Chrypka: przyczyny i kiedy iść do lekarza

01Co to jest

Czym jest chrypka

Według mp.pl chrypka to szorstki i matowy głos. Pojawia się, gdy podczas mówienia fałdy głosowe, potocznie nazywane strunami głosowymi, drgają nieprawidłowo i nie mogą się stykać albo tracą elastyczność z powodu różnych chorób.

Chrypka nie jest więc chorobą, lecz objawem. Leczenie zależy od tego, co ją wywołało.

02Przyczyny

Chrypka: najczęstsze przyczyny

Mp.pl dzieli przyczyny chrypki na kilka grup. Najczęstszą ostrą przyczyną jest zapalenie krtani: chrypka pojawia się nagle, może dojść aż do utraty głosu i zwykle mija w ciągu dwóch tygodni. Towarzyszą jej złe samopoczucie, suchy kaszel, podwyższona temperatura, dyskomfort przy mówieniu lub połykaniu i odchrząkiwanie. Więcej piszemy w poradniku o zapaleniu krtani.

Wśród przewlekłych przyczyn mp.pl wymienia:

• zawodowe nadużywanie głosu, np. u nauczycieli i śpiewaków,
• narażenie na dym tytoniowy,
• chorobę refluksową przełyku,
• rzadziej ciało obce w krtani,
• powikłanie po intubacji, np. po znieczuleniu ogólnym do operacji.

Krótka chrypka może też wynikać z jednorazowego nadużycia głosu, np. po krzyczeniu na meczu lub koncercie; wtedy szybko mija sama. O jednej z możliwych zmian na fałdach głosowych piszemy w poradniku o guzkach głosowych.

03Rzadsze przyczyny

Rzadsze przyczyny chrypki

Według mp.pl osobną grupę stanowią nowotwory: przede wszystkim rak krtani i gardła, przełyku oraz guzy śródpiersia. Chrypka bywa wtedy jednym z pierwszych objawów choroby.

Do znacznie rzadszych przyczyn należą:

• niedoczynność tarczycy,
• miastenia,
• przewlekłe przyjmowanie wziewnych kortykosteroidów,
• choroby reumatyczne, np. reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń czy dna moczanowa,
• uszkodzenie nerwu krtaniowego wstecznego, np. podczas operacji tarczycy, przez guzy w klatce piersiowej, a zdecydowanie rzadziej przez poszerzenie lewego przedsionka serca, tętniaki aorty lub poszerzenie tętnicy płucnej.

Rzadko nie udaje się znaleźć żadnej organicznej przyczyny; wtedy chrypkę uznaje się za zaburzenie czynnościowe.

04Kiedy do lekarza

Kiedy z chrypką do laryngologa

Mp.pl podaje, że ocenę laryngologa wymaga chrypka:

• niezwiązana ze zwykłym przeziębieniem lub grypą,
• trwająca dłużej niż 2 tygodnie, zwłaszcza u osób palących,
• z dusznością lub krwiopluciem,
• z bólem podczas mówienia,
• z trudnościami lub bólem przy przełykaniu,
• z guzem na szyi,
• z poważnymi problemami z wydobyciem głosu, które trwają dłużej niż kilka dni.

W naszej poradni laryngologicznej w Bilbao badamy krtań i szukamy przyczyny przedłużającej się chrypki (wizyty po hiszpańsku).

05Wywiad

O co zapyta lekarz

Według mp.pl lekarz zapyta, jak długo trwa chrypka i czy towarzyszyły jej objawy infekcji. Ustali też:

• czy pracujesz głosem,
• czy przyjmujesz na stałe leki, które mogą podrażniać krtań, np. wziewne leki steroidowe stosowane w astmie,
• czy chorujesz na choroby, które mogą prowadzić do chrypki, np. choroby tarczycy lub miastenię, i czy były zabiegi na tarczycy,
• czy palisz papierosy, bo palenie często powoduje przewlekłe zapalenie krtani.

06Badania

Jak bada się krtań

Mp.pl podaje, że najważniejsze jest badanie laryngologiczne, czyli obejrzenie krtani, np. lusterkiem krtaniowym. Lekarz ocenia wygląd i ruchomość fałdów głosowych oraz bada palpacyjnie węzły chłonne szyi.

• Laryngoskopia bezpośrednia: wykonywana, gdy na fałdach głosowych są zmiany; w znieczuleniu miejscowym lub ogólnym; pozwala obejrzeć całą krtań i pobrać wycinek do badania.
• USG szyi: do oceny węzłów chłonnych.
• Badanie stroboskopowe: u osób pracujących głosem; pokazuje napięcie, ruchomość i stan fałdów głosowych.
• Tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny: w razie potrzeby, zależnie od choroby.

07Domowe sposoby

Domowe sposoby na chrypkę

Według mp.pl krótka chrypka, która pojawia się nagle przy infekcji, nie wymaga szczegółowej diagnostyki i zwykle mija razem z infekcją. Leczenie jest objawowe:

• oszczędzaj głos: mów ściszonym głosem i unikaj szeptania,
• ogranicz mówienie do minimum na czas choroby,
• unikaj czynników drażniących, takich jak kurz, dym tytoniowy i alkohol,
• nawilżaj powietrze i stosuj inhalacje nawilżające błonę śluzową,
• przy kaszlu można sięgnąć po leki przeciwkaszlowe i leki łagodzące objawy infekcji.

Jeśli chrypka nie mija po 2 tygodniach albo pojawiła się bez infekcji, zgłoś się do laryngologa.

08Leczenie

Jak leczy się przewlekłą chrypkę

Mp.pl podkreśla, że leczenie chrypki zależy wyłącznie od choroby, która ją spowodowała. Osoby z chrypką trwającą ponad 2 tygodnie, zwłaszcza niepoprzedzoną infekcją, powinny zgłosić się do laryngologa.

Amerykańskie wytyczne z 2018 roku (Stachler i wsp.) zalecają terapię głosu u osób, u których przyczynę chrypki można nią leczyć, a leczenie operacyjne m.in. przy podejrzeniu nowotworu i łagodnych zmianach na fałdach głosowych, które nie reagują na leczenie zachowawcze. Wytyczne zalecają też informować pacjentów o sposobach zapobiegania chrypce.

09Różnice

Gdzie źródła się różnią

• Kiedy badać krtań. Mp.pl zaleca wizytę u laryngologa, gdy chrypka trwa ponad 2 tygodnie. Amerykańskie wytyczne zalecają laryngoskopię, gdy chrypka nie ustępuje ani się nie poprawia w ciągu 4 tygodni, albo wcześniej, niezależnie od czasu trwania, gdy podejrzewa się poważną przyczynę.
• Badania obrazowe. Mp.pl wymienia tomografię i rezonans jako badania zlecane w razie potrzeby. Wytyczne odradzają wykonywanie ich u osób, których głównym problemem jest głos, zanim obejrzy się krtań.
• Leki. Mp.pl przy chrypce w infekcji wymienia leki łagodzące objawy i przeciwkaszlowe. Wytyczne odradzają rutynowe antybiotyki oraz kortykosteroidy i leki na refluks bez wcześniejszego obejrzenia krtani.

10W skrócie

Najważniejsze o chrypce

• Chrypka to matowy, szorstki głos wynikający z nieprawidłowej pracy fałdów głosowych.
• Najczęstszą przyczyną jest zapalenie krtani; chrypka mija wtedy zwykle w ciągu 2 tygodni.
• Inne przyczyny to nadużywanie głosu, palenie, refluks, a rzadko nowotwory.
• Przy infekcji pomagają oszczędzanie głosu, nawilżanie powietrza i unikanie dymu.
• Chrypka trwająca ponad 2 tygodnie lub bez infekcji wymaga wizyty u laryngologa.
• Duszność, krwioplucie, ból przy przełykaniu lub guz na szyi to sygnały do pilnej wizyty.