Lękowy styl przywiązania: co mówią badania

01Definicja

Czym jest styl przywiązania

Teoria przywiązania Bowlby’ego opisuje charakterystyczne wzorce odnoszenia się do bliskich osób. Według metaanalizy Levy i wsp. z 2018 roku ma ona ważne znaczenie dla psychoterapii.

W wywiadzie opublikowanym w mp.pl, poświęconym psychoterapii psychodynamicznej ISTDP, pada stwierdzenie, że „w każdym z nas istnieje biologicznie wdrukowany styl przywiązania”, stanowiący instynktowne komponenty zachowania.

02Style

Jakie są style przywiązania

Metaanaliza Levy i wsp. opisuje trzy wzorce przywiązania:

• bezpieczny: zdrowa współzależność od innych,
• lękowy: nadmierna zależność od innych,
• unikający: trudność w poleganiu na innych.

W wywiadzie w mp.pl wymieniono cztery style: jeden bezpieczny oraz trzy niezdrowe, czyli lękowo-unikający, lękowo-ambiwalentny i zdezorganizowany.

03Lękowy styl

Lękowy styl przywiązania w związku

W ujęciu metaanalizy Levy i wsp. lękowy styl przywiązania to nadmierna zależność od innych osób. Przegląd Manning i wsp. z 2017 roku mówi w tym kontekście o „lęku w przywiązaniu” (attachment anxiety).

W wywiadzie w mp.pl zaznaczono, że niezdrowe nawyki w relacjach mogą pochodzić z niezdrowego stylu przywiązania i z braku doświadczenia bezpiecznej więzi. Wiele osób zgłaszających się na psychoterapię według tego wywiadu nie miało takiego doświadczenia w dzieciństwie.

Źródła nie podają listy objawów lękowego stylu przywiązania ani testu do samodzielnej diagnozy. Przegląd Manning i wsp. uwzględnił tylko badania, w których przywiązanie oceniano zwalidowanymi narzędziami.

04Lęk społeczny

Przywiązanie a lęk społeczny

Przegląd systematyczny Manning i wsp. objął 30 badań u dorosłych, w których użyto zwalidowanych narzędzi do oceny lęku społecznego i przywiązania.

• 28 z 30 badań wykazało związek między pozabezpiecznym (niepewnym) przywiązaniem a lękiem społecznym.
• Związek był szczególnie silny w przypadku lęku w przywiązaniu.
• Jako możliwe czynniki pośredniczące wskazano zmienne poznawcze i zachowania ewolucyjne.

Ze względu na brak badań podłużnych nie dało się ustalić kierunku zależności, czyli czy przywiązanie wpływa na lęk społeczny, czy odwrotnie. Przegląd zaleca klinicystom uwzględnianie teorii przywiązania w pracy z osobami z lękiem społecznym. O lęku piszemy też w poradniku nerwica lękowa: objawy.

05Stałość

Czy styl przywiązania się zmienia

Metaanaliza Pinquart i wsp. z 2013 roku objęła 127 prac i ponad 21 tysięcy relacji przywiązania do matek i ojców, od niemowlęctwa do wczesnej dorosłości. Odstępy między pomiarami wynosiły od pół miesiąca do 29 lat.

• Stałość bezpiecznego przywiązania była średnia (współczynnik r = 0,39).
• Przy odstępach dłuższych niż 15 lat stałość nie była istotna.
• Stałość była wyższa przy krótszych odstępach, poniżej 2 lat, niż przy ponad 5 latach.
• Dzieci z grup ryzyka z bezpiecznym przywiązaniem rzadziej je utrzymywały, a dzieci z niepewnym przywiązaniem najczęściej pozostawały przy nim.

Według tej metaanalizy przywiązanie nie jest więc w pełni stałe, a w grupach ryzyka bezpieczne przywiązanie trudniej się utrzymuje.

06Psychoterapia

Styl przywiązania a wyniki psychoterapii

Metaanaliza Levy i wsp. objęła 36 badań i 3158 pacjentów. Wyniki:

• osoby z bezpiecznym przywiązaniem przed terapią miały lepsze wyniki psychoterapii niż osoby z niepewnym przywiązaniem,
• poprawa poczucia bezpieczeństwa w więzi w trakcie terapii może iść w parze z lepszym wynikiem leczenia,
• wstępne analizy sugerują, że osoby z niskim poczuciem bezpieczeństwa w więzi mogą odnosić lepsze wyniki w terapii skupionej na relacjach międzyludzkich i bliskich związkach.

07Praca w terapii

Jak wygląda praca nad przywiązaniem

W wywiadzie w mp.pl opisano podejście psychodynamiczne ISTDP. Według tego wywiadu:

• za pomocą terapii można zmienić sposób funkcjonowania wynikający z niezdrowego stylu przywiązania,
• ważne jest, by nauczyć się regulować lęk w zdrowy sposób,
• wgląd jest wynikiem, a nie przyczyną zmian: zmianę daje rzeczywiste doświadczenie nowego rozwiązania w kontakcie z terapeutą lub w życiu,
• czasem potrzebna jest bardzo skrupulatna, spokojna i cierpliwa praca z lękiem, w tempie, które pacjent jest w stanie tolerować.

To opis jednego nurtu terapii. Metaanaliza Levy i wsp. nie porównywała poszczególnych szkół psychoterapii, a jedynie wskazała na korzyść terapii skupionej na relacjach.

08Depresja

Przywiązanie, lęk i depresja

Wywiad w mp.pl dotyczy psychoterapii depresji. Według niego w depresji ważne jest najpierw pomóc pacjentowi radzić sobie z nieświadomym lękiem i zauważać nawyk kierowania złości przeciwko sobie. Wywiad zaznacza, że w depresji najlepiej działa połączenie psychoterapii z leczeniem farmakologicznym.

O objawach depresji piszemy w poradniku depresja: objawy. W naszej poradni psychologii w Bilbao możesz porozmawiać o trudnościach w relacjach (wizyty po hiszpańsku).

09Różnice

W czym źródła się różnią

• Liczba stylów. Metaanaliza Levy i wsp. opisuje trzy wzorce (bezpieczny, lękowy, unikający), a wywiad w mp.pl cztery (bezpieczny, lękowo-unikający, lękowo-ambiwalentny, zdezorganizowany).
• Biologia czy doświadczenie. Wywiad w mp.pl mówi o „biologicznie wdrukowanym” stylu przywiązania, a metaanaliza Pinquart i wsp. pokazała, że stałość przywiązania maleje z czasem i po ponad 15 latach nie jest istotna.
• Kierunek związku. Przegląd Manning i wsp. znalazł silny związek lęku w przywiązaniu z lękiem społecznym, ale nie mógł ustalić, co jest przyczyną, a co skutkiem.
• Pomiar. Przegląd Manning i wsp. zwraca uwagę na duże różnice w sposobie definiowania i oceniania przywiązania między badaniami.

10Podsumowanie

W skrócie

• Lękowy styl przywiązania oznacza nadmierną zależność od innych osób.
• Lęk w przywiązaniu silnie wiąże się z lękiem społecznym, ale kierunek tej zależności jest nieznany.
• Styl przywiązania jest tylko średnio stały, a po ponad 15 latach stałość nie jest istotna.
• Poprawa poczucia bezpieczeństwa w więzi w trakcie terapii może iść w parze z lepszymi wynikami.
• Osobom z niskim poczuciem bezpieczeństwa może bardziej pomóc terapia skupiona na relacjach.