i osłabienia mięśni. Regularna aktywność zapobiega niektórym niekorzystnym zmianom w stawach. Wskazane są ćwiczenia zwiększające zakres ruchu i wzmacniające mięśnie oraz poprawiające wydolność, np. chodzenie, pływanie i jazda na rowerze.

Program ćwiczeń powinien opracować rehabilitant i dopasować do możliwości pacjenta. W czasie zaostrzenia trzeba się od ćwiczeń wstrzymać. Fizykoterapia, m.in. krioterapia, ultradźwięki, masaże i balneoterapia, pomaga zmniejszyć ból i zapalenie, a ortezy i wkładki odciążają chore stawy. Ważne są też odpoczynek, prawidłowa masa ciała, wsparcie psychiczne i zapobieganie chorobom serca.

W naszej poradni fizjoterapii w Bilbao układamy indywidualny program ćwiczeń przy zapalnych chorobach stawów, jako uzupełnienie leczenia reumatologicznego (wizyty po hiszpańsku).

09Różnice

Gdzie źródła się różnią

• Jak często łuszczyca prowadzi do ŁZS. Mp.pl podaje, że ŁZS występuje u około 1/3 chorych na łuszczycę. Metaanaliza z 2019 roku (Alinaghi i wsp., 266 badań, 976 408 osób z łuszczycą) oszacowała ten odsetek na 19,7%.
• Skąd różnice. Autorzy metaanalizy zaznaczają, że wyniki badań bardzo się różniły, i oczekują bardziej porównywalnych danych dzięki wspólnym kryteriom klasyfikacji ŁZS.
• Co z tego wynika. Niezależnie od dokładnej liczby oba źródła pokazują, że ŁZS dotyczy znacznej części osób z łuszczycą, dlatego dolegliwości stawowe przy łuszczycy warto zgłosić lekarzowi.

10W skrócie

Najważniejsze o łuszczycowym zapaleniu stawów

• ŁZS to przewlekła choroba zapalna stawów, zwykle u osób z łuszczycą.
• Typowe są palce kiełbaskowate, ból przyczepów ścięgien i zmiany paznokci.
• Choroba może zająć też kręgosłup, oczy i przyspieszyć miażdżycę.
• Rozpoznanie stawia lekarz na podstawie objawów, badań krwi i obrazowych.
• Leczenie łączy leki, rehabilitację i zdrowy styl życia.
• Ćwiczenia dobiera rehabilitant; w zaostrzeniu robi się przerwę.