FODMAP-dieet bij prikkelbare darm: zo werkt het

01Wat is het

Wat is het FODMAP-dieet?

FODMAP staat voor fermenteerbare oligosachariden, disachariden, monosachariden en polyolen: bepaalde soorten koolhydraten in eten en drinken. Een dieet met weinig FODMAP's wordt aangeraden bij het prikkelbare-darm-syndroom als algemene adviezen over leefstijl en eten niet genoeg helpen.

Volgens Thuisarts.nl helpt het FODMAP-dieet je om uit te zoeken van welk soort eten of drinken je klachten krijgt. Het dieet duurt meestal een paar maanden. Het is niet bedoeld om af te vallen.

02Wanneer

Wanneer begin je met het FODMAP-dieet?

Thuisarts.nl beschrijft een stapsgewijze aanpak:

• Eerst gezond eten: 3 gezonde maaltijden per dag op vaste tijden, genoeg vezels en genoeg drinken.
• Klachten van 1 of 2 dingen: probeer hoe het gaat als je die een paar weken minder of niet meer eet of drinkt.
• Klachten van meer soorten eten: maak een afspraak bij een diëtist, die met je uitzoekt waar je klachten van krijgt.
• Helpen de adviezen van de diëtist niet genoeg, of is niet duidelijk van welk eten je klachten krijgt: dan kun je het FODMAP-dieet volgen.

Er is niet 1 soort eten of drinken waar iedereen met PDS meer klachten van krijgt. Het is per persoon anders.

03Diëtist

Waarom alleen met een diëtist?

Volgens Thuisarts.nl kan het slecht zijn voor je gezondheid als je zonder hulp van een diëtist meerdere dingen niet meer eet of drinkt:

• je krijgt misschien te weinig van bepaalde voedingsstoffen binnen, zoals vitamines en mineralen,
• je eet misschien te weinig, waardoor je lichaam te weinig energie heeft en je meer klachten kunt krijgen,
• van minder vezels eten kun je juist meer klachten krijgen,
• je wordt misschien bang om bepaalde dingen weer te gaan eten, en sommige mensen krijgen een eetstoornis.

De diëtist bespreekt met je wat je een tijdje niet moet eten en drinken, en wat je dan extra kunt eten en drinken, zodat je genoeg voedingsstoffen binnenkrijgt.

In onze praktijk voor voeding en diëtetiek in Bilbao helpen we je uitzoeken van welk eten je klachten krijgt (de consulten zijn in het Spaans).

04Eten

Van welk eten krijgen mensen met PDS klachten?

Sommige mensen met PDS merken volgens Thuisarts.nl dat ze klachten krijgen van bijvoorbeeld:

• kool, uien en knoflook,
• pittige kruiden en vet eten,
• alcohol en koffie of andere drankjes met cafeïne,
• frisdrank met koolzuur of light-frisdrank met zoetstof,
• melk en tarwezemelen.

Klachten na een bepaald soort eten betekenen niet dat je er allergisch voor bent. Soms kun je wel tegen een klein beetje, en krijg je pas klachten als je er veel van eet of drinkt. Glutenvrij eten is volgens Thuisarts.nl niet nodig.

05Vezels

Gezond eten en vezels bij PDS

Vezels zijn belangrijk om je darm goed te laten werken en zorgen voor goede poep. Ze zitten alleen in planten en in eten dat van planten is gemaakt:

• groente en fruit,
• aardappels en volkorenproducten,
• peulvruchten,
• noten, zaden en pitten.

Bij verstopping houden vezels vocht vast, waardoor je poep zachter wordt. Bij diarree binden ze zich aan het vocht, waardoor je poep dikker wordt. Eet je genoeg vezels en blijf je problemen met poepen houden, dan kun je extra natuurlijke vezels van de drogist of apotheek nemen.

06Drinken

Genoeg drinken en regelmatig eten

• drink 1,5 tot 2 liter per dag, bij voorkeur water en thee zonder suiker of zoetstof,
• drink geen of weinig dranken met suiker, zoals vruchtensap, frisdrank of sportdrank,
• eet elke dag 3 gezonde maaltijden op vaste tijden,
• eet niet de hele dag door; je lichaam heeft eigenlijk geen tussendoortjes nodig.

Denk je dat je te weinig drinkt, schrijf dan eens op hoeveel je normaal op een dag drinkt. Neem eventueel een glas water als je opstaat en een extra kop thee in de ochtend en middag.

07Meer dan eten

Andere dingen die helpen bij PDS

Eten is niet het enige wat je klachten beïnvloedt. Volgens Thuisarts.nl kunnen ook deze dingen helpen:

• Bewegen: ga bijvoorbeeld elke dag een half uur wandelen of fietsen.
• Minder stress: door spanning en stress kun je meer klachten krijgen. Ontspanning, zoals muziek, lezen, wandelen of yoga, kan helpen.
• Behandeling bij een psycholoog: met cognitieve gedragstherapie leer je anders over je klachten te denken en ermee om te gaan.
• Probiotica: we weten niet of darmklachten erdoor minder worden. Je kunt ze 8 weken proberen en stoppen als ze niet helpen.

PDS is heel vervelend, maar niet gevaarlijk. Het gaat meestal niet helemaal over, maar als je de adviezen volgt, worden de klachten meestal minder.

08Onderzoek

Wat zegt onderzoek over het FODMAP-dieet?

Een netwerk-meta-analyse (Black e.a., 2021) bundelde 13 gerandomiseerde studies met 944 mensen met PDS:

• een dieet met weinig FODMAP's kwam als beste uit de vergelijking voor de algemene klachten, en werkte beter dan het gewone eetpatroon en dan alle andere vergeleken diëten,
• het kwam ook als beste uit de vergelijking voor buikpijn, een opgeblazen buik en het poepen, al was het voor het poepen niet beter dan de andere diëten,
• voor een opgeblazen buik werkte het beter dan standaard voedingsadviezen.

De auteurs merken op dat de meeste studies in het ziekenhuis of bij specialisten werden gedaan, en dat het effect van het opnieuw invoeren van voedingsmiddelen en het aanpassen van het dieet aan de persoon niet werd onderzocht.

09Verschillen

Waar de bronnen verschillen

De bronnen zijn het niet op alle punten eens:

• Wanneer het dieet: Thuisarts.nl noemt het FODMAP-dieet pas als de adviezen van de diëtist niet genoeg helpen. In de meta-analyse werkte het dieet beter dan standaard voedingsadviezen bij een opgeblazen buik, en kwam het overal als beste uit de vergelijking.
• Uitzoeken wat je verdraagt: volgens Thuisarts.nl is het doel van het dieet uitzoeken van welk eten je klachten krijgt. De meta-analyse kon niets zeggen over het opnieuw invoeren van voedingsmiddelen, omdat de studies dat niet onderzochten, en de studies werden vooral in het ziekenhuis of bij specialisten gedaan.

10Samengevat

Het belangrijkste over het FODMAP-dieet

• FODMAP's zijn bepaalde koolhydraten in eten en drinken die bij PDS klachten kunnen geven.
• Het FODMAP-dieet helpt uitzoeken van welk eten je klachten krijgt en duurt meestal een paar maanden.
• Begin eerst met gezond eten, genoeg vezels en genoeg drinken.
• Doe het dieet alleen met een diëtist, zodat je genoeg voedingsstoffen binnenkrijgt.
• Het dieet is niet bedoeld om af te vallen, en glutenvrij eten is niet nodig.
• Onderzoek laat zien dat een dieet met weinig FODMAP's de klachten van PDS kan verminderen.