Ból w prawym boku i pod prawym żebrem: przyczyny

01Gdzie boli

Ból w prawym boku: o jaką okolicę chodzi

Mp.pl wyjaśnia, że brzuch najprościej podzielić na cztery części, tzw. kwadranty, liniami przechodzącymi przez pępek: wzdłuż ciała i w poprzek. Ból pod prawym żebrem to ból w prawym górnym kwadrancie, nazywanym prawym podżebrzem.

Na powłokach brzucha nie ma jednak mapy, która precyzyjnie wskazywałaby chory narząd. Choroby kilku narządów mogą dawać ból w tym samym miejscu, a ból zaczynający się w jednym kwadrancie może szybko rozlać się na cały brzuch.

02Przyczyny

Możliwe przyczyny bólu pod prawym żebrem

Według mp.pl za ból w prawym podżebrzu mogą odpowiadać:

• choroby dróg żółciowych,
• choroby wątroby,
• wrzody żołądka i dwunastnicy,
• nieswoiste choroby zapalne jelit,
• niedrożność jelit,
• zapalenie trzustki,
• choroby układu moczowego,
• zapalenie dolnego płata prawego płuca,
• zastoinowa niewydolność serca.

Zawsze można też brać pod uwagę ból kręgosłupa i nerwobóle. Mp.pl zaznacza, że dolegliwości, które pacjenci określają jako ból brzucha, często mają właśnie takie źródło.

03Drogi żółciowe

Kamica żółciowa i pęcherzyk żółciowy

Mp.pl podaje, że wśród przyczyn gastrologicznych w pierwszym rzędzie myśli się o kamicy żółciowej, czyli złogach w pęcherzyku lub drogach żółciowych, i jej powikłaniach, takich jak zapalenie pęcherzyka czy dróg żółciowych.

Ból chorób pęcherzyka i dróg żółciowych umiejscawia się w prawym podżebrzu i niekiedy promieniuje pod prawą łopatkę. Ból nasilający się w ciągu kilku minut do godziny po posiłku może zależeć od chorób dróg żółciowych lub trzustki. O żywieniu przy tej chorobie przeczytasz w poradniku dieta przy kamicy żółciowej.

Wytyczne amerykańskiego kolegium radiologów (Peterson i wsp., 2019) podkreślają, że ból w prawym górnym kwadrancie jest bardzo częsty, ale mało swoisty, a ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego bardzo często trzeba wykluczyć w pierwszej kolejności.

04Inne narządy

Jelita, nerki i inne przyczyny

Mp.pl wskazuje, że choroby jelit także mogą dawać taki ból, zwłaszcza gdy towarzyszą im zmiany rytmu wypróżnień, wzdęcia i gromadzenie się gazów. Czasem są to choroby czynnościowe, np. zespół jelita nadwrażliwego.

Mp.pl zwraca uwagę, że objawy różnych chorób mogą się nakładać: zapalenie prawej nerki można pomylić z zapaleniem pęcherzyka żółciowego, a przy nietypowej budowie anatomicznej zapalenie wyrostka robaczkowego może dawać ból w prawym podżebrzu. Typowo ból wyrostka zaczyna się wokół pępka i po kilku godzinach przenosi się w prawy dół biodrowy.

Niewyjaśnione bóle brzucha, zwłaszcza promieniujące do barku czy łopatki, według mp.pl wymagają poszerzenia diagnostyki o przyczyny kardiologiczne.

05Charakter bólu

Co mówi charakter bólu

Według mp.pl ostry ból nie zawsze oznacza chorobę zagrażającą życiu. Przykładem są bóle kolkowe przy zatkaniu przewodu żółciowego kamieniem czy kolka nerkowa. Ból, który stopniowo narasta od tlącego do silnego, jest typowy m.in. dla zapalenia pęcherzyka żółciowego.

Ból przewlekły może być stały, zwykle mniej intensywny, ale dokuczliwy przez wiele dni czy tygodni, albo nawracający. Ból łagodzony przez oddanie gazów lub stolca wiąże się najczęściej ze zwiększonym ciśnieniem w jelicie grubym.

07Badania

Jakie badania mogą być potrzebne

Mp.pl podkreśla, że do ustalenia przyczyny potrzebny jest wywiad, badanie fizykalne oraz wyniki badań laboratoryjnych, obrazowych, a czasem endoskopowych.

Przy bólu w prawym podżebrzu podstawowym badaniem jest USG jamy brzusznej, które w pierwszej kolejności pozwala wykluczyć powikłania kamicy żółciowej. Mp.pl zaznacza jednak, że w USG mogą nie być widoczne drobne złogi w pęcherzyku lub w drogach żółciowych.

Jeśli występują objawy alarmowe, leki nie pomagają, a USG nie wskazuje przyczyny, lekarz może rozważyć badanie endoskopowe.

08Przed wizytą

Jak przygotować się do wizyty

Mp.pl radzi zapisać przed wizytą:

• kiedy ból pojawił się po raz pierwszy i jak często wraca,
• czy zaczął się nagle, czy narastał stopniowo,
• jak jest silny, co go nasila, a co łagodzi,
• czy jest stały, czy kolkowy, gdzie jest jego centrum i czy promieniuje,
• jakie leki już przyjęto i z jakim skutkiem,
• czy towarzyszą mu nudności, wymioty, gorączka, dreszcze, zaparcie, biegunka, pocenie się, brak apetytu lub chudnięcie.

Warto też zabrać wyniki wcześniejszych badań, listę leków, informacje o przebytych operacjach i chorobach w rodzinie. Jeśli ból jest dokuczliwy, przed wizytą można według mp.pl przyjąć proste leki przeciwbólowe i rozkurczowe bez recepty, unikając niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Skonsultuj się z lekarzem, jeśli ból wraca lub się nasila.

09Różnice

Gdzie źródła się różnią

Mp.pl, odpowiadając na pytanie o ból w prawym boku, zaczyna od szerokiej listy przyczyn i przypomina o bólach kręgosłupa, nerwobólach, a przy promieniowaniu do łopatki także o przyczynach kardiologicznych.

Wytyczne radiologiczne Peterson i wsp. skupiają się na najczęstszych scenariuszach klinicznych: podejrzeniu choroby dróg żółciowych, ostrego zapalenia pęcherzyka żółciowego, także bez kamieni, i na doborze badań obrazowych w tych sytuacjach.

Oba źródła zgadzają się, że ból w tej okolicy jest mało swoisty, a diagnostykę zwykle rozpoczyna się od wykluczenia choroby pęcherzyka żółciowego.

10Podsumowanie

Najważniejsze o bólu w prawym boku

• Ból pod prawym żebrem może pochodzić z dróg żółciowych, wątroby, żołądka, jelit, trzustki, nerek, płuca lub serca.
• Częstym źródłem są też ból kręgosłupa i nerwobóle.
• W pierwszej kolejności bierze się pod uwagę kamicę żółciową i zapalenie pęcherzyka.
• Podstawowym badaniem jest USG jamy brzusznej.
• Silny, nagły ból może wymagać pilnej interwencji medycznej.
• Przed wizytą warto zapisać, kiedy i jak boli oraz jakie są inne objawy.