Zwichnięcie barku (wybity bark): objawy i rehabilitacja

01Co to jest

Czym jest zwichnięcie barku

Mp.pl wyjaśnia, że przy zwichnięciu barku głowa kości ramiennej przemieszcza się ze swojego miejsca i w wyniku urazu wypada z panewki łopatki. Bark jest stawem, który ze względu na budowę najczęściej ulega zwichnięciu w całym ciele.

Zwichnięciu może jednocześnie towarzyszyć złamanie głowy kości ramiennej lub panewki łopatki. Inne przyczyny bólu tej okolicy opisujemy w poradniku o bólu barku.

02Przyczyny

Przyczyny i kogo dotyczy

Według mp.pl zwichnięcie barku jest skutkiem urazu: najczęściej upadku na rękę lub niefortunnego ruchu, rzadziej pociągnięcia za rękę lub silnego uderzenia, np. w wypadku. Może też wystąpić podczas napadu padaczkowego lub po udarze z niedowładem ręki.

Zwichnięcia zdarzają się przede wszystkim u młodzieży i młodych dorosłych, częściej u mężczyzn, zwykle przy sporcie. U osób starszych są najczęściej skutkiem upadku i częściej towarzyszy im złamanie. Kto raz zwichnął bark, jest narażony na kolejne zwichnięcia; sprzyjają im też wrodzone choroby z wiotkością stawów.

03Objawy

Objawy wybitego barku

Mp.pl wymienia objawy zwichnięcia barku:

• nagły silny ból barku,
• znaczne ograniczenie ruchomości,
• osłabienie siły ręki,
• u szczupłych osób widoczne zniekształcenie barku,
• rzadziej obrzęk, siniak i drętwienie ręki.

Chory może trzymać rękę tylko w jednej pozycji, a każda próba jej zmiany nasila ból. Czasem, zwłaszcza przy kolejnym zwichnięciu, bark nastawia się sam albo chory umie go „wstawić”, ale mp.pl odradza takie próby z powodu ryzyka innych uszkodzeń.

04Pierwsza pomoc

Co zrobić od razu po urazie

Według mp.pl przy podejrzeniu wybitego barku należy:

• unieruchomić rękę w bezbolesnej pozycji, np. na temblaku lub chuście trójkątnej,
• schłodzić bolesną okolicę,
• nie ruszać barkiem,
• nie jeść i nie pić, bo do nastawienia może być potrzebne znieczulenie,
• niezwłocznie udać się na ostry dyżur ortopedyczny.

05Rozpoznanie

Jak rozpoznaje się zwichnięcie barku

Mp.pl podaje, że ortopeda rozpoznaje zwichnięcie na podstawie wywiadu i badania, a potwierdza je zdjęciem RTG. RTG pokazuje kierunek zwichnięcia i ewentualne złamania.

Po nastawieniu często potrzebna jest dalsza diagnostyka, tomografia lub rezonans, by dokładnie ocenić obrąbek stawowy, więzadła i panewkę oraz zaplanować leczenie zapobiegające kolejnym zwichnięciom. Tę dalszą diagnostykę prowadzi się planowo w poradni ortopedycznej i na jej podstawie decyduje się o dalszym leczeniu.

06Nastawienie

Nastawienie i leczenie

Według mp.pl zwichnięty bark nastawia się niezwłocznie po rozpoznaniu, w większości przypadków bez operacji. Ortopeda wybiera metodę nastawienia i rodzaj znieczulenia. Nastawienie operacyjne jest potrzebne bardzo rzadko, zwykle przy złamaniu blokującym kości.

Po nastawieniu rękę zabezpiecza się miękką ortezą przy klatce piersiowej i wykonuje kontrolne RTG. Najczęściej, zwłaszcza po pierwszym zwichnięciu, leczenie polega na unieruchomieniu przez kilka tygodni i rehabilitacji.

07Operacja

Kiedy potrzebna jest operacja

Mp.pl podaje, że operacja zapobiegająca kolejnym zwichnięciom może być potrzebna zwłaszcza po drugim i kolejnym zwichnięciu oraz przy rozległych uszkodzeniach obrąbka, więzadeł lub panewki. Częściej dotyczy osób młodych, u których ryzyko nawrotu jest większe niż po 40. roku życia.

Najczęściej operuje się artroskopowo, przez małe nacięcia z kamerą; przy rozleglejszych uszkodzeniach konieczna bywa operacja otwarta, a u starszych osób z przewlekłą niestabilnością czasem wszczepienie protezy.

08Rehabilitacja

Rehabilitacja po zwichnięciu barku

Według mp.pl rehabilitacja jest konieczna zarówno po leczeniu bez operacji, jak i po operacji. Ćwiczenia zaczyna się już w czasie unieruchomienia, które zwykle trwa nie dłużej niż 3–4 tygodnie: prostowanie łokcia i ruchy nadgarstka, potem delikatne ćwiczenia barku bez obciążenia.

Po zdjęciu unieruchomienia przez 1–2 miesiące pracuje się z fizjoterapeutą nad wzmocnieniem mięśni obręczy barkowej i prawidłowym wzorcem ruchu w stawie.

W naszej poradni fizjoterapii w Bilbao prowadzimy rehabilitację po zwichnięciu barku (wizyty po hiszpańsku).

Według mp.pl rokowanie po pierwszym zwichnięciu jest dość dobre: po prawidłowym unieruchomieniu i rehabilitacji zwykle nie dochodzi do nawrotu. Pogarsza się przy kolejnych urazach, gdy może być potrzebna operacja i dłuższa rehabilitacja.

Aby uniknąć zwichnięcia, mp.pl zaleca ostrożność przy sporcie. Osoby starsze powinny unikać upadków: chodzić po stabilnym podłożu, w dopasowanym obuwiu, trzymać się poręczy, usunąć z domu przedmioty, o które można się potknąć, leczyć choroby przewlekłe i unikać leków wywołujących zawroty głowy.

09Różnice

Gdzie źródła się różnią

• Operacja po pierwszym zwichnięciu. Mp.pl podaje, że po pierwszym zwichnięciu zwykle wystarczają unieruchomienie i rehabilitacja, a rokowanie jest dość dobre. Przegląd Cochrane z 2004 roku (Handoll i wsp., 5 badań, 239 młodych, aktywnych osób, głównie mężczyzn w wieku około 22 lat) wykazał, że po operacji ponowna niestabilność barku zdarzała się wyraźnie rzadziej.
• Co działo się bez operacji. W trzech pełnych badaniach połowa osób leczonych zachowawczo, u których bark znów był niestabilny, zdecydowała się później na operację.
• Ograniczenia. Dowody pochodzą z kilku małych badań młodych, aktywnych osób, często żołnierzy i sportowców, i nie dotyczą osób starszych. Zgadza się to z mp.pl, że operacji częściej potrzebują młodzi.

10W skrócie

Najważniejsze o zwichnięciu barku

• Bark to staw, który najczęściej ulega zwichnięciu.
• Objawy to nagły silny ból i niemożność poruszania ręką.
• Unieruchom rękę, schłódź bark, nie jedz i nie pij, jedź na ostry dyżur.
• Bark nastawia ortopeda, zwykle bez operacji.
• Po pierwszym zwichnięciu zwykle wystarczają unieruchomienie i rehabilitacja.
• Młode osoby częściej potrzebują operacji z powodu nawrotów.