Reumatoïde artritis: klachten, bewegen en behandeling

01Wat is het

Wat is reumatoïde artritis?

Bij reumatoïde artritis heb je ontstekingen in je gewrichten, bijvoorbeeld in je handen, polsen, voeten of enkels. Door de ontstekingen worden je gewrichten dik en pijnlijk, en is bewegen moeilijk.

Reumatoïde artritis wordt vaak reuma of gewrichtsreuma genoemd. Je kunt het ook al jong krijgen; dat heet jeugdreuma. Lees ook onze gids over artrose.

02Gewrichten

Klachten van je gewrichten

• Je gewrichten doen pijn, ook zonder dat je er iets mee doet.
• Ze zijn stijf en dik, en vaak ook warm. Heel soms wordt een gewricht rood, of bij een donkere huid donkerder.
• Je kunt je gewrichten minder goed buigen, strekken of bewegen.
• Meestal heb je klachten aan beide kanten van je lichaam, bijvoorbeeld aan je linker- en rechterhand.
• De stijfheid is het ergst ’s ochtends bij het opstaan of na een tijd zitten of liggen, en kan een paar uur duren.
• Je gewrichten kunnen beschadigen, waardoor je botten scheef kunnen groeien. Dat kun je voorkomen door op tijd met medicijnen te beginnen.

03Andere klachten

Andere klachten

• Als je veel klachten hebt, voel je je vaak moe of ziek, soms met koorts.
• Door de pijn slaap je soms slecht.
• Je krijgt soms ontstekingen in je pezen, bijvoorbeeld in je handen.
• Je kunt bloedarmoede krijgen.
• Je valt soms af zonder dat je weet waarom.

Je hebt periodes met veel klachten en periodes met weinig of geen klachten.

04Oorzaak

Waardoor komt het?

Bij reumatoïde artritis maakt je lichaam afweerstoffen tegen je eigen lichaam. Normaal maakt je lichaam afweerstoffen om bijvoorbeeld bacteriën of virussen op te ruimen. Bij reuma gaan ze in je gewrichten zitten, waardoor die ontsteken. De ontstekingen komen dus niet door een bacterie of virus.

Waarom dit gebeurt, is niet precies bekend. De kans is wel iets groter als de ziekte in je familie voorkomt en als je rookt.

05Zelf doen

Koelen, niet roken en gezond eten

• Koelen. Voelt een gewricht warm, leg er dan een natte doek, ijs in een theedoek of een coldpack op, bijvoorbeeld 3 keer per dag een kwartier.
• Niet roken. Door reuma heb je al meer kans op hart- en vaatziekten, en roken maakt dat groter. Ook wordt de ziekte vaak erger als je rookt, en werken sommige reumamedicijnen dan minder goed.
• Gezond eten. Eet vooral verse dingen zoals groente, fruit en volkoren producten, zo weinig mogelijk bewerkt eten, en drink geen dranken met suiker. Een gezonder gewicht kan je ziekte rustiger maken.

06Bewegen

Bewegen en sporten

• Bewegen helpt tegen pijn en stijfheid. Wandel, fiets of beweeg in water, bijvoorbeeld een half uur per dag. Je spieren worden sterker en geven meer steun aan je gewrichten.
• Blijf bewegen, ook als een gewricht dik, warm of rood is. Heb je minder pijn, beweeg dan steeds meer.
• Krijg je meer last tijdens of na het bewegen, doe het dan een tijdje rustiger aan.
• Je kunt veel sporten doen, zoals fitness, dansen of zwemmen. Hardlopen kan vaak ook; begin rustig.
• Veel last van je knieën of heupen? Kies dan fietsen of zwemmen. Veel last van je nek? Ga dan liever niet zwemmen.
• Doe een goede warming-up, en beweeg korter en minder zwaar als je gewrichten de volgende dag veel stijver zijn.

Als bewegen moeilijk gaat, kunnen oefeningen bij een fysiotherapeut of oefentherapeut helpen. In onze praktijk voor fysiotherapie in Bilbao kun je terecht voor oefentherapie bij reuma (de consulten zijn in het Spaans).

07Medicijnen

Pijnstillers en reumamedicijnen

Begin met paracetamol als je pijn hebt; dat werkt meestal goed en heeft de minste bijwerkingen. Komt de pijn steeds terug, neem het dan op vaste tijden.

Ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID’s) helpen bij ontstoken gewrichten vaak beter dan paracetamol. Ze kunnen wel bijwerkingen geven, zoals maagklachten of slechter werkende nieren, vooral boven de 60 of bij hart- of nierziekten. Bespreek het gebruik met je huisarts of reumatoloog.

Er zijn ook speciale reumamedicijnen, DMARD’s, die je van de reumatoloog krijgt. Ze zorgen ervoor dat je gewrichten minder snel of helemaal niet beschadigen, helpen tegen pijn en stijfheid en maken de kans kleiner dat de ziekte ernstig wordt. Als ze goed werken, heb je vaak geen pijnstillers meer nodig.

08Hulp en verloop

Andere hulp en hoe het verder gaat

Ook andere behandelaars kunnen helpen: een ergotherapeut bij moeite met dagelijkse dingen, een podotherapeut of orthopedisch schoenmaker bij voetklachten, een handtherapeut bij klachten van handen of polsen, een diëtist als je ongewild afvalt, en een praktijkondersteuner of psycholoog als je vaak somber of angstig bent.

Je gaat regelmatig voor controle naar de reumatoloog en laat vaak bloed prikken. Bij de meeste mensen helpen de reumamedicijnen goed, maar dan moeten ze die wel blijven gebruiken. Sommigen hebben na een tijd helemaal geen last meer, anderen hebben periodes met meer en minder klachten. Lees ook onze gids over chronische pijn.

Door de ziekte of de medicijnen word je sneller erg ziek van griep; je krijgt daarom elk jaar een uitnodiging voor de griepprik. Ga je reumamedicijnen gebruiken, bespreek dan ook een pneumokokkenprik.

09Verschillen

Waar de bronnen verschillen

Een Cochrane-review (Hurkmans e.a., 2009) bundelde 8 studies naar oefenprogramma’s voor conditie en spierkracht bij mensen met reumatoïde artritis. De bronnen vullen elkaar aan:

• Conditie en kracht. Thuisarts adviseert bewegen en sporten. Volgens de review verbeterde conditietraining op het land de conditie, en training van conditie en spierkracht samen verbeterde beide, zowel kort als lang volgehouden.
• In het water. Voor conditietraining in het water was er beperkt bewijs voor een betere conditie en betere dagelijkse functie.
• Veiligheid. In geen van de studies werden schadelijke effecten gevonden. Dat sluit aan bij Thuisarts: blijf bewegen, ook als een gewricht dik is.
• Advies. De review raadt conditietraining samen met krachttraining aan als vaste zorg bij reumatoïde artritis.

10Samengevat

Het belangrijkste over reumatoïde artritis

• Bij reumatoïde artritis zijn je gewrichten ontstoken, meestal aan beide kanten van je lichaam.
• De stijfheid is het ergst ’s ochtends en kan een paar uur duren.
• Stop met roken en eet gezond.
• Blijf bewegen, ook bij een dik gewricht; conditie- en krachttraining zijn veilig en helpen.
• Begin bij pijn met paracetamol; reumamedicijnen van de reumatoloog beschermen je gewrichten.
• Laat je risico op hart- en vaatziekten controleren en haal elk jaar de griepprik.