Choroba Scheuermanna: objawy, leczenie i ćwiczenia

01Co to jest

Czym jest choroba Scheuermanna

Mp.pl opisuje chorobę Scheuermanna jako kifozę młodzieńczą, która dotyczy piersiowego, rzadziej lędźwiowego odcinka kręgosłupa. Zaburzony zostaje rozwój kręgów: obniża się ich wysokość, degenerują się ich krawędzie, a zamiast prostokątnego kształtu przybierają kształt klina.

Zdrowy kręgosłup ma naturalne krzywizny: wygięcie do tyłu w odcinku piersiowym i krzyżowym (kifoza) oraz do przodu w odcinku szyjnym i lędźwiowym (lordoza). W chorobie Scheuermanna kifoza piersiowa się pogłębia i plecy stają się okrągłe, „garbate”. Po kilku latach trwania choroby zniekształcenie staje się nieodwracalne.

02Kogo dotyczy

Przyczyny i kogo dotyczy

Według mp.pl przyczyny choroby Scheuermanna nie są znane. Obserwuje się rodzinną skłonność do jej występowania. Nie udowodniono związku uprawiania konkretnych dyscyplin sportu, np. podnoszenia ciężarów, z rozwojem choroby.

Choroba dotyka około 4–8% dorastającej młodzieży, zdecydowanie częściej chłopców, i najczęściej zaczyna się po 13. roku życia. Wysocy chłopcy mają większe ryzyko ciężkiej postaci.

03Objawy

Objawy choroby Scheuermanna

Mp.pl podaje, że głównym objawem jest widoczne i narastające zniekształcenie pleców. Najłatwiej zauważyć je, patrząc na plecy dziecka z boku:

• plecy nadmiernie zaokrąglone, „garbate”,
• nieprawidłowa postawa: pochylenie tułowia do przodu i wysunięte barki,
• ograniczona ruchomość kręgosłupa,
• ból, zwykle niezbyt silny, nasilający się przy zginaniu kręgosłupa i po wysiłku, a ustępujący w spoczynku,
• ogólne zmęczenie, osłabienie i uczucie rozbicia.

Początkowi bólu nie towarzyszy uraz. U wielu osób choroba przebiega bezobjawowo i wychodzi na jaw przypadkiem, nieraz wiele lat później, przy badaniu kręgosłupa z innego powodu.

04Przebieg

Jak przebiega choroba

Według mp.pl choroba rozwija się przez kilka lat, w okresie dorastania. Po zakończeniu wzrostu powstała deformacja się utrwala i już się nie zmienia.

Mp.pl ocenia rokowanie jako dość dobre: trwałe następstwa, takie jak deformacja i ograniczona ruchomość kręgosłupa, nie utrudniają normalnego funkcjonowania większości osób. Ponieważ przyczyna choroby nie jest znana, nie są też znane metody jej zapobiegania.

W bardzo rzadkich przypadkach zniekształcenie jest tak duże, że powoduje zaburzenia oddychania z powodu deformacji klatki piersiowej albo zaburzenia neurologiczne, np. drętwienie kończyn i zaburzenia czucia, z powodu ucisku na rdzeń kręgowy.

05Kiedy do lekarza

Kiedy do lekarza

Mp.pl zaleca, by po zauważeniu takiej deformacji u dorastającej osoby skonsultować się w poradni ortopedycznej dla dzieci w celu ustalenia rozpoznania. Przy dużym nasileniu choroby może być potrzebne skierowanie do ośrodka specjalizującego się w leczeniu deformacji kręgosłupa, ale to rzadkie sytuacje.

Inną częstą wadą kręgosłupa u młodzieży jest skrzywienie boczne; opisujemy je w poradniku o skoliozie.

06Rozpoznanie

Jak lekarz rozpoznaje chorobę Scheuermanna

Według mp.pl rozpoznanie ustala się na podstawie wywiadu, badania lekarskiego i zdjęcia RTG. Na zdjęciu widać kręgi w kształcie klina i degenerację ich krawędzi. Przy ciężkim przebiegu i dużym zniekształceniu może być potrzebny rezonans magnetyczny lub tomografia komputerowa.

Przegląd systematyczny z 2020 roku opisuje kifozę Scheuermanna jako klinowate zniekształcenie o co najmniej 5° w trzech sąsiednich kręgach.

07Dorośli

Choroba Scheuermanna u dorosłych

Mp.pl wyjaśnia, że choroba zaczyna się w wieku nastoletnim, a po zakończeniu wzrostu zmiany są utrwalone. Ślady przebytej choroby w badaniach obrazowych u dorosłego same w sobie nie są wskazaniem do wizyty u ortopedy: dorośli bez dolegliwości nie wymagają leczenia.

Przebyta choroba może jednak sprzyjać dyskopatii w odcinku piersiowym w dorosłym wieku, która może wymagać leczenia. U niektórych osób, zwłaszcza po leczeniu gorsetem lub operacji z powodu dużej deformacji, mogą pojawić się przewlekłe bóle wynikające ze zmian zwyrodnieniowych.

08Leczenie i ćwiczenia

Leczenie i ćwiczenia

Według mp.pl w większości przypadków leczenie jest zachowawcze i ma zmniejszać dolegliwości. Stosuje się fizjoterapię, przede wszystkim ćwiczenia wzmacniające gorset mięśniowy, oraz techniki manualne. Wskazana jest każda forma aktywności fizycznej, która pozwala utrzymać sprawność i dobrą kondycję. Doraźnie mogą być potrzebne leki przeciwbólowe.

W bardzo rzadkich przypadkach, przy dużym zniekształceniu, potrzebne jest leczenie w gorsecie ortopedycznym albo operacyjna korekcja i stabilizacja kręgosłupa. Więcej ogólnych wskazówek w poradniku o ćwiczeniach na kręgosłup.

W naszej poradni fizjoterapii w Bilbao prowadzimy ćwiczenia wzmacniające mięśnie tułowia i terapię manualną (wizyty po hiszpańsku).

09Różnice

Gdzie źródła się różnią

• Gorset czy operacja. Mp.pl przedstawia gorset i operację jako rzadko potrzebne opcje przy dużym zniekształceniu. Przegląd systematyczny z 2020 roku (Huq i wsp., 45 badań, 1829 pacjentów) wykazał, że operacja daje większą korekcję krzywizny i lepiej ją utrzymuje niż gorset.
• Brak zgody co do leczenia. Autorzy przeglądu zaznaczają, że dowody pochodzą głównie z badań retrospektywnych i nie ma zgody co do najlepszego postępowania. Wskazaniami do leczenia w analizowanych badaniach były ból, deformacja, nieskuteczność leczenia zachowawczego i zaburzenia neurologiczne.
• Powikłania. Według przeglądu po operacjach najczęściej dochodziło do uszkodzenia elementów stabilizujących i nasilenia kifozy powyżej lub poniżej zespolenia. Operacja wyłącznie od strony pleców dawała większą korekcję i mniej powikłań niż połączenie dostępu przedniego i tylnego, dlatego w ostatnich dwóch dekadach chirurdzy coraz częściej ją wybierają.

10W skrócie

Najważniejsze o chorobie Scheuermanna

• To kifoza młodzieńcza: nadmierne zaokrąglenie pleców u nastolatków.
• Dotyczy 4–8% młodzieży, częściej chłopców, zwykle po 13. roku życia.
• Ból jest zwykle niewielki, a wiele osób nie ma objawów.
• Rozpoznanie ustala się na podstawie badania i zdjęcia RTG.
• Podstawą leczenia są ćwiczenia wzmacniające mięśnie i aktywność.
• Gorset lub operacja są potrzebne bardzo rzadko.