Artritis psoriatica: klachten, bewegen en behandeling

01Wat is het

Wat is artritis psoriatica?

Bij artritis psoriatica heb je ontstekingen in je gewrichten. Daardoor worden je gewrichten dik en doen ze pijn, en is bewegen moeilijk. Artritis psoriatica is een vorm van reuma.

De ziekte komt soms voor bij mensen die de huidziekte psoriasis hebben. Bij psoriasis heb je plekken met schilfers op je huid en jeuk. Meestal heb je eerst problemen met je huid; soms heb je eerst last van je gewrichten. Lees ook onze gids over reumatoïde artritis.

02Gewrichten

Wat merk je in je gewrichten?

Een gewricht is de plek waar 2 botten aan elkaar vastzitten. Kleine gewrichten zitten in je vingers en tenen, grote gewrichten zijn bijvoorbeeld je pols, enkel, knie en heup. Je kunt dit merken:

• pijn in 1 of meer kleine of grote gewrichten, ook zonder dat je er iets mee doet,
• stijve en dikke gewrichten, die je minder goed kunt buigen of strekken; dat is het ergst ’s ochtends of na een tijd zitten of liggen, kan een half uur of langer duren en wordt daarna steeds soepeler,
• warme gewrichten; soms wordt het gewricht rood, of bij een donkere huid donkerder,
• dikke vingers of tenen, ook wel worstvingers of worsttenen genoemd (dactylitis),
• pijn en stijfheid in je rug door ontstekingen in je wervelkolom en bekken, die je ook in je billen en heupen kunt voelen.

03Andere klachten

Welke andere klachten kun je hebben?

• ontstekingen op de plekken waar een pees aan je bot vastzit (enthesitis),
• psoriasis: dikke plekken met witte of lichtgrijze schilfers die makkelijk losgaan en jeuken,
• dikke nagels, nagels waar makkelijk stukjes losgaan, of witte vlekken en kleine deukjes in je nagels,
• soms een ontsteking in je oog (uveïtis),
• soms ontstekingen in je darmen, zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa,
• erg moe zijn of je ziek voelen, wat veel gevolgen kan hebben voor wat je elke dag doet.

Hoe erg je klachten zijn en welke klachten je hebt, verschilt per persoon. Soms heb je periodes met weinig of geen klachten, en soms periodes met veel klachten. Lees ook onze gids over colitis ulcerosa.

04Oorzaak

Waardoor komt artritis psoriatica?

Artritis psoriatica is een auto-immuunziekte. Dat betekent dat je afweer in de war is en je eigen lichaam aanvalt. Normaal ruimt je afweer bacteriën of virussen op. Bij artritis psoriatica valt je afweer je eigen gewrichten en huid aan, waardoor daar ontstekingen ontstaan. Die ontstekingen komen dus niet door een bacterie of virus.

Waarom dit gebeurt, is niet precies bekend. De kans dat je artritis psoriatica krijgt, is groter als iemand in je familie het ook heeft.

05Behandeling

Welke behandeling is er?

Je hebt een behandeling nodig om ervoor te zorgen dat de ziekte rustig is: geen of weinig ontstekingen en weinig klachten. Dat kan het beste met medicijnen. Ze genezen de ziekte niet, maar kunnen er wel voor zorgen dat je minder klachten hebt.

• Pijnstillers die ook een beetje tegen ontstekingen helpen (NSAID’s). Bij ontstoken gewrichten helpen die vaak beter dan paracetamol.
• Ontstekingsremmers met hormonen (corticosteroïden). Die helpen snel tegen ontstekingen.
• Reuma-medicijnen (DMARD’s). Die zorgen dat de ontstekingen in je gewrichten minder worden, zodat je minder pijn hebt en beter kunt bewegen.

Je kiest samen met je arts in het ziekenhuis welke medicijnen het beste bij je passen, bijvoorbeeld afhankelijk van je klachten en van wat je elke dag doet. Vaak krijg je meer medicijnen tegelijk en hulp van een reumatoloog en een dermatoloog. De medicijnen kunnen bijwerkingen geven, zoals misselijk zijn of een iets grotere kans op ontstekingen door bacteriën of virussen.

06Bewegen

Koelen en bewegen

Is een gewricht warm, dan kun je het koelen; de pijn kan dan minder worden. Leg een natte doek, ijs of een coldpack in een theedoek op je gewricht, bijvoorbeeld 3 keer een kwartier per dag.

• bewegen kan helpen tegen pijn en stijve gewrichten; ga bijvoorbeeld een half uur per dag wandelen, fietsen of bewegen in water, sporten die niet zo zwaar zijn voor je gewrichten,
• door te bewegen worden je spieren sterker en geven ze meer steun aan je gewrichten,
• blijf bewegen, ook als een gewricht dik, warm of rood is,
• heb je minder pijn, beweeg dan steeds meer; krijg je meer last, doe het dan een tijdje wat rustiger aan.

Als bewegen moeilijk gaat, kunnen oefeningen helpen bij een fysiotherapeut of oefentherapeut. In onze praktijk voor fysiotherapie in Bilbao helpen we je met oefeningen om te blijven bewegen (de consulten zijn in het Spaans).

07Sporten

Sporten met artritis psoriatica

• je kunt sporten, bijvoorbeeld fitness, dansen of zwemmen; hardlopen kan vaak ook, maar begin rustig,
• heb je veel last van je knieën of heupen, kies dan een sport zoals fietsen of zwemmen,
• heb je veel last van je nek, dan kun je beter niet gaan zwemmen,
• doe een warming-up, en sport wat minder als je veel klachten hebt,
• zijn je gewrichten de volgende dag veel stijver, beweeg dan de volgende keer wat korter en minder zwaar,
• een sportvereniging of sportschool kan helpen om te blijven bewegen.

Lees ook onze gids over de ziekte van Bechterew.

08Zelf doen

Gezond eten, niet roken en controles

• Gezond eten en drinken. Eet vooral verse dingen zoals groente en fruit en volkoren producten, zo weinig mogelijk bewerkt eten, en drink geen dranken met suiker. Ben je te zwaar, dan kan een gezonder gewicht je ziekte rustiger maken.
• Niet roken. Als je rookt, wordt de ziekte vaak erger, werken sommige medicijnen minder goed en wordt je risico op een ziekte van hart en bloedvaten nog groter.
• Hart en bloedvaten. Door artritis psoriatica heb je misschien een groter risico op een hartaanval of beroerte. Laat je bloeddruk, bloedsuiker, nieren en cholesterol controleren bij je huisarts of praktijkondersteuner.

Je gaat regelmatig op controle in het ziekenhuis, waar je arts je gewrichten, pezen, vingers en tenen, rug, huid en nagels bekijkt en je af en toe bloed laat prikken. Samen kun je kijken of je minder medicijnen kunt gebruiken als de ziekte rustig is. Stop niet zelf zomaar met je medicijnen; dan kunnen je klachten terugkomen. Bel de arts of verpleegkundige in het ziekenhuis bij veel last van bijwerkingen, als een gewricht na 3 dagen nog dik en pijnlijk is, als de medicijnen niet genoeg werken, als de klachten terugkomen of als jij of je partner zwanger wil worden.

09Verschillen

Waar de bronnen verschillen

Thuisarts raadt aan om te blijven bewegen, ook als een gewricht dik of warm is. Een overzichtsstudie (Kessler e.a., 2021) zocht naar studies over bewegen bij artritis psoriatica en kon er 13 gebruiken:

• Weinig beweging. In 2 studies zei 17 en 68 van de 100 mensen dat ze regelmatig bewogen.
• Voordelen. Bewegen verbeterde de ziekte-activiteit, pijn, moeheid en kwaliteit van leven, en ook spierkracht. Revalidatieprogramma’s gingen vooral samen met minder pijn en moeheid.
• Risico. Over de vraag of bewegen pees-ontstekingen of opvlammingen kan uitlokken, spraken de studies elkaar tegen. Recente studies meldden geen ongewenste effecten.
• Nog onzeker. Volgens de auteurs is meer onderzoek nodig, bijvoorbeeld naar welke vorm van bewegen het beste werkt.

De bronnen zijn het erover eens dat bewegen bij artritis psoriatica belangrijk is; begin rustig en pas het aan als je meer klachten krijgt.

10Samengevat

Het belangrijkste over artritis psoriatica

• Bij artritis psoriatica heb je ontstoken gewrichten, vaak samen met psoriasis van de huid of nagels.
• Je gewrichten zijn pijnlijk, dik, stijf of warm; ’s ochtends is de stijfheid vaak het ergst.
• Met medicijnen kan de ziekte rustig worden; je kiest ze samen met je arts in het ziekenhuis.
• Blijf bewegen: wandelen, fietsen of bewegen in water helpen tegen pijn en stijfheid.
• Eet gezond, rook niet en laat je risico op hart- en vaatziekten controleren.
• Bel direct de huisarts of huisartsenpost bij koorts, je ziek voelen of benauwdheid als je medicijnen gebruikt.