Kunstknie: herstel na je knieoperatie

01Wat is het

Wat is een kunstknie?

Een kunstknie vervangt het kniegewricht. Hij bestaat meestal uit 3 delen: 2 van metaal en 1 van hard plastic. De orthopedisch chirurg zet de metalen delen vast in je bovenbeen en onderbeen; het plastic deel komt ertussenin en zorgt ervoor dat je knie kan buigen en strekken. Meestal wordt de kunstknie met cement, een soort lijm, aan het bot vastgemaakt.

Bij een totale kunstknie wordt het hele kniegewricht vervangen, bij een halve kunstknie alleen de binnen- of buitenkant. Deze gids gaat over de totale kunstknie. Een kunstknie werkt meestal 15 tot 20 jaar goed; als hij versleten raakt, is vaak een nieuwe operatie nodig.

02Voor wie

Voor wie is een kunstknie?

Een kunstknie kan geschikt zijn als je knie erg beschadigd is en je daar veel last van hebt. Meestal komt dat door artrose in de knie. Je kunt een kunstknie krijgen als andere adviezen en behandelingen niet genoeg helpen, zoals genoeg bewegen, oefeningen doen, afvallen als je te zwaar bent, pijnstillers en een prik met een ontstekingsremmer.

De huisarts stuurt je door naar de orthopedisch chirurg, die je knie onderzoekt en een röntgenfoto maakt. Heb je een operatie gehad om af te vallen, dan kun je het beste pas 2 jaar later een kunstknie krijgen. Samen met de arts beslis je of een kunstknie voor jou geschikt is.

03Risico’s

Welke risico’s heeft de operatie?

• Ontsteking van de wond. Je knie is dan rood en pijnlijk en je kunt koorts hebben. Als het gebeurt, is dat meestal na ongeveer 5 dagen.
• Nabloeden. De kans is het grootst in de eerste 24 uur. Je krijgt een drukverband om die kans kleiner te maken.
• Trombose. Tijdens en na de operatie krijg je medicijnen om een bloedpropje te voorkomen, als pillen of een prik in je buik of been.

Soms ontstaan er problemen met de kunstknie zelf. Je knie buigt bijvoorbeeld niet goed omdat de knieschijf niet goed beweegt; dan is een operatie nodig. Het litteken kan erg stug zijn; de arts kan je knie dan onder verdoving buigen. Komt er een bacterie in de knie, dan wordt die schoongespoeld en krijg je antibiotica. Heel soms moet de kunstknie eruit.

04Direct erna

De eerste dagen en weken

Ongeveer 2 dagen na de operatie mag je uit het ziekenhuis. Kun je na een paar dagen nog niet naar huis, dan ga je naar een revalidatiecentrum, waar je de tijd krijgt om sterker te worden en je nieuwe knie te leren gebruiken.

• Je kunt het gevoel hebben dat er een strakke band om je knie zit. Dat verdwijnt meestal na een paar weken.
• Je kunt minder gevoel houden bij het litteken.
• De pijn verdwijnt langzaam; heel soms wordt hij niet minder.
• De eerste 3 maanden wordt de knie het snelst beter.

05Wond

Je wond verzorgen

• Je mag douchen als de wond dicht is. Doe dat zonder verband om je knie.
• Doe na het douchen weer een verband om of plak een pleister; dan blijven de hechtingen niet aan je kleding vastzitten.
• Zolang er vocht uit de wond komt, kun je pleisters of verband op de wond doen. Is de wond droog, dan is dat niet meer nodig.
• Als je niet rookt, geneest je wond sneller en heb je minder kans op ontstekingen. Rook in ieder geval niet totdat je wond is genezen.

06Oefenen

Je knie weer leren gebruiken

Na de operatie leer je je nieuwe knie goed te gebruiken. Dat duurt 3 tot 6 maanden:

• de fysiotherapeut helpt je om je knie te buigen en te strekken,
• je krijgt oefeningen die helpen tegen de pijn, je spieren sterker maken en ervoor zorgen dat je steeds langere stukken kunt lopen,
• je mag meteen op je kunstknie steunen; om niet te vallen loop je 4 tot 6 weken met krukken,
• bespreek met je fysiotherapeut wanneer je de krukken minder kunt gebruiken.

In onze praktijk voor fysiotherapie in Bilbao begeleiden we het herstel na een kunstknie (de consulten zijn in het Spaans).

07Eerste 3 maanden

Adviezen voor de eerste 3 maanden

• Omdraaien: draai stap voor stap om, niet terwijl je op het been met de kunstknie staat.
• Liggen: leg geen kussen onder je knieholte als je op je rug ligt; op je zij kun je wel een kussen tussen je knieën leggen.
• Bukken: zet het been met de kunstknie iets naar achteren voordat je door je knieën zakt.
• Trap op: eerst je been zonder kunstknie, daarna het been met de kunstknie en 1 kruk erbij.
• Trap af: eerst je been met de kunstknie samen met 1 kruk, daarna het andere been erbij.
• Douchen: pas op dat je niet uitglijdt; gebruik bijvoorbeeld een antislipmat of een douchekruk.
• Gewicht: zorg dat je niet te zwaar wordt, anders kan de pijn in je knie terugkomen of erger worden.

Na 3 maanden krijg je nieuwe adviezen van je arts of fysiotherapeut. Het kan 1 jaar duren voordat je knie helemaal beter is.

08Verder

Fietsen, werken, sporten en controles

Om te fietsen en auto te rijden moet je het been met de kunstknie goed kunnen gebruiken. Dat duurt minstens 6 weken, soms langer; vraag het aan je arts. Doe je lichamelijk zwaar werk, bespreek dan met de chirurg en de bedrijfsarts wanneer en hoeveel uur je weer begint.

Een kunstknie buigt minder ver dan een gewone knie. Meestal genoeg om te zitten, lopen en fietsen, maar hurken of knielen lukt vaak niet goed. Ongeveer 1 op de 3 mensen gaat (weer) sporten, meestal iets rustiger dan voorheen. Wandelen, zwemmen, golfen en fietsen zijn geschikt; door voetbal, hardlopen, basketbal en volleybal kan je kunstknie sneller slijten. Wil je een andere sport doen, bespreek dat dan eerst met je arts.

Je krijgt binnen 2 maanden en na 1 jaar een controle, de tweede keer met röntgenfoto’s. Zorg goed voor je tanden, want bacteriën uit je mond kunnen ook je kunstknie laten ontsteken. Vertel bij elke behandeling of operatie dat je een kunstknie hebt. Bel op werkdagen je huisarts bij een ontsteking ergens in je lichaam, zoals een steenpuist, en maak een afspraak met de arts in het ziekenhuis als de stand van je kunstknie verandert.

09Verschillen

Waar de bronnen verschillen

Een Cochrane-review (Harvey e.a., 2014) bundelde 24 gerandomiseerde studies met 1445 deelnemers naar een bewegingsapparaat dat de knie na de operatie automatisch buigt en strekt (continue passieve beweging). De bronnen vullen elkaar aan:

• Buigen. Thuisarts beschrijft dat de fysiotherapeut je helpt je knie te buigen en te strekken. Het bewegingsapparaat gaf geen belangrijk verschil in hoe ver je je knie zelf kon buigen.
• Pijn en functie. Ook op pijn, dagelijks functioneren en kwaliteit van leven had het apparaat geen belangrijk effect.
• Stug litteken. Mogelijk was er minder vaak een behandeling onder verdoving nodig om de knie te buigen, maar dat bewijs was van zeer lage kwaliteit.
• Conclusie. Volgens de review is het effect te klein om het apparaat standaard te gebruiken. Thuisarts noemt zo’n apparaat niet en beschrijft oefeningen met de fysiotherapeut.

10Samengevat

Het belangrijkste over herstel na een kunstknie

• Een kunstknie vervangt je kniegewricht en werkt meestal 15 tot 20 jaar goed.
• Na ongeveer 2 dagen mag je naar huis; de eerste 3 maanden wordt je knie het snelst beter.
• Je mag meteen op je knie steunen en loopt 4 tot 6 weken met krukken.
• Met de fysiotherapeut oefen je 3 tot 6 maanden; helemaal herstellen kan 1 jaar duren.
• Fietsen en autorijden kan na minstens 6 weken; wandelen, zwemmen, golfen en fietsen zijn geschikte sporten.
• Bel dezelfde dag bij koorts in de eerste 3 maanden of als je knie dik, rood en pijnlijker wordt.